Asset 14

Naar de kerk VI (slot)

Nikki is niet gelovig. Toch ging ze de afgelopen weken naar de kerk, steeds naar een andere. Op hard//hoofd doet ze voor de laatste keer verslag van haar zondagen.

Mail

Ik word nog steeds wakker met een licht schuldgevoel op zondagochtend. Als ik uitslaap, als ik naar een evenement ga, als ik boodschappen haal – zodra de kerkklokken beginnen te luiden denk ik: “Eigenlijk had ik nu in de kerk moeten zitten.” Er is ergens iets gaande dat ik misloop. #FOMO, zou ik bijna willen zeggen; wie is er nu bang om een kerkdienst mis te lopen?

Ik had graag gewild dat het een gewoonte zou worden, om alle redenen die ik in mijn eerste stukjes aanvoerde: de verdieping, de rust, de uitdaging om liefde te vinden in de kleinste dingen.
“Hoe lang ben je van plan dat vol te houden?” vroegen mijn vrienden.
“Tot ik alle kerken in Utrecht heb bezocht,” zei ik.
En ik schepte niet eens op.

Naar de kerk heeft meer losgemaakt dan ik had verwacht. Veel mensen bleken zich in mijn verhalen te herkennen; zowel in het verlangen om deel uit te maken van een geloofsgemeenschap, als het onvermogen om een kerk te vinden waar ik me thuis voel. En ook in het besef dat ik, in ieder geval op dit moment, niet in staat ben te geloven, sta ik niet alleen. Er zijn veel mensen op zoek naar een manier om uit de alledaagse werkelijkheid te stappen, een spirituele rust te vinden – en er zijn er bijna net zo veel die de onmacht ervaren wanneer het niet blijkt te lukken. Niemand is verbaasd dat ik niet meer naar de kerk ga. Misschien ben ik dat zelf ook wel niet. Maar ik ben wel een beetje teleurgesteld.


Illustratie: Liesbeth de Feyter.

Ik zit, zoals Koert van der Velde omschreef in de Trouw van zaterdag 14 juni, “gevangen in mijn eigen ongeloof”. Hij schreef een artikel over atheïstische kerkdiensten. Alain de Botton pleit ervoor, Ricky Koole en Sara Kroos organiseren ze in Nederland. Het zijn diensten waarin niet over God wordt gesproken, maar gewoon ‘gezellig’ samen wordt gezongen. Vooral mensen die opgroeiden met een geloof voelen zich aangesproken door zulke initiatieven, schrijft Van der Velde, ze “willen het beschutte terughalen zonder het benepene”. In Naar de kerk IV schreef ik over mijn verlangen naar een dergelijke kerk: een waar gedanst werd en gepraat over politiek, een waar mensen op hun verantwoordelijkheid worden aangesproken en getroost worden voor het ongeluk dat ze niet kunnen verhelpen.

Maar de atheïstische dienst spreekt me niet aan. Het klinkt duf, geforceerd en bovenal: vrijblijvend. Misschien ben ik van de ouderwetse leer, maar bij religie hoort mijns inziens ook een bepaalde mate van afzien. Regels waar je je aan moet houden, ongemak waar je mee om moet gaan. De atheïstische kerkdienst is daarvoor te vrijblijvend: er is geen wrijving, er wordt niets van de deelnemers gevraagd. Als een voorstelling die geen moeilijke vragen mag opwerpen, maar zijn publiek enkel gerust moet stellen. Ik luister liever naar verhalen waarin het slecht afloopt met de hoofdpersoon.

Het liefst zie ik mezelf als een “ongelovige gelovige”, zoals een van de kerkgangers zo mooi zei in Naar de kerk III. Of, zoals Van der Velde ze noemt: de “ietsisten”. Ook zij zijn op zoek zijn naar iets hogers en beleven, al is het maar heel af en toe, een (soort van) religieuze ervaring. In Zuid-Afrika voelde ik me bijna gelovig: ik liet me raken door de woorden van de dominee en ging erin mee, voelde me warempel een van de christenen. Maar het duurde niet langer dan een paar uur voor dat gevoel vervaagde – en gelukkig maar. Ik ben een kind van mijn tijd; ik wil niet gevangen zitten in een collectief. Hoe mooi dat collectief ook is.

Waarom blijf ik dan steeds dat collectief opzoeken? Ik vrees dat de angst, waarmee ik deze serie begon, in ieder geval ten dele gegrond is: ik ben een kleine profiteur. Ik wil meegenieten van het gemeenschapsgevoel en de betrokkenheid – maar alleen wanneer mijn pet ernaar staat. Hoewel de Nicolaïkerk een fijne dienst had, met leuke mensen, ben ik er daarna toch nooit naar terug geweest. De folders verdwenen, met enige weemoed, in de oudpapierbak. Ik vind het onmogelijk mezelf te zijn als een van hen, als een gelovige – en ik kan het ook niet.

Wat blijft er dan over? Ik ben niet gaan mediteren, ik doe nog steeds geen yoga, en ik zal niet naar een atheïstische kerkdienst gaan. Hoe graag Alain de Botton het ook anders zou zien: er is geen alternatief. Rituelen zonder betekenis zijn als kinderen die een regendans doen: zonder gevolgen, betekenisloos en daarom zinloos. Misschien is er iets, een God, en is dat liefde. Maar ik denk niet dat ik het in de kerk ga vinden.

Nikki Dekker is dichter en redacteur bij vpro.nl en vpro.nl/boeken.

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al tien jaar een vrije ruimte voor talentvolle makers. Elke dag verschijnen op onze site artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties. Zonder advertenties en helemaal gratis.

Maar zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons
het laatste
 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Alles vijf sterren: 17

Een hele week blij (en een beetje verdrietig)

Deze week worden we blij van een wekelijkse muziek bijeenkomst, een hartverscheurende novelle van Alma Mathijsen en kerstmarkten. Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze tip uit 2018 geeft Emma Stomp een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Tip: 1

Maak een toetje

De kleine keuken van Lotte Akkerman weerhoudt haar er niet van om toetjes te maken. Een tip voor winteravonden (inclusief recept). Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Voor Valentina Tereshkova

Voor Valentina Tereshkova

Merel van Slobbe schreef een gedicht over Valentina Tereshkova, walvissen en voor de laatste keer een kamer uitlopen. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Column: Ongehoorzaam watje 1

Ongehoorzaam watje

Iduna Paalman ziet de IDFA-documentaire Objector en denkt na over de mens in opstand. Lees meer

Engel

Engel

Door een bizar voorval raakt een man begaan met het lot van gevallen engelen. Vanaf dat moment merkt hij hun aanwezigheid overal op en smeedt een plan om ze te helpen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Tip: Leren om het leren

Leren om het leren

Else Boer is het leren nog niet verleerd. Op YouTube is namelijk een schat aan smakelijke en nutteloze informatie te vinden, waar je toch een stuk wijzer van wordt. Een tip om eens wat te leren van de onvolprezen video-essays. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Column: Een nieuwe man

Een nieuwe man

Trudy poetste haar tanden en dacht: 'als ik het nú niet probeer, hoeft het niet meer. Hoeveel jaar heb ik nog? Moet ik wachten tot ik achter een rollator loop? Tot ik mijn huis heb opgegeten? Nou dan!' Lees meer

Alles vijf sterren: Telefoonnamen, vloerkleden en Parijs

Gluren in Parijs

Deze week worden we blij van huizen kijken op Instagram, de Britse serie Catastrophe en oude Franse foto's in Foam. Lees meer

Vuur

Vuur

Eind deze maand verschijnt Max Hermens' chapbook Toch zonken ze niet. Lees hier alvast het korte verhaal ‘Vuur’, over een dochter, een werkloze vader en de krullende schilfers van een berkenbast. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Tip: Vraag het je filmpersonage 1

Vraag het je filmpersonage

'Hebben jullie wel eens goed geluisterd naar wat acteurs in films eigenlijk zeggen? En vooral ook hoe mooi ze dat in woorden weten te vangen?' Emma Stomp tipt de magie van dialogen. Lees meer

Meer bloed 2

Meer bloed

'Zoveel bloed, en toch zo onzichtbaar. Waarom telkens de hoop dat het niemand op zal vallen? ‘Ik ben ongesteld’ – wanneer leerden we dat dat beschamende woorden zijn?' Lees meer

Beeldbrekers (VII): 'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

In deze serie interviewt Hard//hoofd beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering 7: In een oude kogelfabriek op het Hembrugterrein is sinds deze zomer Het HEM te bezoeken, ‘een nieuw huis voor cultuur’. In gesprek met Laura Kemper. Lees meer

Steun ons en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor talentvolle makers. Zonder advertenties en helemaal gratis. Dankzij onze kunstverzamelaars. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons