Asset 14

Naar de kerk VI (slot)

Nikki is niet gelovig. Toch ging ze de afgelopen weken naar de kerk, steeds naar een andere. Op hard//hoofd doet ze voor de laatste keer verslag van haar zondagen.

Ik word nog steeds wakker met een licht schuldgevoel op zondagochtend. Als ik uitslaap, als ik naar een evenement ga, als ik boodschappen haal – zodra de kerkklokken beginnen te luiden denk ik: “Eigenlijk had ik nu in de kerk moeten zitten.” Er is ergens iets gaande dat ik misloop. #FOMO, zou ik bijna willen zeggen; wie is er nu bang om een kerkdienst mis te lopen?

Ik had graag gewild dat het een gewoonte zou worden, om alle redenen die ik in mijn eerste stukjes aanvoerde: de verdieping, de rust, de uitdaging om liefde te vinden in de kleinste dingen.
“Hoe lang ben je van plan dat vol te houden?” vroegen mijn vrienden.
“Tot ik alle kerken in Utrecht heb bezocht,” zei ik.
En ik schepte niet eens op.

Naar de kerk heeft meer losgemaakt dan ik had verwacht. Veel mensen bleken zich in mijn verhalen te herkennen; zowel in het verlangen om deel uit te maken van een geloofsgemeenschap, als het onvermogen om een kerk te vinden waar ik me thuis voel. En ook in het besef dat ik, in ieder geval op dit moment, niet in staat ben te geloven, sta ik niet alleen. Er zijn veel mensen op zoek naar een manier om uit de alledaagse werkelijkheid te stappen, een spirituele rust te vinden – en er zijn er bijna net zo veel die de onmacht ervaren wanneer het niet blijkt te lukken. Niemand is verbaasd dat ik niet meer naar de kerk ga. Misschien ben ik dat zelf ook wel niet. Maar ik ben wel een beetje teleurgesteld.


Illustratie: Liesbeth de Feyter.

Ik zit, zoals Koert van der Velde omschreef in de Trouw van zaterdag 14 juni, “gevangen in mijn eigen ongeloof”. Hij schreef een artikel over atheïstische kerkdiensten. Alain de Botton pleit ervoor, Ricky Koole en Sara Kroos organiseren ze in Nederland. Het zijn diensten waarin niet over God wordt gesproken, maar gewoon ‘gezellig’ samen wordt gezongen. Vooral mensen die opgroeiden met een geloof voelen zich aangesproken door zulke initiatieven, schrijft Van der Velde, ze “willen het beschutte terughalen zonder het benepene”. In Naar de kerk IV schreef ik over mijn verlangen naar een dergelijke kerk: een waar gedanst werd en gepraat over politiek, een waar mensen op hun verantwoordelijkheid worden aangesproken en getroost worden voor het ongeluk dat ze niet kunnen verhelpen.

Maar de atheïstische dienst spreekt me niet aan. Het klinkt duf, geforceerd en bovenal: vrijblijvend. Misschien ben ik van de ouderwetse leer, maar bij religie hoort mijns inziens ook een bepaalde mate van afzien. Regels waar je je aan moet houden, ongemak waar je mee om moet gaan. De atheïstische kerkdienst is daarvoor te vrijblijvend: er is geen wrijving, er wordt niets van de deelnemers gevraagd. Als een voorstelling die geen moeilijke vragen mag opwerpen, maar zijn publiek enkel gerust moet stellen. Ik luister liever naar verhalen waarin het slecht afloopt met de hoofdpersoon.

Het liefst zie ik mezelf als een “ongelovige gelovige”, zoals een van de kerkgangers zo mooi zei in Naar de kerk III. Of, zoals Van der Velde ze noemt: de “ietsisten”. Ook zij zijn op zoek zijn naar iets hogers en beleven, al is het maar heel af en toe, een (soort van) religieuze ervaring. In Zuid-Afrika voelde ik me bijna gelovig: ik liet me raken door de woorden van de dominee en ging erin mee, voelde me warempel een van de christenen. Maar het duurde niet langer dan een paar uur voor dat gevoel vervaagde – en gelukkig maar. Ik ben een kind van mijn tijd; ik wil niet gevangen zitten in een collectief. Hoe mooi dat collectief ook is.

Waarom blijf ik dan steeds dat collectief opzoeken? Ik vrees dat de angst, waarmee ik deze serie begon, in ieder geval ten dele gegrond is: ik ben een kleine profiteur. Ik wil meegenieten van het gemeenschapsgevoel en de betrokkenheid – maar alleen wanneer mijn pet ernaar staat. Hoewel de Nicolaïkerk een fijne dienst had, met leuke mensen, ben ik er daarna toch nooit naar terug geweest. De folders verdwenen, met enige weemoed, in de oudpapierbak. Ik vind het onmogelijk mezelf te zijn als een van hen, als een gelovige – en ik kan het ook niet.

Wat blijft er dan over? Ik ben niet gaan mediteren, ik doe nog steeds geen yoga, en ik zal niet naar een atheïstische kerkdienst gaan. Hoe graag Alain de Botton het ook anders zou zien: er is geen alternatief. Rituelen zonder betekenis zijn als kinderen die een regendans doen: zonder gevolgen, betekenisloos en daarom zinloos. Misschien is er iets, een God, en is dat liefde. Maar ik denk niet dat ik het in de kerk ga vinden.

Nikki Dekker is dichter en redacteur bij vpro.nl en vpro.nl/boeken.

Mail

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Floris Alkemade trapte het nieuwe seizoen Zomergasten af. Tot al te boude uitspraken liet de Rijksbouwmeester zich niet verleiden. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Vergeetweek mixtape

Een onvergetelijke mixtape

Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met een mixtape, met nummers gekozen door onze redacteuren. Welke muziek doet ons vergeten of herinneren? Welke artiest maakte het beste nummer over vergeten en welk nummer waren we zelf geheel vergeten - en misschien was dat maar beter zo? Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

De Ander (Vergeten)

De Ander (Vergeten)

Annelies van Wijk vraagt zichzelf nog voor ze is opgestaan om naar de ander te kijken. Dit gaat over zitten in een tweepersoonsbed,
Eenzaamheid die in alleen zijn verandert en een vijver in het matras met een eendenmoeder erin. Lees meer

Hard//hoofd duikt in de vergetelheid

Hard//hoofd duikt in de vergetelheid

Tijdens de Vergeetweek dreunen we geheugensteuntjes op, verzinnen we ezelsbruggetjes en zetten we kruisjes in onze handpalm waarvan we ons later afvragen waar die voor waren. Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer