Asset 14

Stop de inflatie van ons onderwijs

Pete via Flickr

Het lerarentekort in Nederland is nijpend, stellen ministers in een recente Kamerbrief. Maar er is meer aan de hand met het onderwijs. Want hoe kan het dat de kwaliteit van studentenwerk zo laag ligt, vraagt docente Eva van den Boogaard zich af? Een pleidooi voor een verbetering van het Nederlandse onderwijs, zodat opleidingen het diploma weer waard worden.

De afgelopen twee jaar gaf ik Nederlands op de economische faculteit van een grote hbo-school. Wat ik daar aantrof choqueerde me: het overgrote deel van de studenten las nooit een boek en de d/t-fouten vlogen me om de oren. Mijn daaropvolgende baan bestond uit het nakijken van scripties op taal, waarvoor ik beroerd geschreven teksten verbeterde zodat de student in kwestie toch kon afstuderen. Steeds vaker rees bij mij toen de vraag: wat ben ik nou eigenlijk aan het doen? Hoe kan het niveau van de Nederlandse taal zo laag liggen? En breder getrokken: wat gaat er mis in ons onderwijs?

Op mijn uitleg dat het niveau niet hoog genoeg lag, zei ze dat ik mijn eisen meer moest aanpassen aan het niveau van de gemiddelde student.

Een van de problemen is de marktwerking. Ik had niet verwacht dat een hogeschool een commercieel bedrijf is, maar als werknemer kreeg ik toch die indruk. Zo riep mijn baas me op het matje: waarom ik zo veel onvoldoendes gaf. Op mijn uitleg dat het niveau niet hoog genoeg lag, zei ze dat ik mijn eisen wat meer moest aanpassen aan het niveau van de gemiddelde student. Ik ontdekte dat een hbo-opleiding een bepaald bedrag per afgestudeerde student krijgt, en dat het een onderwijsinstelling geld kost als een student na de propedeuse nog afvalt. Het gevolg is dat er (te?) veel door de vingers wordt gezien, met de hand over het hart wordt gestreken, concessies worden gedaan, waardoor de diploma’s uiteindelijk minder waard worden. Inflatie, noemen we zo’n waardevermindering in de economie. In Nederland hebben we te maken met inflatie van het onderwijs.

Een andere oorzaak van die inflatie is werkdruk. Wil je als docent echt goed voorbereiden en nakijken, dan draai je al snel het dubbele aantal uren: in Nederland werken leraren structureel over, en dan nog komen ze tijd tekort. Bovendien kosten herkansingen je alleen maar meer correctietijd, en je krijgt daar niets meer voor betaald dan je collega die overal meteen een voldoende voor geeft. Dus ja, dit alles bij elkaar zorgde er wel voor dat ik een slordige 5,5 boven de meeste herkansingen ging zetten. Maar wat die krappe voldoendes uiteindelijk precies waard waren, wist ik zelf ook niet meer.

De ministers vragen zich blijkbaar niet af waarom al die leraren eigenlijk parttime werken.

Nu is dit lage niveau de student natuurlijk lang niet altijd aan te rekenen. Eerder heb ik me herhaaldelijk afgevraagd: wat gaat er mis in die vooropleiding? Waarom krijgen deze studenten een havodiploma, maar kunnen ze niet schrijven? Een van de meest urgente problemen in zowel het primair als het voortgezet onderwijs is het lerarentekort. Dat zien ook de ministers en beleidsmakers in: afgelopen maand kwamen Van Engelshoven en Slob in een paniekerige Kamerbrief met voorstellen om dit tekort aan te pakken. Zo willen ze dat studenten al tijdens hun opleiding mogen gaan werken als docent, en krijgen arbeidskrachten opties om sneller hun docentenopleiding te doorlopen. Een noodgreep, want het is naïef om te denken dat de kwaliteit van de leraar en het onderwijs daarmee op orde blijft. En dan de belangrijkste oplossing van de ministers: leraren moeten méér gaan werken. Nóg meer uren draaien, in plaats van minder. Ze vragen zich blijkbaar niet af waarom al die leraren eigenlijk parttime werken. Dat ze standaard overwerken en relatief snel in een burn-out belanden, weerhoudt hen er niet van nog meer van leraren te vragen.

Het kan ook anders. Er zijn landen waar het onderwijs op een hoger niveau ligt en de docenten meer verdienen, hoger opgeleid zijn en bovendien meer tijd hebben om hun werk te doen. Finland is zo’n voorbeeld. Het onderwijs staat hier goed aangeschreven – het scoort heel hoog op de beruchte PISA-ranglijst. De klassen zijn kleiner dan in Nederland en de leraren, die overigens allemaal universitair geschoold zijn, geven veel minder les. Leerlingen krijgen minder verschillende vakken onderwezen, waardoor geld en onderwijsuren bespaard kunnen worden.

Ook in Zweden wordt onderwijs op een andere manier vormgegeven. Kunskapsskolan is een vernieuwend onderwijsconcept waarin leerlingen meer keuzevrijheid, maar ook meer begeleiding krijgen. Iedere ochtend komen ze in een groep bijeen om met hun tutor de lessen voor die dag uit te kiezen. Leraren werken in clusters en kunnen bijvoorbeeld hun lessen op verschillende niveaus aanbieden. Het gevolg: automatisch onderwijs op maat, leerlingen die zich serieus genomen voelen omdat ze hun eigen keuzes kunnen maken, en meer gemotiveerde leraren.

De systemen uit Finland en Zweden hebben ook nadelen en ze hoeven niet één-op-één te worden overgenomen in Nederland, maar ze indiceren wel dat leraren méér laten werken geen voor de hand liggende oplossing is. Leraren moeten juist minder lesuren draaien (en daarmee meer voorbereidingstijd krijgen), en het onderwijs moet kleinschaliger. Minder werkdruk en een ander onderwijssysteem kunnen al meer hoogopgeleide docenten aantrekken.

En ja, dan moet de overheid het geld anders gaan verdelen en beleid maken mét de docenten in plaats van vóór hen. Laat die mooie resultaten uit Finland en die vrije leerlingen uit Zweden een reden zijn voor een switch en, misschien nog wel belangrijker, een argument voor dat wat eigenlijk echt nodig is: veel meer geld voor genoeg goede leraren en beter onderwijs. Dan hoeft mijn ex-baas ook niet meer zo bang te zijn voor die onvoldoendes en is een afgeronde opleiding weer echt een diploma waard.

Mail

Eva van den Boogaard is docent en onderwijsinnovator bij St. Joost School of Art & Design en eindredacteur bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer