Asset 14

Museum van de namaak

Frederik Willem Daem stuitte op een reproductie van Picasso’s Guernica in kinderverf, David Bowie vertelt hem dat zes verstandelijk gehandicapten er evenveel dagen onophoudelijk aan hadden gewerkt. Het was beter dan het origineel en hij pinkte een traan weg.

Waar zouden Samir en Mürsel nu mee bezig zijn? Zouden ze nog steeds op diezelfde hoek aan de kerk van Jette staan, wachtend tot er niets gebeurt? Zijn ze afgestudeerd? Werkende? Zouden we elkaar nog steeds met een knuffel begroeten of zou de tijd onze vriendschap gereduceerd hebben tot een knik of minder? Uit het oog is bij mij veelal uit het hart, besef ik wanneer ik in de Rue de la Faisanderie richting de Eiffeltoren wandel. Zij probeert het gevoel waarmee het Musée de la Contrefaçon ons achterliet te begrijpen. Ik denk terug aan dat samenraapsel dat wij 3WeWi noemden. Het lukt haar maar niet de vinger op de wonde te leggen. Ze blijft er rustig onder. Dit is mijn museum, niet het hare.

Ik koesterde hoge verwachtingen van iets dat zichzelf hét museum van de namaak gedoopt had. Op de weg naar daar verzon ik de geweldigste scenario’s. Etalagepoppen, uitgedost als museumwachters, die in elke hal met robotstem ‘no pictures’ fluisteren. Misschien kan je er de stem van je audiogids kiezen (twijfelen tussen Hulk Hogan en Oprah om uiteindelijk toch voor David Bowie te gaan), in de museumshop liggen ongeschreven boeken van gevestigde auteurs, ik blader door een iPad-handleiding van Paul van Ostaijen. De parketten vloeren zijn er eigenlijk trampolines en, u bent gewaarschuwd, de trampolines zijn van parket, maar ze lijken zo echt dat ik me bezeer. Ik stuiter door een draaideur en bevind me in een donkere hal: spotlights op een reproductie van Picasso’s Guernica in kinderverf, Bowie vertelt me dat zes verstandelijk gehandicapten er evenveel dagen onophoudelijk aan hebben gewerkt, het is beter dan het origineel, ik pink een traan weg. Op de muur een door Banksy geschilderde nooduitgang – ik wil hier wonen, tussen de Rodins en Giacometti’s geboetseerd in kleurrijke Play-Doh, de door Escher geïnspireerde speleobox, de Rubensiaanse naaktmodellen en de urinoirs van Duchamps. Waar mijn urine heen loopt weet ik niet, maar hij is weg. In de overvolle metro glunder ik nog meer dan de toeristen die mij omringen. Wat een geweldige dag ga ik tegemoet.

Beeld: Lisa-Marie van Barneveld

Wanneer ik voor nummer 16 sta, besluit ik dat ik, om verdere ontgoochelingen te voorkomen, vanaf nu minder van het leven moet gaan verwachten. Of dat ik dringend aangesteld moet worden als creatief directeur van een museum. Ik weet niet wat het haalbaarst is. We wachten voor de poort van het museum tot we zien dat er aangebeld moet worden. Een vrouw doet vriendelijk open en snelt dan terug haar hokje in. Wanneer we aan de balie komen, doet ze alsof ze ons voor het eerst ziet. We weten haar te overtuigen dat we journalisten zijn en hoeven niet te betalen. Ik stel me voor dat de Parijzenaren het ook zo doen. Hoewel we ons best doen Frans te spreken, krijgen we de brochures in het Engels. Ik kijk naar boven. Ik sta in een in een beschermd hôtel particulier, lees ik. Uit de eerste alinea van de brochure leid ik af dat dit een serieuze bedoening wordt. Ik word door de UNIFAB, de unie van fabrikanten in wier museum ik nu dwaal, gevraagd te begrijpen wat imitatie al dan niet betekent: BIJ NAMAAK MOET ER NIET NAAR DE VERSCHILLEN GEKEKEN WORDEN MAAR NAAR DE GELIJKENISSEN.

De eerste ruimte is gevuld met antieke vitrinekasten. De objecten worden er per thema uitgestald. Het zou een spelletje op internet kunnen zijn: onderscheid het origineel van de imitatie. Een heel gemakkelijk spelletje in dit geval en waar, gezien de hoeveelheid bezoekers, maar weinig mensen interesse in zouden hebben. Wanneer ik naar de exemplaren kijk die tentoongesteld worden, kan ik ze dat niet kwalijk nemen. Twee handtassen van Gucci met een roze leren bloem erop gestikt springen in het oog. De vorige eigenares lijkt één van beide tassen, vermoedelijk de nagemaakte, te hebben laten vallen in de Nieuwstraat op de eerste dag van de solden. Haar roos hangt er wat verwelkt bij. Naast haar een rood bordje Faux. Bij het origineel geen bordje. Hetzelfde scenario iets verderop met twee horloges van Hermès. Ik ben heel goed in dit spel. Of ze maken het mij hier heel makkelijk. Zo gemakkelijk dat ik halverwege de eerste zaal, bij de nagemaakte ontbijtgranen, een licht vermoeden krijgen dat ze het er om doen. Zoals de boodschap van filmdiefstal.nl die vroeger bij het begin van elke film onvermijdelijk begon te spelen en tot mijn ergernis niet viel door te spoelen. ‘Piraterij is een misdrijf,’ besloot de voice-over na een epileptische 44 seconden van auto’s en televisies stelen. “Waarom zegt ge dit tegen mij? Ik heb de film toch al gekocht...”
“Downloaden is diefstal!” herhaalt hij.

Namaak zal dat dan ook wel zijn. Maar lijden de fabrikanten dan zo hard onder de gevolgen dat ze er een onpopulair museum aan willen wijden in één van de hoofdsteden van de mode? Zijn de producenten dan zo bang om inkomsten te verliezen? Misschien voor de bedrijven die waspoeder, Frosties of Tabasco ontwikkelen, als je al weet waar je die buiten het supermarktcircuit kan vinden. Maar is de toerist die een DKNY-tas uit een doek koopt in Tunesië aan 45 euro een potentiele klant van het authentieke model dat tien keer die prijs kost? Zo’n aankoop lijkt me eerder deel uitmaken van de reiservaring, net als het rijden op gebulte dieren. Het marktbezoek, het afpingelen en het gevoel dat je waar voor je geld gekregen hebt. “Hij vroeg tachtig euro maar ons Rita heeft hem voor 55 gekregen,” wordt er thuis nonchalant bij de diavoorstelling gepronkt. Zijn het die mensen waarvoor ik hier gewaarschuwd word? Maken zij de mode-industrie kapot?

Of zijn de fabrikanten achter dit museum gewoon bezorgd? Willen zij de consument waarschuwen voor de gevolgen van ontploffende namaakgsm’s en andere desastreuze gevolgen van nepperij? Zij die zich de Dafalgans in de apotheek niet kunnen veroorloven aanmanen dieper in hun buidel te tasten en deze niet meer op de zwarte markt te zoeken? Zouden die Burberryslippers, die u natuurlijk niet in de officiële verkooppunten vindt, u dan niet behoeden van uit te glijden in de badkamer of vrezen zij dat wij binnenkort allemaal blind worden van de per toeval aangekochte zelfgestookte rum in Bacardiflessen?

Hoe meer ik erover nadenk, hoe onverschilliger ik word. Op de zijkant van mijn Wayfarer zonnebril staat ‘Rojo Bom’ in de font die Ray-Ban uitvond. Er bestaat geen twijfel over dat hij namaak is. Toch draag ik hem graag. En zijn het niet wij, mijn generatiegenoten en ik, die het model zijn gaan dragen, die bijgedragen hebben tot de verkoop van veel van de echte Ray-Ban’s? Als mensen het origineel willen, dan zullen ze daarvoor sparen en de bril met trots laten rondgaan zodat mensen het gewicht ervan kunnen voelen als bewijs van zijn authenticiteit. Maar als modegoeroe Paul Smith al schaamteloos het model van de Ray-Ban Clubmaster – om een even herkenbaarder voorbeeld te schetsen – imiteert, behoort dit model naar mijn mening tot het collectief erfgoed en moet niets mij weerhouden van een soortgelijk, goedkoper, model te dragen.

Maar die redenering blijkt hier niet aan de orde. Uit de foto’s leid ik af dat ze liever alle namaak zonnebrillen op een hoopje gooien om er vervolgens met een wals over te rijden onder het toeziend oog van een twintigtal liefhebbers van krakend plastiek. Hoe langer hoe liever meen ik te denken dat dit de bestaansreden is van le Musée de la Contrefaçon. Niet omdat 300.000 Europeanen jaarlijks hun baan verliezen, zoals een sip kijkend trio mij op een poster probeert duidelijk te maken, maar omdat de fabrikanten die geld pompen in dit spektakel liever gewoon niet willen dat sommigen erbij horen. Dat een deel van de mensen maar beter geen reistas koopt van Louis Vuitton opdat het merk exclusief blijft. Het beeld van tennissende jeugd dat Lacoste wil uitsturen mag zeker niet stroken met de realiteit zoals wij die kennen.

Illustratie: Frederik Willem Daem

En dat is de reden van mijn plotse afkeer jegens het museum van de namaak. De reden waarom ik richting de uitgang van deze ontgoocheling wil wandelen. Want ik ben diegene die twee valse polo’s bezit van Lacoste, maar toch zou ik door uiterlijke kenmerken, waar ik verder geen aandeel in heb, eerder bij de linker afbeelding horen dan bij de rechter. Net zoals het merk Lonsdale zich ooit wilde ontdoen van zijn neonazistische aanhangers – skinheads eigenden het merk zich toe omdat met opengeritste jas enkel de letters NSDA op hun trui zichtbaar waren en hier de link gelegd kon worden met de arbeiderspartij van Hitler – wil Lacoste de associatie met die jongens uit de voorsteden, waar de Parijzenaar zoals wij hem denken te kennen weinig tot niet komt, de wereld uit helpen.

Wat zouden Mürsel en Samir nu aan het doen zijn? Twee van de zoveel jongens uit de probleemwijken van Brussel die met mij de schoolbanken deelden in de hoop dat zij het niveau in het derde jaar Wiskunde-Wetenschappen aankonden. De jongens die het wél belangrijk vonden een echte Lacoste polo te bezitten. Dat zag ik uitgebreid op de dag na het Suikerfeest, de dag waarop mijn klasgenoten na een maand vasten betaald werden voor bewezen diensten. De ontgoocheling was groot die ochtend toen bleek dat J-P en Mürsel hetzelfde paar Air Max 90’s hadden gekocht. In de speeltijd bespraken ze elkaars heuptasjes en voelden ze aan de peau de pêche van hun nog ongewassen Adidastraining.

Ik beslis toch de derde zaal aan te doen. Al is het maar omdat ik wil weten wat er achter die quote van Jean-Jacques Rousseau schuilgaat. "Le faux est susceptible d’une infinité de combinaisons, mais la vérité n’a qu’une manière d’être." Vermoedelijk voor interpretatie vatbaar. De kamer is ingericht als een oude bibliotheek. Misschien is het dat ook ooit geweest. Toen hier nog Fransen woonden, rookten ze hier hun sigaren en dronken ze cognac. Overal hangt of staat kunst. Om financiële redenen ditmaal niet in het bijzijn van zijn originelen. Ik weet niet hoe de originele “Les Poissons Rouges” van Matisse er uitziet maar dit hadden die eerder vermelde verstandelijk gehandicapten beter gedaan. De rest van de beeldhouwwerken en schilderijen leken alsof ze gekocht konden worden in een museumshop. Ze doen mij lachen. De rijken met hun bekommernissen. Hebben ze te veel tijd? Te veel geld? Te weinig gevoel voor humor? Ik ben niet arm, maar ik lach tranen als ik die Nike schoenen met Gucciprint of de ronde basketbalzak van Louis Vuitton zie. Ze hebben toch wat ze willen. Wij willen wat zij maken. Willen erbij horen. Weten soms niet meer wat we eerst moeten kopen. Staan in de rij voor hun nieuwe collecties in onze winkelstraten. Matisse en consoorten mogen blij zijn. Blij dat ze zo groot geworden zijn, zo alomtegenwoordig dat ze moeten nagemaakt worden. Dat is meer dan zoveel andere kunstenaars kunnen zeggen. Veel meer dan ik kan zeggen.

Bij het buitengaan beslis ik een nieuw citaat aan te reiken in het gastenboek. Naast de ‘Excelente!’ die Maria uit Venezuela neerpende en de ‘Very interesting!’ van Daniele, die vervolgens een lachende kat tekende, citeer ik de Amerikaanse journalist Sydney J. Harris: “Mensen maken namaakgeld, maar geld maakt mensen namaak.”

Dit artikel is geschreven door Frederik Willem Daem, en ontstond op basis van een residentieproject van het Vlaams-Nederlands Huis deBuren in samenwerking met de Stichting Biermans-Lapôtre.

Mail

Lisa-Marie van Barneveld is editorial illustrator. Ze houdt van korte deadlines en moeilijke onderwerpen. Haar geheime superkracht is meer verf op haar handen/kleren/tafel/kat krijgen dan op het papier.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Onder de (geluids)golven

Onder de (geluids)golven

Je staat er misschien niet bij stil, maar de mensheid maakt enórm veel herrie in zee. We boren naar gas en olie, heien voor windmolens en boorplatforms en onze schepen zijn ook niet bepaald stil. Terwijl water ontzettend goed en ver geluidsgolven doorgeeft - veel beter dan lucht. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Coronaproof magie

Coronaproof magie

Deze week worden onze redacteurs blij van een online cursus over magie, salsadansen en support voor sekswerkers. Lees meer

Filmtrialoog: Cold War

Cold War

De film Cold War is een verhaal over een onmogelijke liefde in Polen ten tijde van de Koude Oorlog. Onze redacteuren bespreken deze veelgeprezen film en beraden zich op de esthetiek, de diepgang van de liefdesrelatie en de raakvlakken met hun eigen leven. Lees meer

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Hard//hoofd is trotse mediapartner van literair festival Nieuwe Types, dat gedurende de hele maand maart plaatsvindt in Arnhem én online. Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Revolutie in kleine stappen

In plaats van te praten

Deze week worden onze redacteuren nogmaals blij van Micha Wertheim en vinden ze alternatieve wijzen om gesprekken te voeren (of juist niet). Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers