Asset 14

Bewust dromen

Paula verdiepte zich in de wondere wereld van lucide dromen. Voor de Paraweek vertelt ze over de nachtelijke avonturen van haar onderbewuste en haar pogingen zich er bewust van te worden.

Het klinkt als een sprookje: in staat zijn kleuren te manipuleren of überhaupt controle hebben over alles om je heen. Als dat is wat je wil bereiken met lucide dromen, moet je er echter niet aan beginnen volgens psychofysioloog Stephen LaBerge. Hij gelooft namelijk niet dat je een wit canvas krijgt per droom, maar dat je de werkelijkheid zoals je die hebt waargenomen meeneemt in je slaap en omzet in een schijnwaarneming.

Toch was ik wel benieuwd of ik mijn dromen bewust zou kunnen manipuleren. De reden dat ik lucide wil dromen, is het feit dat mijn dromen soms zo alledaags zijn.

Het idee dat dromen spannend, wild en absurd zijn heb ik altijd heel leuk gevonden, maar mijn droomwerkelijkheid is eerder deprimerend. De kleuren zijn vlakker dan die in mijn eigen woonkamer en de gesprekken gaan over dingen die me eigenlijk niet eens boeien.

Lucide dromen moet je volgens LaBerge echter niet proberen af te dwingen, want dan loop je het risico om te falen. Desalniettemin wilde ik mezelf met zijn boek trainen om een bewustzijn op te roepen tijdens mijn dromen. Mede omdat ik er van overtuigd was dat ik dat kon. Een tijd geleden sliep ik slecht, waardoor ik soms mijn eigen groundhog day beleefde. Nouja, in droomvorm dan.


Beeld: chacunmesgouts

Na 'dagenlang' snoozen en me zogenaamd de winter door dromen, werd ik neerslachtig wakker. Hoewel ik me enerzijds gelukkig voelde over het feit dat ik niet zo moe was als ik leek, vond ik het zonde dat mijn dromen niet rooskleuriger waren.

Een minder benauwende inspiratiebron voor lucide dromen dan Groundhog Day is de film Waking life. In plaats van het vervlakkende gevoel van wanhoop en herhaling, brengt deze film je nieuwe vragen over dromen en werkelijkheid in iets wat ogenschijnlijk de lucide droom van een jongeman is.

Vele filosofen worden aangehaald en dat allemaal in een magische, ingekleurde versie van een film vol dansende sterretjes op bladeren die de glinstering van het licht weergeven tot duizelingwekkende, overbewegelijke beelden.

droomsignalen

Om lucide te kunnen dromen moet je er natuurlijk allereerst voor zorgen dat je in een droom belandt; volgens LaBerge zelfs zo ontspannen mogelijk. Veel beginnende lucide dromers doen dit door middel van hypnose, door geleidelijk aan alle spieren in hun lichaam kort aan te spannen en los te laten. Een beetje zoals mensen in yoga of meditatie ook wel doen; door je voornamelijk te richten op je ademhaling en vanuit daar de spanning weg ‘te laten vloeien’ (lekker zweverig).

Dromen herkénnen is de tweede stap. Dat kun je volgens slaaponderzoekers doen, door voor jezelf van te voren een paar reality checks te bedenken. Die kunnen variëren van regelmatig naar de klok kijken en regelmatig door deuren lopen tot selfies maken.

Die controles kun je volgens lucide droomexperts het beste baseren op de onwerkelijkheid van je vorige dromen. Door je eigen droomdagboek bij opstaan vol te kalken kun je na verloop van tijd je dromen analyseren. Waar gaat het fout? Wat is er logisch gezien onmogelijk of waar wijkt de wereld ineens af van de werkelijkheid zoals je hem dacht te kennen?


beeld: Relativiteit, M.C. Escher

Stephen LaBerge noemt dit ook wel ‘droomsignalen’. Je kunt deze tekenen volgens hem groeperen als gedachten (toen ik dacht dat ik niet dood wilde, sprong de auto opnieuw de weg op), ondernomen acties (de kapper laat me de plattegrond van mijn haarfolliken zien), vorm (ik ben weer kind) of context (ik ben op de maan).

Mijn droomtekens zijn bijvoorbeeld vaak gebaseerd op vorm. Ik gooi nog wel eens mensen door elkaar. Niet zoals je iemand per ongeluk bij de verkeerde naam noemt, meer op de manier waarop de liefde van je leven spontaan in je vader verandert. Niet zo prettig, als je net heftig en intiem aan het ‘dromen’ was.

Hoewel mijn dromen vaak vol zitten met mensen die ik niet ken of die wellicht niet eens bestaan, verbaas ik me er niet meer over. Dat zijn gewoon willekeurige mensen die ik op een of ander feestje heb ontmoet. Die blonde vrouw die herhaaldelijk sigaretjes opsteekt en telkens tegen me zegt dat ze niet wil dat iedereen weet dat ze zwanger is, is voor mij een vrij aannemelijk personage. Dat haar hoofd bij elk trekje van de sigaret meer rimpels krijgt is op dat moment superlogisch, ‘want roken zorgt ervoor dat je sneller ouder wordt’.

Dit is nou precies waar het misgaat volgens droompsycholoog LaBerge. Je hersenen laten de harde logica los, vullen van alles in en houden je net zo hard voor de gek als Escher of Houdini. In je dromen ben je je eigen illusionist.

dwangmatig dromen

Ik merkte dat ik het lastig vond om werkelijk lucide te zijn. De verklaring van LaBerge zou zijn dat ik het te graag probeerde. En terwijl ik mijn dromen beter leerde herkennen, wist ik niet wat ik er mee aanmoest. Ik kon mijn dromen bewerken, maar hoe? Wat moest ik nou?

Het is niet zozeer het herinneren van mijn dromen of het meemaken ervan; het blijkt vooral een uitdaging om mezelf wakker te schudden en me af te vragen of het niet raar is dat de straat ineens in een café verandert. Of dat ik een blikje cola drink in de kroeg. Wie is die man? Waarom ben ik hier?

Allemaal vragen die ik mezelf had kunnen stellen in mijn droom, maar ik weigerde. Ik ging er keihard aan voorbij.

Af en toe hou ik mezelf voor dat mijn dromen compenseren voor mijn gedrag in de ‘ware’ werkelijkheid. 'Het is namelijk best vermoeiend, om je altijd maar overal van alles bij af te moeten vragen', hoor ik mezelf dan zeggen. 'En de intuïtieve vanzelfsprekendheid van dromen heeft ook iets magisch.' Zo kritisch als ik normaal gesproken ben op de wereld; zo naïef ben ik in mijn dromen.

 

Mail

Paula Lina ('89) is een freelance journalist en muzikant. In taal en geluid drukt zij zich uit.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 34

Als het regent

Deze week geven onze redacteurs tips voor druilerig weer. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Oproep: Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Voor de vaste rubriek Hard//talk zijn wij op zoek naar scherpe schrijvers met een mening die durven te verrassen en weten te overtuigen. Lees meer

Het Vertrek (1) - Het Raam 1

Het Vertrek (1) - Het Raam

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de eerste aflevering. Lees meer

Tip: Bereken je deadline

Bereken je deadline

Else Boer kreeg een deadline opgelegd waar niet alleen een kersverse roman uit voortkwam, maar ook een ontnuchterend inzicht. Een tip over stilstaan bij je eigen sterfelijkheid. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan