Asset 14

Stop de inflatie van ons onderwijs

Pete via Flickr

Het lerarentekort in Nederland is nijpend, stellen ministers in een recente Kamerbrief. Maar er is meer aan de hand met het onderwijs. Want hoe kan het dat de kwaliteit van studentenwerk zo laag ligt, vraagt docente Eva van den Boogaard zich af? Een pleidooi voor een verbetering van het Nederlandse onderwijs, zodat opleidingen het diploma weer waard worden.

De afgelopen twee jaar gaf ik Nederlands op de economische faculteit van een grote hbo-school. Wat ik daar aantrof choqueerde me: het overgrote deel van de studenten las nooit een boek en de d/t-fouten vlogen me om de oren. Mijn daaropvolgende baan bestond uit het nakijken van scripties op taal, waarvoor ik beroerd geschreven teksten verbeterde zodat de student in kwestie toch kon afstuderen. Steeds vaker rees bij mij toen de vraag: wat ben ik nou eigenlijk aan het doen? Hoe kan het niveau van de Nederlandse taal zo laag liggen? En breder getrokken: wat gaat er mis in ons onderwijs?

Op mijn uitleg dat het niveau niet hoog genoeg lag, zei ze dat ik mijn eisen meer moest aanpassen aan het niveau van de gemiddelde student.

Een van de problemen is de marktwerking. Ik had niet verwacht dat een hogeschool een commercieel bedrijf is, maar als werknemer kreeg ik toch die indruk. Zo riep mijn baas me op het matje: waarom ik zo veel onvoldoendes gaf. Op mijn uitleg dat het niveau niet hoog genoeg lag, zei ze dat ik mijn eisen wat meer moest aanpassen aan het niveau van de gemiddelde student. Ik ontdekte dat een hbo-opleiding een bepaald bedrag per afgestudeerde student krijgt, en dat het een onderwijsinstelling geld kost als een student na de propedeuse nog afvalt. Het gevolg is dat er (te?) veel door de vingers wordt gezien, met de hand over het hart wordt gestreken, concessies worden gedaan, waardoor de diploma’s uiteindelijk minder waard worden. Inflatie, noemen we zo’n waardevermindering in de economie. In Nederland hebben we te maken met inflatie van het onderwijs.

Een andere oorzaak van die inflatie is werkdruk. Wil je als docent echt goed voorbereiden en nakijken, dan draai je al snel het dubbele aantal uren: in Nederland werken leraren structureel over, en dan nog komen ze tijd tekort. Bovendien kosten herkansingen je alleen maar meer correctietijd, en je krijgt daar niets meer voor betaald dan je collega die overal meteen een voldoende voor geeft. Dus ja, dit alles bij elkaar zorgde er wel voor dat ik een slordige 5,5 boven de meeste herkansingen ging zetten. Maar wat die krappe voldoendes uiteindelijk precies waard waren, wist ik zelf ook niet meer.

De ministers vragen zich blijkbaar niet af waarom al die leraren eigenlijk parttime werken.

Nu is dit lage niveau de student natuurlijk lang niet altijd aan te rekenen. Eerder heb ik me herhaaldelijk afgevraagd: wat gaat er mis in die vooropleiding? Waarom krijgen deze studenten een havodiploma, maar kunnen ze niet schrijven? Een van de meest urgente problemen in zowel het primair als het voortgezet onderwijs is het lerarentekort. Dat zien ook de ministers en beleidsmakers in: afgelopen maand kwamen Van Engelshoven en Slob in een paniekerige Kamerbrief met voorstellen om dit tekort aan te pakken. Zo willen ze dat studenten al tijdens hun opleiding mogen gaan werken als docent, en krijgen arbeidskrachten opties om sneller hun docentenopleiding te doorlopen. Een noodgreep, want het is naïef om te denken dat de kwaliteit van de leraar en het onderwijs daarmee op orde blijft. En dan de belangrijkste oplossing van de ministers: leraren moeten méér gaan werken. Nóg meer uren draaien, in plaats van minder. Ze vragen zich blijkbaar niet af waarom al die leraren eigenlijk parttime werken. Dat ze standaard overwerken en relatief snel in een burn-out belanden, weerhoudt hen er niet van nog meer van leraren te vragen.

Het kan ook anders. Er zijn landen waar het onderwijs op een hoger niveau ligt en de docenten meer verdienen, hoger opgeleid zijn en bovendien meer tijd hebben om hun werk te doen. Finland is zo’n voorbeeld. Het onderwijs staat hier goed aangeschreven – het scoort heel hoog op de beruchte PISA-ranglijst. De klassen zijn kleiner dan in Nederland en de leraren, die overigens allemaal universitair geschoold zijn, geven veel minder les. Leerlingen krijgen minder verschillende vakken onderwezen, waardoor geld en onderwijsuren bespaard kunnen worden.

Ook in Zweden wordt onderwijs op een andere manier vormgegeven. Kunskapsskolan is een vernieuwend onderwijsconcept waarin leerlingen meer keuzevrijheid, maar ook meer begeleiding krijgen. Iedere ochtend komen ze in een groep bijeen om met hun tutor de lessen voor die dag uit te kiezen. Leraren werken in clusters en kunnen bijvoorbeeld hun lessen op verschillende niveaus aanbieden. Het gevolg: automatisch onderwijs op maat, leerlingen die zich serieus genomen voelen omdat ze hun eigen keuzes kunnen maken, en meer gemotiveerde leraren.

De systemen uit Finland en Zweden hebben ook nadelen en ze hoeven niet één-op-één te worden overgenomen in Nederland, maar ze indiceren wel dat leraren méér laten werken geen voor de hand liggende oplossing is. Leraren moeten juist minder lesuren draaien (en daarmee meer voorbereidingstijd krijgen), en het onderwijs moet kleinschaliger. Minder werkdruk en een ander onderwijssysteem kunnen al meer hoogopgeleide docenten aantrekken.

En ja, dan moet de overheid het geld anders gaan verdelen en beleid maken mét de docenten in plaats van vóór hen. Laat die mooie resultaten uit Finland en die vrije leerlingen uit Zweden een reden zijn voor een switch en, misschien nog wel belangrijker, een argument voor dat wat eigenlijk echt nodig is: veel meer geld voor genoeg goede leraren en beter onderwijs. Dan hoeft mijn ex-baas ook niet meer zo bang te zijn voor die onvoldoendes en is een afgeronde opleiding weer echt een diploma waard.

Mail

Eva van den Boogaard is docent en onderwijsinnovator bij AKV|St.Joost, columnist bij Argus en eindredacteur bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Maken worsten echt de man?

Maken worsten echt de man?

De mannelijkste manier om direct bij te dragen aan een duurzame planeet is het vermijden van dierlijke producten. Maar voornamelijk mannen vinden de overstap naar een veganistisch dieet lastig. 'Echte' mannen eten immers vlees, toch? Tijd om met die genderverwachtingen te spelen, vindt Esther Lamberigts. Lees meer

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Telt iets als informatie als het voor de meeste mensen onleesbaar is? Alma Apt las de dichtbundel ‘Garments against Women’ van Anne Boyer. In die bundel legt zij een relatie tussen naaien en boekhouding: goede informatie hoeft net als een naaipatroon niet altijd transparant te zijn. Lees meer

Hard//talk: THIS IS MY PARK

THIS IS MY PARK

Kun je als vrouw wel stellen dat een park voor jou is? Marthe van Bronkhorst ziet in de billboards van Beyoncé meer verkooptruc dan feminisme. En stelt: het feminisme is er nog lang niet. Lees meer

Filmtrialoog: I am Greta

I am Greta

Documentairemaker Nathan Grossman portretteert Greta Thunberg tijdens haar missie om de ernst van klimaatverandering te laten doordringen bij politieke leiders. Lees meer

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Vrouwen in films reageren soms onverschrokken of ronduit agressief op het seksisme dan hun ten deel valt. Dat is spannend en zelfs bewonderenswaardig, al blijft geweld in het echte leven ongewenst. Toch kunnen we van deze films iets leren, aldus Lotje Steins Bisschop en Roselien Herderschee. Lees meer

Nieuws in beeld: Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Illustrator Rueben Millenaar is blij dat de avondklok vanavond ingaat, al zou hij wel graag zien dat we meer aandacht hebben voor de mensen die onder de maatregel lijden. Lees meer

Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers