Asset 14

Briefroman

Een paar jaar geleden zag ik het als mijn roeping de briefroman terug te brengen. Ik schreef brieven aan iedereen: mijn moeder, mijn ex-vriendinnetjes en de man van de videotheek in de Thomas á Kempisstraat. Ik wilde dat er van mijn leven niets meer over zou blijven dan een stapel brieven. Ik zou alleen nog bestaan bij de gratie van de ontvanger, bij de genade van het publiek. Ik schreef me een ongeluk. Maar niemand zat er op te wachten.

Mijn liefde voor de briefroman werd wakker gekust door Zoo of brieven niet over de liefde van Viktor Sjklovski. Ik ontdekte het boek doordat ik een keer op Google intikte: "Romans die zich in het geheel of gedeeltelijk in een dierentuin afspelen." In plaats van het boekje te bestellen, besloot ik te wachten tot ik het tegen zou komen. Na een half jaar vond ik een tweedehands exemplaar op de Zwolse boekenmarkt. Het was een dunne, felgroene uitgave van de Russische Miniaturen. Op de achterkant werd Sjklovski ‘de meest kameleontische figuur in de Russische literatuur van de twintigste eeuw’ genoemd. Ik fantaseerde er even over de meest kameleontische figuur in de Nederlandse literatuur van de eenentwintigste eeuw te worden. Ik kocht het boek, las het en werd verliefd.

De hoofdpersoon in Zoo of brieven niet over de liefde wil niets liever dan zijn liefde verklaren aan de ontvanger van zijn brieven: Alja. Maar Alja verbiedt hem te schrijven over de liefde. Daarom krijgen we lange verhandelingen over persoonlijke voornaamwoorden, autotechniek, obscure Russische uitgevers en de tafelmanieren van animeermeisjes uit Berlijn. Nog nooit was niet over de liefde schrijven zo liefdevol geweest. Doordat de hoofdpersoon niet over de liefde mag schrijven, schrijft hij over deze trivialiteiten met de wanhoop die alleen de liefde eigen is. De briefwisseling is juist door het verbod op romantiek zo heerlijk romantisch.

Briefschrijvende jongeman bij een geopend venster door Gabriël Metsu.

Het bekendste voorbeeld uit de Vaderlandse literatuur is wellicht het schitterende, sentimentele Julia van Rhijnvis Feith, opnieuw uitgegeven door Astoria, in een even groene omslag als Zoo. Rhijnvis houdt zich niet in. Hij stort al zijn emoties uit over het papier, hier en daar wat vlekken achterlatend. Aan het einde van Julia gaat de hoofdpersoon op haar graf liggen, liefhebbend in de dood zoals dat in het leven nooit gelukt was. Ik herinner me hoe ik op school Aan Rika van Piet Paaltjens las en de ironie, waarvan de docent zei dat die er van doordrenkt was, maar niet op kon pikken. Er is toch ook niks “zaalger” dan onder een trein verplet te worden met een vrouw die je nog nooit hebt gesproken, alleen kortstondig hebt gezien? Ik begreep niet waarom dat ironisch was.

Ik vind het spijtig dat er tegenwoordig zo’n verlangen naar de niet-barokke, ingehouden literatuur bestaat. De Nederlandse literatuur kan wat mij betreft wel wat meer bloed, zweet en tranen gebruiken. Natuurlijk loop je daarbij het risico om als pretentieus of sentimenteel gezien te worden, maar het is met de roman als met het casino: de grote winsten komen bij het nemen van grote risico’s.

Robin Kramer (1990) is boekverkoper. Daarnaast schrijft hij proza, liedjes en columns voor onder andere The Daily Indie en Boekblad Magazine.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Hoe goedgelovig mag een mens eigenlijk zijn? Waar Eva van den Boogaard soms dwangmatig eerlijk is, blijkt haar neef F. regelmatig informatie aan haar te verstrekken die niet klopt. Lees meer

Automatische concepten 70

Vertrouw de dingen die je met gemak doet

Vivian Mac Gillavry vraagt haar docenten van de Gerrit Rietveld Academie naar het beste advies dat zij ooit kregen. Vandaag: Geert Mul, die onder meer computeranimaties, installaties en sculpturen maakt. 'Als iets geforceerd was, dacht ik dat dat dan wel kunst zou zijn.' Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Floris Alkemade trapte het nieuwe seizoen Zomergasten af. Tot al te boude uitspraken liet de Rijksbouwmeester zich niet verleiden. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Vergeetweek mixtape

Een onvergetelijke mixtape

Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met een mixtape, met nummers gekozen door onze redacteuren. Welke muziek doet ons vergeten of herinneren? Welke artiest maakte het beste nummer over vergeten en welk nummer waren we zelf geheel vergeten - en misschien was dat maar beter zo? Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer