Asset 14

Naar de kerk VI (slot)

Nikki is niet gelovig. Toch ging ze de afgelopen weken naar de kerk, steeds naar een andere. Op hard//hoofd doet ze voor de laatste keer verslag van haar zondagen.

Ik word nog steeds wakker met een licht schuldgevoel op zondagochtend. Als ik uitslaap, als ik naar een evenement ga, als ik boodschappen haal – zodra de kerkklokken beginnen te luiden denk ik: “Eigenlijk had ik nu in de kerk moeten zitten.” Er is ergens iets gaande dat ik misloop. #FOMO, zou ik bijna willen zeggen; wie is er nu bang om een kerkdienst mis te lopen?

Ik had graag gewild dat het een gewoonte zou worden, om alle redenen die ik in mijn eerste stukjes aanvoerde: de verdieping, de rust, de uitdaging om liefde te vinden in de kleinste dingen.
“Hoe lang ben je van plan dat vol te houden?” vroegen mijn vrienden.
“Tot ik alle kerken in Utrecht heb bezocht,” zei ik.
En ik schepte niet eens op.

Naar de kerk heeft meer losgemaakt dan ik had verwacht. Veel mensen bleken zich in mijn verhalen te herkennen; zowel in het verlangen om deel uit te maken van een geloofsgemeenschap, als het onvermogen om een kerk te vinden waar ik me thuis voel. En ook in het besef dat ik, in ieder geval op dit moment, niet in staat ben te geloven, sta ik niet alleen. Er zijn veel mensen op zoek naar een manier om uit de alledaagse werkelijkheid te stappen, een spirituele rust te vinden – en er zijn er bijna net zo veel die de onmacht ervaren wanneer het niet blijkt te lukken. Niemand is verbaasd dat ik niet meer naar de kerk ga. Misschien ben ik dat zelf ook wel niet. Maar ik ben wel een beetje teleurgesteld.


Illustratie: Liesbeth de Feyter.

Ik zit, zoals Koert van der Velde omschreef in de Trouw van zaterdag 14 juni, “gevangen in mijn eigen ongeloof”. Hij schreef een artikel over atheïstische kerkdiensten. Alain de Botton pleit ervoor, Ricky Koole en Sara Kroos organiseren ze in Nederland. Het zijn diensten waarin niet over God wordt gesproken, maar gewoon ‘gezellig’ samen wordt gezongen. Vooral mensen die opgroeiden met een geloof voelen zich aangesproken door zulke initiatieven, schrijft Van der Velde, ze “willen het beschutte terughalen zonder het benepene”. In Naar de kerk IV schreef ik over mijn verlangen naar een dergelijke kerk: een waar gedanst werd en gepraat over politiek, een waar mensen op hun verantwoordelijkheid worden aangesproken en getroost worden voor het ongeluk dat ze niet kunnen verhelpen.

Maar de atheïstische dienst spreekt me niet aan. Het klinkt duf, geforceerd en bovenal: vrijblijvend. Misschien ben ik van de ouderwetse leer, maar bij religie hoort mijns inziens ook een bepaalde mate van afzien. Regels waar je je aan moet houden, ongemak waar je mee om moet gaan. De atheïstische kerkdienst is daarvoor te vrijblijvend: er is geen wrijving, er wordt niets van de deelnemers gevraagd. Als een voorstelling die geen moeilijke vragen mag opwerpen, maar zijn publiek enkel gerust moet stellen. Ik luister liever naar verhalen waarin het slecht afloopt met de hoofdpersoon.

Het liefst zie ik mezelf als een “ongelovige gelovige”, zoals een van de kerkgangers zo mooi zei in Naar de kerk III. Of, zoals Van der Velde ze noemt: de “ietsisten”. Ook zij zijn op zoek zijn naar iets hogers en beleven, al is het maar heel af en toe, een (soort van) religieuze ervaring. In Zuid-Afrika voelde ik me bijna gelovig: ik liet me raken door de woorden van de dominee en ging erin mee, voelde me warempel een van de christenen. Maar het duurde niet langer dan een paar uur voor dat gevoel vervaagde – en gelukkig maar. Ik ben een kind van mijn tijd; ik wil niet gevangen zitten in een collectief. Hoe mooi dat collectief ook is.

Waarom blijf ik dan steeds dat collectief opzoeken? Ik vrees dat de angst, waarmee ik deze serie begon, in ieder geval ten dele gegrond is: ik ben een kleine profiteur. Ik wil meegenieten van het gemeenschapsgevoel en de betrokkenheid – maar alleen wanneer mijn pet ernaar staat. Hoewel de Nicolaïkerk een fijne dienst had, met leuke mensen, ben ik er daarna toch nooit naar terug geweest. De folders verdwenen, met enige weemoed, in de oudpapierbak. Ik vind het onmogelijk mezelf te zijn als een van hen, als een gelovige – en ik kan het ook niet.

Wat blijft er dan over? Ik ben niet gaan mediteren, ik doe nog steeds geen yoga, en ik zal niet naar een atheïstische kerkdienst gaan. Hoe graag Alain de Botton het ook anders zou zien: er is geen alternatief. Rituelen zonder betekenis zijn als kinderen die een regendans doen: zonder gevolgen, betekenisloos en daarom zinloos. Misschien is er iets, een God, en is dat liefde. Maar ik denk niet dat ik het in de kerk ga vinden.

Nikki Dekker is dichter en redacteur bij vpro.nl en vpro.nl/boeken.

Mail

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Speaker

Speaker

Tijdens het installeren van een dichtende speaker aan de rand van een weiland, wil Werner zich niet vergelijken met kunstenaar Guido van der Werve, maar veel resoneert. In EYE is nog tot 29 mei een tentoonstelling te zien van Van der Werve. Hij leerde Werner over de kansen in melancholie. Lees meer

Dit is geen NFT, maar een simpele jpeg - weliswaar zonder uitstoot

Ook feministische NFT’s zijn een aanslag op het milieu

Feministisch platform The TittyMag wil het NFT-aanbod diverser maken. Kan het platform die markt niet beter links laten liggen? Lees meer

 1

Vat het nou alsjeblieft niet persoonlijk op

Corona lijkt alweer bijna iets uit het verleden maar de financiële effecten ervan zijn nog steeds voelbaar in de culturele sector. Vivian Mac Gillavry blikt terug op een periode waarin bestuurders kunstenaars zonder schuld of schaamte voor de bijl gooiden. Lees meer

Slachtoffers van zinloos gekwel

Slachtoffers van zinloos gekwel

Marthe van Bronkhorst buigt zich met verbazing over wat mensen bereiken in een sportschool: "Duizend uur spieren trainen en ze nooit inzetten in het gevecht. Honderd keer gooien en nooit iets raken: lang leve de nutteloosheid." Lees meer

Interview met kunstenares Nina Goedegebure

'In ziekenhuizen moet je ook naar kunst kunnen kijken en koffiedrinken'

Interview met kunstenares Nina Goedegebure over hoe ze houvast vond in de ziekenhuisgalerie en daar een boek over maakte. Lees meer

 1

Pim Fortuyn, aartsvader van conservatieve camp

Twintig jaar na de moord op Pim Fortuyn is camp een belangrijk onderdeel van extreem-rechtse politiek geworden. Hoe komt de bal weer bij 'ons' te liggen? Lees meer

Dit is geen ode 2

Dit is geen ode

'In dit land word je aan stukken gescheurd. / Ik verzamel jouw gescheurde stukken vlees. / Ik bak je op 200 graden. / Ik deel je uit.' In harde dichtregels verkent Shabnam Baqhiri hoe het is om je echt aan te passen en waarom dit soms noodzakelijk en juist goed is. Lees meer

Column: Een nog onbekend familielid

Een nog onbekend familielid

De ouders van Eva lijken de geboorte van een nieuw familielid te beschouwen als een vrijbrief om wel erg persoonlijke vragen op hun dochter af te vuren. Lees meer

Nieuws in beeld: Voor de klas? Mij niet gezien!

Voor de klas? Mij niet gezien!

Tien jaar geleden waren er zo'n 3000 à 4000 docenten nodig. Vorig jaar 18.000. Lees meer

Nieuws in beeld: Steek je hand op als ook jij...

Steek je hand op als ook jij...

De politie registreerde bijna 40 procent meer gevallen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Lees meer

Train je ego (maar zorg dat het tegen een stootje kan) 1

Train je ego (maar zorg dat het tegen een stootje kan)

Luuk Schokker leerde dat een groot ego bij het schrijven geen overbodige luxe is. Je onzekerheid omarmen maar tegelijkertijd een ego kweken. Hoe doe je dat? Luuk legt het uit. Lees meer

A Sacred Slut_Daan Timmer_Lena Plantinga

A Sacred Slut

Je bent vrouw, het is zomer en je wil wat. Klaarkomen, bijvoorbeeld. In dit broeierige nieuwe kortverhaal van Lena Plantinga speelt een jonge vrouw met zichzelf en het lot. Een verhaal over zoeken naar je seksuele zelf, en haar aantreffen onder het juk van je seksuele verleden. Lees meer

Koningen van de dansvloer 2

We zijn allemaal koningen en lakeien

Marthe van Bronkhorst vraagt zich af waarom zoveel mensen dol zijn op het koningshuis: "Ik heb de Oranjes nog nooit op één originele gedachte of uitzonderlijk talent kunnen betrappen. Waarom willen we dan toch zo graag klappen, juichen, buigen?" Lees meer

drie figuren zitten voor een groot raam aan een tafeltje iets te drinken, twee van de figuren zitten op een stoel, een van de figuren zit in een rolstoel

Het café

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week het laatste deel: over het belang van fysieke toegankelijkheid. Lees meer

Vrouwen van kleur! Stop met uitblinken en sluit je aan bij de dutjesrevolutie! 1

Vrouwen van kleur! Stop met uitblinken en sluit je aan bij de dutjesrevolutie!

Bij uitstek vrouwen van kleur gaan onderdoor aan de hoge eisen die hun werkomgevingen aan hen stellen, omdat ze constant moeten bewijzen even harde werkers te zijn als hun witte mannelijke collega's door veel meer dan hen te doen. Tijd dus om eens languit dwars te zitten: tijd voor de dutjesrevolutie! Lees meer

Nieuws in beeld: Als de prijzen de frituurpan uit rijzen

Als de prijzen de frituurpan uit rijzen

Consumenten zitten in de patatten. Lees meer

Een lichaam dat liefde opwekt

Een lichaam dat liefde opwekt

Een fragment uit Emy Koopmans 'Tekenen van het universum' over een lichaam dat gelooft dat het moet krimpen om het waard te zijn te worden liefgehad. Lees meer

een persoon duwt een rotsblok een berg op terwijl die ingehaald wordt door iemand op een fiets

Hoop

Rolstoelen en sigaretten, is er meer te beleven in een revalidatiecentrum? In de columnreeks “De Revalidanten” neemt Tiare van Paridon ons mee in haar angsten en ontdekkingen als revalidant. Ze beschrijft vijf weken lang haar groeiende gewaarwording van een weigerachtig lichaam en wat het betekent om buiten de veilige muren van het centrum een fysieke beperking te hebben. Deze week deel IV: over Sisyphus als raadgever. Lees meer

De twee realiteiten van Rusland

De twee realiteiten van Rusland

Russische feministen blijven onder grote druk van het regime nieuwe vormen van activisme bedenken. Een interview met drie anti-oorlogsactivisten. Lees meer

Column: Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar je niemand kent

Feestjes waar ze niemand kent vergen enige moed van Eva om naartoe te gaan, maar hebben tegelijkertijd hun voordelen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Meld je vóór 1 juni aan en ontvang deze zomer al je eerste kunstwerk én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel