tickets
Asset 14

Bewust dromen

Paula verdiepte zich in de wondere wereld van lucide dromen. Voor de Paraweek vertelt ze over de nachtelijke avonturen van haar onderbewuste en haar pogingen zich er bewust van te worden.

Het klinkt als een sprookje: in staat zijn kleuren te manipuleren of überhaupt controle hebben over alles om je heen. Als dat is wat je wil bereiken met lucide dromen, moet je er echter niet aan beginnen volgens psychofysioloog Stephen LaBerge. Hij gelooft namelijk niet dat je een wit canvas krijgt per droom, maar dat je de werkelijkheid zoals je die hebt waargenomen meeneemt in je slaap en omzet in een schijnwaarneming.

Toch was ik wel benieuwd of ik mijn dromen bewust zou kunnen manipuleren. De reden dat ik lucide wil dromen, is het feit dat mijn dromen soms zo alledaags zijn.

Het idee dat dromen spannend, wild en absurd zijn heb ik altijd heel leuk gevonden, maar mijn droomwerkelijkheid is eerder deprimerend. De kleuren zijn vlakker dan die in mijn eigen woonkamer en de gesprekken gaan over dingen die me eigenlijk niet eens boeien.

Lucide dromen moet je volgens LaBerge echter niet proberen af te dwingen, want dan loop je het risico om te falen. Desalniettemin wilde ik mezelf met zijn boek trainen om een bewustzijn op te roepen tijdens mijn dromen. Mede omdat ik er van overtuigd was dat ik dat kon. Een tijd geleden sliep ik slecht, waardoor ik soms mijn eigen groundhog day beleefde. Nouja, in droomvorm dan.


Beeld: chacunmesgouts

Na 'dagenlang' snoozen en me zogenaamd de winter door dromen, werd ik neerslachtig wakker. Hoewel ik me enerzijds gelukkig voelde over het feit dat ik niet zo moe was als ik leek, vond ik het zonde dat mijn dromen niet rooskleuriger waren.

Een minder benauwende inspiratiebron voor lucide dromen dan Groundhog Day is de film Waking life. In plaats van het vervlakkende gevoel van wanhoop en herhaling, brengt deze film je nieuwe vragen over dromen en werkelijkheid in iets wat ogenschijnlijk de lucide droom van een jongeman is.

Vele filosofen worden aangehaald en dat allemaal in een magische, ingekleurde versie van een film vol dansende sterretjes op bladeren die de glinstering van het licht weergeven tot duizelingwekkende, overbewegelijke beelden.

droomsignalen

Om lucide te kunnen dromen moet je er natuurlijk allereerst voor zorgen dat je in een droom belandt; volgens LaBerge zelfs zo ontspannen mogelijk. Veel beginnende lucide dromers doen dit door middel van hypnose, door geleidelijk aan alle spieren in hun lichaam kort aan te spannen en los te laten. Een beetje zoals mensen in yoga of meditatie ook wel doen; door je voornamelijk te richten op je ademhaling en vanuit daar de spanning weg ‘te laten vloeien’ (lekker zweverig).

Dromen herkénnen is de tweede stap. Dat kun je volgens slaaponderzoekers doen, door voor jezelf van te voren een paar reality checks te bedenken. Die kunnen variëren van regelmatig naar de klok kijken en regelmatig door deuren lopen tot selfies maken.

Die controles kun je volgens lucide droomexperts het beste baseren op de onwerkelijkheid van je vorige dromen. Door je eigen droomdagboek bij opstaan vol te kalken kun je na verloop van tijd je dromen analyseren. Waar gaat het fout? Wat is er logisch gezien onmogelijk of waar wijkt de wereld ineens af van de werkelijkheid zoals je hem dacht te kennen?


beeld: Relativiteit, M.C. Escher

Stephen LaBerge noemt dit ook wel ‘droomsignalen’. Je kunt deze tekenen volgens hem groeperen als gedachten (toen ik dacht dat ik niet dood wilde, sprong de auto opnieuw de weg op), ondernomen acties (de kapper laat me de plattegrond van mijn haarfolliken zien), vorm (ik ben weer kind) of context (ik ben op de maan).

Mijn droomtekens zijn bijvoorbeeld vaak gebaseerd op vorm. Ik gooi nog wel eens mensen door elkaar. Niet zoals je iemand per ongeluk bij de verkeerde naam noemt, meer op de manier waarop de liefde van je leven spontaan in je vader verandert. Niet zo prettig, als je net heftig en intiem aan het ‘dromen’ was.

Hoewel mijn dromen vaak vol zitten met mensen die ik niet ken of die wellicht niet eens bestaan, verbaas ik me er niet meer over. Dat zijn gewoon willekeurige mensen die ik op een of ander feestje heb ontmoet. Die blonde vrouw die herhaaldelijk sigaretjes opsteekt en telkens tegen me zegt dat ze niet wil dat iedereen weet dat ze zwanger is, is voor mij een vrij aannemelijk personage. Dat haar hoofd bij elk trekje van de sigaret meer rimpels krijgt is op dat moment superlogisch, ‘want roken zorgt ervoor dat je sneller ouder wordt’.

Dit is nou precies waar het misgaat volgens droompsycholoog LaBerge. Je hersenen laten de harde logica los, vullen van alles in en houden je net zo hard voor de gek als Escher of Houdini. In je dromen ben je je eigen illusionist.

dwangmatig dromen

Ik merkte dat ik het lastig vond om werkelijk lucide te zijn. De verklaring van LaBerge zou zijn dat ik het te graag probeerde. En terwijl ik mijn dromen beter leerde herkennen, wist ik niet wat ik er mee aanmoest. Ik kon mijn dromen bewerken, maar hoe? Wat moest ik nou?

Het is niet zozeer het herinneren van mijn dromen of het meemaken ervan; het blijkt vooral een uitdaging om mezelf wakker te schudden en me af te vragen of het niet raar is dat de straat ineens in een café verandert. Of dat ik een blikje cola drink in de kroeg. Wie is die man? Waarom ben ik hier?

Allemaal vragen die ik mezelf had kunnen stellen in mijn droom, maar ik weigerde. Ik ging er keihard aan voorbij.

Af en toe hou ik mezelf voor dat mijn dromen compenseren voor mijn gedrag in de ‘ware’ werkelijkheid. 'Het is namelijk best vermoeiend, om je altijd maar overal van alles bij af te moeten vragen', hoor ik mezelf dan zeggen. 'En de intuïtieve vanzelfsprekendheid van dromen heeft ook iets magisch.' Zo kritisch als ik normaal gesproken ben op de wereld; zo naïef ben ik in mijn dromen.

 

Mail

Paula Lina ('89) is een freelance journalist en muzikant. In taal en geluid drukt zij zich uit.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

Tip: Wees een exoot

Wees een exoot

Eva van den Boogaard ontwaakt in een onbekend huis. Is zij hier de vreemdeling? Of is het vooral vreemd dat haar gastheer haar dat laat denken? Een tip om je niet neer te leggen bij xenofobie. Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Trotse mixtape

Trotse mixtape

Als je buren aan de deur komen bonzen, is dat om de link naar deze playlist te vragen. Lees meer

Automatische concepten 32

Het glas had jouw vorm

Thijs Joores bespreekt in zijn gedichten een donkere kant van trots: over het Imposter Syndrome en thuiskomen bij je ouders waar je kindertekeningen nog op het toilet hangen. Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan