Paula verdiepte zich in de wondere wereld van lucide dromen. Voor de Paraweek vertelt ze over de nachtelijke avonturen van haar onderbewuste en haar pogingen zich er bewust van te worden.
Het klinkt als een sprookje: in staat zijn kleuren te manipuleren of überhaupt controle hebben over alles om je heen. Als dat is wat je wil bereiken met lucide dromen, moet je er echter niet aan beginnen volgens psychofysioloog Stephen LaBerge. Hij gelooft namelijk niet dat je een wit canvas krijgt per droom, maar dat je de werkelijkheid zoals je die hebt waargenomen meeneemt in je slaap en omzet in een schijnwaarneming.
Toch was ik wel benieuwd of ik mijn dromen bewust zou kunnen manipuleren. De reden dat ik lucide wil dromen, is het feit dat mijn dromen soms zo alledaags zijn.
Het idee dat dromen spannend, wild en absurd zijn heb ik altijd heel leuk gevonden, maar mijn droomwerkelijkheid is eerder deprimerend. De kleuren zijn vlakker dan die in mijn eigen woonkamer en de gesprekken gaan over dingen die me eigenlijk niet eens boeien.
Lucide dromen moet je volgens LaBerge echter niet proberen af te dwingen, want dan loop je het risico om te falen. Desalniettemin wilde ik mezelf met zijn boek trainen om een bewustzijn op te roepen tijdens mijn dromen. Mede omdat ik er van overtuigd was dat ik dat kon. Een tijd geleden sliep ik slecht, waardoor ik soms mijn eigen groundhog day beleefde. Nouja, in droomvorm dan.
Beeld: chacunmesgouts
Na 'dagenlang' snoozen en me zogenaamd de winter door dromen, werd ik neerslachtig wakker. Hoewel ik me enerzijds gelukkig voelde over het feit dat ik niet zo moe was als ik leek, vond ik het zonde dat mijn dromen niet rooskleuriger waren.
Een minder benauwende inspiratiebron voor lucide dromen dan Groundhog Day is de film Waking life. In plaats van het vervlakkende gevoel van wanhoop en herhaling, brengt deze film je nieuwe vragen over dromen en werkelijkheid in iets wat ogenschijnlijk de lucide droom van een jongeman is.
Vele filosofen worden aangehaald en dat allemaal in een magische, ingekleurde versie van een film vol dansende sterretjes op bladeren die de glinstering van het licht weergeven tot duizelingwekkende, overbewegelijke beelden.
droomsignalen
Om lucide te kunnen dromen moet je er natuurlijk allereerst voor zorgen dat je in een droom belandt; volgens LaBerge zelfs zo ontspannen mogelijk. Veel beginnende lucide dromers doen dit door middel van hypnose, door geleidelijk aan alle spieren in hun lichaam kort aan te spannen en los te laten. Een beetje zoals mensen in yoga of meditatie ook wel doen; door je voornamelijk te richten op je ademhaling en vanuit daar de spanning weg ‘te laten vloeien’ (lekker zweverig).
Dromen herkénnen is de tweede stap. Dat kun je volgens slaaponderzoekers doen, door voor jezelf van te voren een paar reality checks te bedenken. Die kunnen variëren van regelmatig naar de klok kijken en regelmatig door deuren lopen tot selfies maken.
Die controles kun je volgens lucide droomexperts het beste baseren op de onwerkelijkheid van je vorige dromen. Door je eigen droomdagboek bij opstaan vol te kalken kun je na verloop van tijd je dromen analyseren. Waar gaat het fout? Wat is er logisch gezien onmogelijk of waar wijkt de wereld ineens af van de werkelijkheid zoals je hem dacht te kennen?
beeld: Relativiteit, M.C. Escher
Stephen LaBerge noemt dit ook wel ‘droomsignalen’. Je kunt deze tekenen volgens hem groeperen als gedachten (toen ik dacht dat ik niet dood wilde, sprong de auto opnieuw de weg op), ondernomen acties (de kapper laat me de plattegrond van mijn haarfolliken zien), vorm (ik ben weer kind) of context (ik ben op de maan).
Mijn droomtekens zijn bijvoorbeeld vaak gebaseerd op vorm. Ik gooi nog wel eens mensen door elkaar. Niet zoals je iemand per ongeluk bij de verkeerde naam noemt, meer op de manier waarop de liefde van je leven spontaan in je vader verandert. Niet zo prettig, als je net heftig en intiem aan het ‘dromen’ was.
Hoewel mijn dromen vaak vol zitten met mensen die ik niet ken of die wellicht niet eens bestaan, verbaas ik me er niet meer over. Dat zijn gewoon willekeurige mensen die ik op een of ander feestje heb ontmoet. Die blonde vrouw die herhaaldelijk sigaretjes opsteekt en telkens tegen me zegt dat ze niet wil dat iedereen weet dat ze zwanger is, is voor mij een vrij aannemelijk personage. Dat haar hoofd bij elk trekje van de sigaret meer rimpels krijgt is op dat moment superlogisch, ‘want roken zorgt ervoor dat je sneller ouder wordt’.
Dit is nou precies waar het misgaat volgens droompsycholoog LaBerge. Je hersenen laten de harde logica los, vullen van alles in en houden je net zo hard voor de gek als Escher of Houdini. In je dromen ben je je eigen illusionist.
dwangmatig dromen
Ik merkte dat ik het lastig vond om werkelijk lucide te zijn. De verklaring van LaBerge zou zijn dat ik het te graag probeerde. En terwijl ik mijn dromen beter leerde herkennen, wist ik niet wat ik er mee aanmoest. Ik kon mijn dromen bewerken, maar hoe? Wat moest ik nou?
Het is niet zozeer het herinneren van mijn dromen of het meemaken ervan; het blijkt vooral een uitdaging om mezelf wakker te schudden en me af te vragen of het niet raar is dat de straat ineens in een café verandert. Of dat ik een blikje cola drink in de kroeg. Wie is die man? Waarom ben ik hier?
Allemaal vragen die ik mezelf had kunnen stellen in mijn droom, maar ik weigerde. Ik ging er keihard aan voorbij.
Af en toe hou ik mezelf voor dat mijn dromen compenseren voor mijn gedrag in de ‘ware’ werkelijkheid. 'Het is namelijk best vermoeiend, om je altijd maar overal van alles bij af te moeten vragen', hoor ik mezelf dan zeggen. 'En de intuïtieve vanzelfsprekendheid van dromen heeft ook iets magisch.' Zo kritisch als ik normaal gesproken ben op de wereld; zo naïef ben ik in mijn dromen.
