Asset 14

Naar de kerk (III)

Nikki is niet gelovig. Toch gaat ze sinds kort iedere week naar de kerk, steeds naar een andere. Op hard//hoofd doet ze verslag van haar zondagen.

Mail

Het mooiste aan een kerkdienst is de gang ernaartoe. De klokken die luiden, en wij die luisteren, geroepen worden en gaan – een vorm van overgave die in deze tijd nauwelijks nog lijkt te bestaan. Het is als de schoolbel, vroeger: zodra het geklingel begint, komen we allemaal aangefietst en –gelopen, vanuit verschillende hoeken en stegen, en gaan dan, schoorvoetend, een beetje nerveus, naar binnen.

Deze week heb ik een protestantse kerk uitgezocht, bij mij om de hoek. Van buiten is ze het prototype kerk (statig, middeleeuws), maar de binnenkant oogt moderner. De witte verf en licht houten meubels en de zachte rieten stoelen in een klein kringetje maken de kerk meer een zaaltje. Iedereen gaat rustig zitten, kletst wat. Een oude man haalt een pepermuntje uit zijn jaszak. Als het orgel plots begint te spelen, een ‘moderne’ improvisatie van de psalm, schrikken een paar vrouwtjes schuin achter mij zich kapot. Ze giechelen. Dit is de eerste dienst waar ik mensen hoor giechelen.

Vandaag wordt de dienst geleid, zo kondigt het boekje aan, door een stagiair. De jonge man (begin dertig, vrolijk Utrechts bierbuikje), lijkt ervoor te zijn geboren. Zijn bulderende stem roept een instinctieve achting op, ook bij de kinderen, die aandrentelen wanneer hij ze naar voren roept.
"Hebben jullie wel eens een koning gezien?" De stagiair zakt door zijn knieeën.
Een meisje knikt. "En wanneer was dat?"
"Toen ik nog heel klein was", zegt het meisje, dat hooguit vier jaar oud is.
"En Jezus", zegt de stagiair, "Is Hij ook een koning?"
"Nee", zegt een jongetje. ‘Willem-Alexander is koning."
De voorganger knikt: "Je hebt natuurlijk gelijk: Jezus is geen echte koning. Hij is niet gekroond. Maar hij is wél onze koning."
En ondanks zijn vriendelijke toon, ondanks de ontroerende kneuterigheid, draait mijn maag zich een beetje om. Dit gaat over de grens. Als het jochie vindt dat Jezus geen koning is, is dat prima. Waarom moet hem direct iets anders ingeprent worden?

Illustratie: Liesbeth de Feyter.

Als de kinderen naar de Nevendienst zijn gegaan, begint het echte werk. Psalm 110: God zal mijn vijanden tot een voetenbankje maken. Nee echt. Lees maar:

De Heer spreekt tot mijn heer:
‘Neem plaats aan mijn rechterhand,
ik maak van je vijanden
een bank voor je voeten.’

En het gaat verder:

De Heer aan uw rechterhand
verplettert koningen op de dag van zijn toorn.
Hij berecht de volken,
verplettert hoofden, overal op aarde,
lijken stapelen zich op.

Was het maar een grap. Dit is wat we letterlijk zingen. "Lijken stapelen zich op": het deel van het geloof waar ik niets mee te maken wil hebben dringt zich op. Hoe valt dit te rijmen met die lieve, gezellige mensen die om me heen staan? De sfeer en de toon zijn zo goed hier, en dan ineens een Bijbellezing waarin God zich tot gewelddadige krijgsheer ontpopt. Probeer dat maar eens recht te praten. De stagiair probeert het, met een lange, belezen preek, die van de uitspraken van Wilders tot een citaat van Kierkegaard reikt, en een vreemdsoortig raadsel waarin Jezus zegt niet de broer maar ook niet de vader van de zoon van David te zijn, of iets dergelijks. Ik ben de draad een beetje kwijt.

En toch, wanneer de dienst voorbij is, en we uitgenodigd worden voor koffie, blijf ik hangen. Er is iets met het licht, met de mensen, wat me benieuwd maakt naar wat er staat te gebeuren. Juist de spanning tussen dat vreemde Bijbelcitaat en die oude meneer met zijn pepermunt maakt me nieuwsgierig. Van ontroerend naar buitengewoon ongemakkelijk: deze kerkdienst heeft me geraakt, en ik wil er meer van weten.

Ik pak een kopje koffie en sluit aan bij drie vrouwen van middelbare leeftijd aan een ronde statafel.
"Wat vond je van de preek?" vraagt een van de vrouwen. Ik stamel iets over de vijanden die voetenbankjes worden, en dat ik daar toch wel van schrok.
"Oh ja", zegt ze direct, "dat lijkt me ook verschrikkelijk moeilijk voor die jongen. Moet je je eerste preek geven, krijg je er zo’n psalm bij! Ik zou er niet willen staan hoor. Ik las die tekst en dacht: Ooooh nee, wat moet je dáár nu mee aan?" Ze lacht. "Nee, er zijn leukere teksten om de dag mee te beginnen. En jij bent nieuw hier, of niet? Ben je hier net naartoe verhuisd?"
"Nee", zeg ik, "ik woon hier al een tijdje. Maar ik dacht, ik kom eens kijken."
Een andere, jongere, vrouw breekt in: "Een beetje shoppen?" vraagt ze. Ik moet ontzettend blozen, probeer een antwoord te formuleren, maar kom er zo snel niet op.
"Goed idee", zegt ze, "dat deed ik ook in het begin."
Er valt een last van me af. Voor het eerst heb ik het idee dat het niet raar is wat ik hier doe, dat ik geen toerist ben die profiteert van een bestaande gemeenschap. Het is oké, blijkbaar, om het allemaal niet precies te weten en vooralsnog alleen nieuwsgierig te zijn.

Tegen haar zeg ik ook dat ik eigenlijk niet echt in God geloof. Denk ik. Dat ik natuurlijk wel graag wil geloven dat er ‘iets’ is, maar wat, en hoe je daar mee om moet gaan, dat weet ik allemaal niet. Ik bloos weer. Zij glimlacht, zegt: "Ik zie mezelf vooral als een ongelovige gelovige. Het zingen vind ik mooi, en het is fijn om er even uit te zijn, de kans te hebben alles los te laten, een uur niet op je mobiel te kijken, en even op de afgelopen week te reflecteren." Ik blijf maar knikken. Wat verschrikt bedenk ik me dat het dus zo ver zou kunnen komen: dat dit niet slechts een zelfonderzoek, maar een gewoonte van een ongelovige gelovige blijkt. Bij de uitgang stop ik een stapeltje foldertjes in mijn tas.

Nikki Dekker is dichter en redacteur bij vpro.nl en vpro.nl/boeken.

Liesbeth de Feyter studeerde schilderkunst en beeldverhalen aan Sint Lucas in Brussel. Ze werkt als freelance illustrator en striptekenaar en maakt poëtische beelden met een luguber kantje.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al tien jaar een vrije ruimte voor talentvolle makers. Elke dag verschijnen op onze site artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties. Zonder advertenties en helemaal gratis.

Maar zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons
het laatste
 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Alles vijf sterren: 17

Een hele week blij (en een beetje verdrietig)

Deze week worden we blij van een wekelijkse muziek bijeenkomst, een hartverscheurende novelle van Alma Mathijsen en kerstmarkten. Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze tip uit 2018 geeft Emma Stomp een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Tip: 1

Maak een toetje

De kleine keuken van Lotte Akkerman weerhoudt haar er niet van om toetjes te maken. Een tip voor winteravonden (inclusief recept). Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Voor Valentina Tereshkova

Voor Valentina Tereshkova

Merel van Slobbe schreef een gedicht over Valentina Tereshkova, walvissen en voor de laatste keer een kamer uitlopen. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Column: Ongehoorzaam watje 1

Ongehoorzaam watje

Iduna Paalman ziet de IDFA-documentaire Objector en denkt na over de mens in opstand. Lees meer

Engel

Engel

Door een bizar voorval raakt een man begaan met het lot van gevallen engelen. Vanaf dat moment merkt hij hun aanwezigheid overal op en smeedt een plan om ze te helpen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Tip: Leren om het leren

Leren om het leren

Else Boer is het leren nog niet verleerd. Op YouTube is namelijk een schat aan smakelijke en nutteloze informatie te vinden, waar je toch een stuk wijzer van wordt. Een tip om eens wat te leren van de onvolprezen video-essays. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Column: Een nieuwe man

Een nieuwe man

Trudy poetste haar tanden en dacht: 'als ik het nú niet probeer, hoeft het niet meer. Hoeveel jaar heb ik nog? Moet ik wachten tot ik achter een rollator loop? Tot ik mijn huis heb opgegeten? Nou dan!' Lees meer

Alles vijf sterren: Telefoonnamen, vloerkleden en Parijs

Gluren in Parijs

Deze week worden we blij van huizen kijken op Instagram, de Britse serie Catastrophe en oude Franse foto's in Foam. Lees meer

Vuur

Vuur

Eind deze maand verschijnt Max Hermens' chapbook Toch zonken ze niet. Lees hier alvast het korte verhaal ‘Vuur’, over een dochter, een werkloze vader en de krullende schilfers van een berkenbast. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Tip: Vraag het je filmpersonage 1

Vraag het je filmpersonage

'Hebben jullie wel eens goed geluisterd naar wat acteurs in films eigenlijk zeggen? En vooral ook hoe mooi ze dat in woorden weten te vangen?' Emma Stomp tipt de magie van dialogen. Lees meer

Meer bloed 2

Meer bloed

'Zoveel bloed, en toch zo onzichtbaar. Waarom telkens de hoop dat het niemand op zal vallen? ‘Ik ben ongesteld’ – wanneer leerden we dat dat beschamende woorden zijn?' Lees meer

Beeldbrekers (VII): 'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

In deze serie interviewt Hard//hoofd beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering 7: In een oude kogelfabriek op het Hembrugterrein is sinds deze zomer Het HEM te bezoeken, ‘een nieuw huis voor cultuur’. In gesprek met Laura Kemper. Lees meer

Steun ons en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor talentvolle makers. Zonder advertenties en helemaal gratis. Dankzij onze kunstverzamelaars. Steun ons en ontvang speciaal geselecteerde kunstwerken. Én een Hard//hoofd-tasje. Je eerste kunstwerk is van Hard//hoofd-maker Nastia Cistakova.

Steun ons