Asset 14

Naar de kerk VI (slot)

Nikki is niet gelovig. Toch ging ze de afgelopen weken naar de kerk, steeds naar een andere. Op hard//hoofd doet ze voor de laatste keer verslag van haar zondagen.

Ik word nog steeds wakker met een licht schuldgevoel op zondagochtend. Als ik uitslaap, als ik naar een evenement ga, als ik boodschappen haal – zodra de kerkklokken beginnen te luiden denk ik: “Eigenlijk had ik nu in de kerk moeten zitten.” Er is ergens iets gaande dat ik misloop. #FOMO, zou ik bijna willen zeggen; wie is er nu bang om een kerkdienst mis te lopen?

Ik had graag gewild dat het een gewoonte zou worden, om alle redenen die ik in mijn eerste stukjes aanvoerde: de verdieping, de rust, de uitdaging om liefde te vinden in de kleinste dingen.
“Hoe lang ben je van plan dat vol te houden?” vroegen mijn vrienden.
“Tot ik alle kerken in Utrecht heb bezocht,” zei ik.
En ik schepte niet eens op.

Naar de kerk heeft meer losgemaakt dan ik had verwacht. Veel mensen bleken zich in mijn verhalen te herkennen; zowel in het verlangen om deel uit te maken van een geloofsgemeenschap, als het onvermogen om een kerk te vinden waar ik me thuis voel. En ook in het besef dat ik, in ieder geval op dit moment, niet in staat ben te geloven, sta ik niet alleen. Er zijn veel mensen op zoek naar een manier om uit de alledaagse werkelijkheid te stappen, een spirituele rust te vinden – en er zijn er bijna net zo veel die de onmacht ervaren wanneer het niet blijkt te lukken. Niemand is verbaasd dat ik niet meer naar de kerk ga. Misschien ben ik dat zelf ook wel niet. Maar ik ben wel een beetje teleurgesteld.


Illustratie: Liesbeth de Feyter.

Ik zit, zoals Koert van der Velde omschreef in de Trouw van zaterdag 14 juni, “gevangen in mijn eigen ongeloof”. Hij schreef een artikel over atheïstische kerkdiensten. Alain de Botton pleit ervoor, Ricky Koole en Sara Kroos organiseren ze in Nederland. Het zijn diensten waarin niet over God wordt gesproken, maar gewoon ‘gezellig’ samen wordt gezongen. Vooral mensen die opgroeiden met een geloof voelen zich aangesproken door zulke initiatieven, schrijft Van der Velde, ze “willen het beschutte terughalen zonder het benepene”. In Naar de kerk IV schreef ik over mijn verlangen naar een dergelijke kerk: een waar gedanst werd en gepraat over politiek, een waar mensen op hun verantwoordelijkheid worden aangesproken en getroost worden voor het ongeluk dat ze niet kunnen verhelpen.

Maar de atheïstische dienst spreekt me niet aan. Het klinkt duf, geforceerd en bovenal: vrijblijvend. Misschien ben ik van de ouderwetse leer, maar bij religie hoort mijns inziens ook een bepaalde mate van afzien. Regels waar je je aan moet houden, ongemak waar je mee om moet gaan. De atheïstische kerkdienst is daarvoor te vrijblijvend: er is geen wrijving, er wordt niets van de deelnemers gevraagd. Als een voorstelling die geen moeilijke vragen mag opwerpen, maar zijn publiek enkel gerust moet stellen. Ik luister liever naar verhalen waarin het slecht afloopt met de hoofdpersoon.

Het liefst zie ik mezelf als een “ongelovige gelovige”, zoals een van de kerkgangers zo mooi zei in Naar de kerk III. Of, zoals Van der Velde ze noemt: de “ietsisten”. Ook zij zijn op zoek zijn naar iets hogers en beleven, al is het maar heel af en toe, een (soort van) religieuze ervaring. In Zuid-Afrika voelde ik me bijna gelovig: ik liet me raken door de woorden van de dominee en ging erin mee, voelde me warempel een van de christenen. Maar het duurde niet langer dan een paar uur voor dat gevoel vervaagde – en gelukkig maar. Ik ben een kind van mijn tijd; ik wil niet gevangen zitten in een collectief. Hoe mooi dat collectief ook is.

Waarom blijf ik dan steeds dat collectief opzoeken? Ik vrees dat de angst, waarmee ik deze serie begon, in ieder geval ten dele gegrond is: ik ben een kleine profiteur. Ik wil meegenieten van het gemeenschapsgevoel en de betrokkenheid – maar alleen wanneer mijn pet ernaar staat. Hoewel de Nicolaïkerk een fijne dienst had, met leuke mensen, ben ik er daarna toch nooit naar terug geweest. De folders verdwenen, met enige weemoed, in de oudpapierbak. Ik vind het onmogelijk mezelf te zijn als een van hen, als een gelovige – en ik kan het ook niet.

Wat blijft er dan over? Ik ben niet gaan mediteren, ik doe nog steeds geen yoga, en ik zal niet naar een atheïstische kerkdienst gaan. Hoe graag Alain de Botton het ook anders zou zien: er is geen alternatief. Rituelen zonder betekenis zijn als kinderen die een regendans doen: zonder gevolgen, betekenisloos en daarom zinloos. Misschien is er iets, een God, en is dat liefde. Maar ik denk niet dat ik het in de kerk ga vinden.

Nikki Dekker is dichter en redacteur bij vpro.nl en vpro.nl/boeken.

Mail

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

 1

Waarom ik geen danser kon worden

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Ik wacht hier 2

Ik wacht hier

''Terwijl ik door de winkel liep, hield ik haar in de gaten. Ze had lang, donker haar, dat bijna tot haar middel viel. Ze droeg een spijkerbroek en een shirt met een naamplaatje. Ik pakte een kaart en legde hem weer terug. Iets dichterbij kon ik haar naam lezen: Alice.'' Lees meer

Vanaf het moment dat ze elkaar ontmoeten, zijn Erin en Alice onafscheidelijk. Dankzij Alice wordt alles beter. Niets lijkt een intense vriendschap in de weg te staan. Of toch niet? Lees het in een voorpublicatie van Ik wacht hier, het debuut van Else Boer. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

AVS: 1

Kerstrituelen

Deze week geven onze redacteurs tips om de kerst mee door te komen. Lees meer

Dit. Is. Goddelijk. Alternatief kerstverhaal Annemieke Dannenberg Dymphie Huijsen

Dit. Is. Goddelijk.

Joost is op vakantie in Spanje met zijn zwangere vriendin. Maar is de baby van hem, of van Marina’s open relatiescharrel HG? Begint Joost ongelovig te worden, of moet hij zijn liefdesbaby maar gewoon omarmen?
Een tragikomisch kerstverhaal door Annemieke Dannenberg. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Het Vertrek (7) - De Beweging

Het Vertrek (7) - De Beweging

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de zevende en laatste aflevering. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen? 1

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen?

In de docu White Cube, die onlangs op het IDFA in première ging, zien we dat Renzo Martens zich naast documentairemaker en kunstenaar ook opstelt als hulpverlener en bedrijfsleider in de Democratische Republiek Congo. Hij wil iets terugdoen voor voormalige plantagearbeiders. Iris van der Werff vraagt zich af hoe houdbaar dat is. Lees meer

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Vergeet het lichaam van de ander niet

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan