Asset 14

Naar de kerk (III)

Nikki is niet gelovig. Toch gaat ze sinds kort iedere week naar de kerk, steeds naar een andere. Op hard//hoofd doet ze verslag van haar zondagen.

Het mooiste aan een kerkdienst is de gang ernaartoe. De klokken die luiden, en wij die luisteren, geroepen worden en gaan – een vorm van overgave die in deze tijd nauwelijks nog lijkt te bestaan. Het is als de schoolbel, vroeger: zodra het geklingel begint, komen we allemaal aangefietst en –gelopen, vanuit verschillende hoeken en stegen, en gaan dan, schoorvoetend, een beetje nerveus, naar binnen.

Deze week heb ik een protestantse kerk uitgezocht, bij mij om de hoek. Van buiten is ze het prototype kerk (statig, middeleeuws), maar de binnenkant oogt moderner. De witte verf en licht houten meubels en de zachte rieten stoelen in een klein kringetje maken de kerk meer een zaaltje. Iedereen gaat rustig zitten, kletst wat. Een oude man haalt een pepermuntje uit zijn jaszak. Als het orgel plots begint te spelen, een ‘moderne’ improvisatie van de psalm, schrikken een paar vrouwtjes schuin achter mij zich kapot. Ze giechelen. Dit is de eerste dienst waar ik mensen hoor giechelen.

Vandaag wordt de dienst geleid, zo kondigt het boekje aan, door een stagiair. De jonge man (begin dertig, vrolijk Utrechts bierbuikje), lijkt ervoor te zijn geboren. Zijn bulderende stem roept een instinctieve achting op, ook bij de kinderen, die aandrentelen wanneer hij ze naar voren roept.
"Hebben jullie wel eens een koning gezien?" De stagiair zakt door zijn knieeën.
Een meisje knikt. "En wanneer was dat?"
"Toen ik nog heel klein was", zegt het meisje, dat hooguit vier jaar oud is.
"En Jezus", zegt de stagiair, "Is Hij ook een koning?"
"Nee", zegt een jongetje. ‘Willem-Alexander is koning."
De voorganger knikt: "Je hebt natuurlijk gelijk: Jezus is geen echte koning. Hij is niet gekroond. Maar hij is wél onze koning."
En ondanks zijn vriendelijke toon, ondanks de ontroerende kneuterigheid, draait mijn maag zich een beetje om. Dit gaat over de grens. Als het jochie vindt dat Jezus geen koning is, is dat prima. Waarom moet hem direct iets anders ingeprent worden?

Illustratie: Liesbeth de Feyter.

Als de kinderen naar de Nevendienst zijn gegaan, begint het echte werk. Psalm 110: God zal mijn vijanden tot een voetenbankje maken. Nee echt. Lees maar:

De Heer spreekt tot mijn heer:
‘Neem plaats aan mijn rechterhand,
ik maak van je vijanden
een bank voor je voeten.’

En het gaat verder:

De Heer aan uw rechterhand
verplettert koningen op de dag van zijn toorn.
Hij berecht de volken,
verplettert hoofden, overal op aarde,
lijken stapelen zich op.

Was het maar een grap. Dit is wat we letterlijk zingen. "Lijken stapelen zich op": het deel van het geloof waar ik niets mee te maken wil hebben dringt zich op. Hoe valt dit te rijmen met die lieve, gezellige mensen die om me heen staan? De sfeer en de toon zijn zo goed hier, en dan ineens een Bijbellezing waarin God zich tot gewelddadige krijgsheer ontpopt. Probeer dat maar eens recht te praten. De stagiair probeert het, met een lange, belezen preek, die van de uitspraken van Wilders tot een citaat van Kierkegaard reikt, en een vreemdsoortig raadsel waarin Jezus zegt niet de broer maar ook niet de vader van de zoon van David te zijn, of iets dergelijks. Ik ben de draad een beetje kwijt.

En toch, wanneer de dienst voorbij is, en we uitgenodigd worden voor koffie, blijf ik hangen. Er is iets met het licht, met de mensen, wat me benieuwd maakt naar wat er staat te gebeuren. Juist de spanning tussen dat vreemde Bijbelcitaat en die oude meneer met zijn pepermunt maakt me nieuwsgierig. Van ontroerend naar buitengewoon ongemakkelijk: deze kerkdienst heeft me geraakt, en ik wil er meer van weten.

Ik pak een kopje koffie en sluit aan bij drie vrouwen van middelbare leeftijd aan een ronde statafel.
"Wat vond je van de preek?" vraagt een van de vrouwen. Ik stamel iets over de vijanden die voetenbankjes worden, en dat ik daar toch wel van schrok.
"Oh ja", zegt ze direct, "dat lijkt me ook verschrikkelijk moeilijk voor die jongen. Moet je je eerste preek geven, krijg je er zo’n psalm bij! Ik zou er niet willen staan hoor. Ik las die tekst en dacht: Ooooh nee, wat moet je dáár nu mee aan?" Ze lacht. "Nee, er zijn leukere teksten om de dag mee te beginnen. En jij bent nieuw hier, of niet? Ben je hier net naartoe verhuisd?"
"Nee", zeg ik, "ik woon hier al een tijdje. Maar ik dacht, ik kom eens kijken."
Een andere, jongere, vrouw breekt in: "Een beetje shoppen?" vraagt ze. Ik moet ontzettend blozen, probeer een antwoord te formuleren, maar kom er zo snel niet op.
"Goed idee", zegt ze, "dat deed ik ook in het begin."
Er valt een last van me af. Voor het eerst heb ik het idee dat het niet raar is wat ik hier doe, dat ik geen toerist ben die profiteert van een bestaande gemeenschap. Het is oké, blijkbaar, om het allemaal niet precies te weten en vooralsnog alleen nieuwsgierig te zijn.

Tegen haar zeg ik ook dat ik eigenlijk niet echt in God geloof. Denk ik. Dat ik natuurlijk wel graag wil geloven dat er ‘iets’ is, maar wat, en hoe je daar mee om moet gaan, dat weet ik allemaal niet. Ik bloos weer. Zij glimlacht, zegt: "Ik zie mezelf vooral als een ongelovige gelovige. Het zingen vind ik mooi, en het is fijn om er even uit te zijn, de kans te hebben alles los te laten, een uur niet op je mobiel te kijken, en even op de afgelopen week te reflecteren." Ik blijf maar knikken. Wat verschrikt bedenk ik me dat het dus zo ver zou kunnen komen: dat dit niet slechts een zelfonderzoek, maar een gewoonte van een ongelovige gelovige blijkt. Bij de uitgang stop ik een stapeltje foldertjes in mijn tas.

Nikki Dekker is dichter en redacteur bij vpro.nl en vpro.nl/boeken.

Mail

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Afgelopen woensdag opende het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië. Onze chef kunst Jorne Vriens zag hoe kunstenaar Renzo Martens in huilen uitbarstte toen hij sprak over zijn samenwerking met zijn Congolese medekunstenaars. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

De buschauffeur

De buschauffeur

'Kijk door me heen als door de voorruit'. In deze gedichtenreeks van Angelika Geronymaki probeert een buschauffeur krampachtig de kortstondigheid - in tijd, plaats, interactie - te behouden die eigen is aan zijn baan. Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Vacature Lid Raad van Toezicht

Vacature Lid Raad van Toezicht

Hard//hoofd wil per 1 juni de driekoppige Raad van Toezicht uitbreiden met twee nieuwe leden waaronder een voorzitter. Mocht je willen reageren dan ontvangen wij graag voor 1 mei een reactie. Lees meer

:Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

De Stoute Stift is de gloednieuwe illustratiewedstrijd van deBuren, Stripgids, Hard//hoofd en Stichting Nieuwe Helden. Meedoen? De deadline is 1 mei 2024 (10:00). Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Fatma Shanan: de lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn 1

Fatma Shanan | De lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn

Een oase van rust midden in Berlijn. De kleine geschilderde landschappen en zelfportretten in de natuur van Fatma Shanan (1986, Israël) komen goed tot hun recht in de expositieruimte van Dittriech en Schlechtriem. De tentoonstelling ‘The Inn River’ bestaat uit een bescheiden aantal van negen schilderijen. Aucke Paulusma laat zien dat een aandachtige observatie loont, maar dat de schilderijen laten niet per se een vrolijke indruk achterlaten. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer