Asset 14

Huckleberry Finn

Welkom bij Mees Leest! Een rubriek waarin Mees een poging doet haar boekenkast te analyseren en de ongelezen exemplaren tracht door te ploeteren. Een eenmansboekenclub, met verhalen uit en over de werken die al dan niet per ongeluk op haar planken zijn terechtgekomen. Deze week aflevering 5:

The Adventures of Huckleberry Finn

Soms (’s nachts) (piekerend in bed) denk ik opeens dat ik op de verkeerde plek woon. Dat ik thuishoor in mijn vaderland. Terug naar Amerika. In paniek denk ik dan dat alle familiegeschiedenis aan het vervagen is, en dat mijn ongeboren kinderen niet ook Engelstalig zullen opgroeien. Dat ze niet de kinderboeken kunnen lezen die ik las. Deze gedachten komen meestal nadat ik Little House on the Prairie voor de achtduizendste keer heb gelezen, maar vorige week werden ze aangewakkerd door het lezen van Mark Twains Huckleberry Finn. Opeens hoorde ik mezelf zeggen: “Misschien moet ik gewoon naar een bos in New England verhuizen.” Mijn man, die graag spreekt in allegorieën van het koninkrijk der katachtigen, antwoordde: “Een poes staat altijd aan de verkeerde kant van de deur.” Daar zat ik dan, voor de kachel op de grond gekruld. Gelijk had ie ook wel. Toen ik een jaar in San Francisco woonde verlangde ik onwaarschijnlijk veel naar Europa, Nederland, Amsterdam, Oost. En toch bekruipt me soms het gevoel dat ik mijn banden met dat enorme land weer moet aanhalen.

Vele boeken heb ik verslonden over de geschiedenis van het Amerikaanse leven, en de boeken die zich in de South afspelen spreken bijzonder tot de verbeelding. Het arme leven, de kleine dorpjes, de warme benauwde zomers van Alice Walkers The Color Purple, van Carson McCullers The Heart is a Lonely Hunter, van Harper Lee’s To Kill a Mockingbird. Mensen sloffen voort door het stof, de zon staat altijd hoog aan de hemel en moord, incest, roddelpartijen en racisme zijn onderdeel van het dagelijks leven. Het is moeilijk je voor te stellen hoe het leven daar vroeger moet zijn geweest. Wie kan zich nu nog indenken dat je elke dag dezelfde versleten kleren aan hebt? Toch heeft het een aantrekkingskracht. Toen ik als kind in Georgia was, waar mijn opa op zijn oude dag zijn winters doorbracht, raakte ik betoverd door de enorme bomen, waar lange grijze mossen aan hingen. De bomen waren honderden jaren oud, en ik dacht me in dat het mos hun baard was. Het leek wel of alles anders rook. Maar toen was ik jong, en me nog niet bewust van de diepgewortelde racistische traditie van het gebied. Ik ben nooit meer terug geweest naar het zuiden, en nog steeds wil ik op een dag de Mississippi, soms meer dan anderhalve kilometer breed, met eigen ogen aanschouwen.

Hoe kom ik aan deze pocket?

Dit boekje dook onlangs op toen ik mijn administratie, dozen vol, eindelijk op orde bracht. Tussen loonstroken en bankafschriften lag het naar adem te snakken. Het is een Puffin Classic, met zijn typische afzichtelijke afbeeldingen op de kaft. Spotgoedkoop, en daarom koop je ze. Maar dit boek heb ik niet zelf gekocht, het is veel ouder dan ik. Als ik het opendoe ruikt het naar muf. Naar de logeerkamer bij mijn oma, waar de kinderboeken die mijn moeder stuk las wachtten op de volgende generatie die ze zou openen. Het is een geluk dat dit boek zijn omslag nog heeft, want een hoop van die boeken stonden volledig gestript naast elkaar, soms zelfs bekrast door een ongeletterde kleuter.

Nou, was het nog wat, die Great American Novel?

The Adventures of Huckleberry Finn: Huck loopt weg van huis en vaart met ontsnapte slaaf Jim op een vlot de Mississippi af, onderwijl avontuur na avontuur belevend. Voorin het boekje staat een disclaimer van Mark Twain zelf. Of de lezer niet wil denken dat hij alle fonetische accenten door elkaar haalt: hij heeft er lang op gestudeerd om de verschillende dialecten zo authentiek mogelijk te doen klinken. Dat was aardig van meneer Twain, maar ik struikelde alsnog volop over de opgeschreven spreektaal, en af en toe ging ik zelfs flink op mijn bek. Toch, ondanks het gepuzzel, had ik het boek niet zonder gewild, want het doet wonderen voor je inlevingsvermogen. De grootste stoorzender was misschien nog wel het veelvuldige gebruik van het woord nigger. Elke keer weer als ik het las kromp ik een beetje ineen. Het is zo hard, zo gemeen, en het besef dat het toentertijd normaal was, maakt het nog het ergst. Ondanks de transformatie die Huck doorgaat (hij ziet eerst Jim als tweederangs burger maar beschouwt hem na een tijd als een echte vriend) blijft het een pijnlijke weergave van een beschamend verleden.

Hoewel ik het een onwijs gaaf boek vond, vrees ik dat ik al te oud ben. Niet dat ik vind dat ik geen kinderboeken meer kan lezen, ik herlees met regelmaat Thea Beckmann. Ik weet niet wat het is, ook al is dit boek ook voor volwassenen, ik vind het soms moeilijk me in te leven in de beleveniswereld van de tweenager. Ik had hetzelfde probleem met Wes Andersons Moonrise Kingdom. Misschien is er een andere reden waarom we kinderboeken weer uit de kast halen. Ik pak De Grote Vriendelijke Reus niet alleen omdat ik zo hard moet lachen om 'flitspoppen' van 'fropskottel'. Ik pak het ook omdat ik me veilig voel als ik het boek op bed lig te lezen. Alsof ik weer bij mijn ouders woon, en net uit school ben, en nog snel een hoofdstuk lees voor we aan tafel gaan. Of dat ik stiekem in bed een hoofdstuk lees na mijn bedtijd. Even vergeet ik dat ik zelf voor de honderduizenste keer moet bedenken wat ik in godsnaam ga koken en dat ik eigenlijk moet haasten om voor sluitingstijd in de supermarkt te zijn. Of dat ik zelf mag bedenken hoe laat het lampje naast mijn bed uit mag. Ergens riep het lezen van Mark Twains boek dit gevoel ook wel op. Maar toch lijkt het ergens al te laat te zijn geweest. Huckleberry Finn heeft een waardige poging gedaan. Maar voor mij kan er maar één kwajongen zijn. En dat is en blijft Pietje Bell.

Wat is die ondefinieerbare stapel waar het boek nu op ligt?

Papieren

Dit zijn de instructies om mijn registratie compleet te maken voor de afgelopen presidentsverkiezingen. Zelfs in dit soort officiële documenten zijn Amerikanen nog informeel: “Never take for granted that your ballot will simply arrive in the mail. Contact your election official and avoid surprises.”

Een doos krijtjes

Ondanks mijn redelijk goed betaalde baan ben ik twee van de vier weken blut. Een vriend van mij neemt mij graag uit eten en betaalt alles, in ruil voor ‘kunst’. “Kunst?” “Kunst, ja.” Dus ben ik begonnen met het tekenen van naakte vrouwen. Ik ben er niet slecht in, moet ik zeggen. Binnenkort moeten ook deze krijtjes maar eens te pas komen.

Mijn babyboek

Toen ik geboren werd maakte mijn moeder een babyboek. Maar ja, ze was 26 en het waren de jaren tachtig, dus het is meer een babyblocnote.

-

Kijk uit naar de volgende aflevering van Mees leest:
J. Slauerhoff - Het Leven op aarde of Een boek van de schrijver die vaste gast was in het café waar ik werk.

Aflevering gemist? Klik hier voor de vorige Mees leest: Amsterdamse Wijsheden 1984.

Mail

Ava Mees List

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
test
het laatste
Berbers gebogen

Berbers gebogen

'Een vaderskant bijt nooit niet. Ze wensen in hun smeekbedes smakkend dat we slappe groentestukken blijven.’ Imane Karroumi El Bouchtati schrijft over ziek zijn, paternale familietafels en hoe verstrikte tongen geen geruchten kunnen tegenspreken. Lees meer

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Vintagejagers, opgelet! In haar nieuwste column werpt Loïs Blank een kritische blik op een ontwikkeling die misschien niet helemaal onverwacht komt: de tweedehandsmarkt wordt in een fastfashionjasje gestoken. Daarmee dreigt ook een markt die ooit draaide om avontuur en goede bedoelingen steeds verder te plastificeren. Lees meer

Meneer de dominee

Meneer de dominee

De vader van Martijn van Arkel werkt voor God. Als dominee zijn zijn dagen gevuld met de kerk, de gemeente, de Heilige Zoon, maar heeft daardoor minder tijd voor zijn andere twee zoons. In deze gedichten beschrijft Martijn het gemis, de verwijten, en vooral het verlangen naar een vader: geen dominee, geen herder, maar iemand die het licht uit doet en wiens fiets in de schuur staat. Lees meer

Batik Karas

Batik Karas

In dit verhaal van Ariane Waitz gaat de hoofdpersoon op een vervreemdende reis door Indonesië. Via de eeuwenoude Javaanse kunstvorm batik probeert zij zich te verbinden met het land van haar grootouders. Lees meer

Wat je niet zult zien op tv

Wat je niet zult zien op tv

Hoe links is linkse televisie? Marthe van Bronkhorst kwam achter de schermen en kon haar ogen eigenlijk niet geloven. Lees meer

Hoeveel romcoms tot ik het voel? 1

Hoeveel romcoms tot ik het voel?

De liefde is een onuitputtelijke bron van inspiratie. In films, boeken en muziek blijven mensen proberen haar te vangen, en al die creatieve expressie wordt gretig geconsumeerd – ook door Nouhaila el Khannoussi, die ondanks haar fascinatie voor fictieve liefdes zelf nog nooit verliefd is geweest. In dit persoonlijke essay vraagt ze zich af wat verliefdheid eigenlijk is. Lees meer

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Geïnspireerd door de blikken man uit The Wizard of Oz leidt Elise Vos je over het pad van gele klinkers. Ondanks de bescherming die ons harnas biedt, bevat het kieren die toelaten wat we niet zouden willen voelen. Bovendien: wie wil nu afgestompt raken? Lees meer

Rouw en haar contouren

Rouw en haar contouren

Wat gebeurt er als je grootste angst werkelijkheid wordt? Vorig jaar verloor Ivana Kalaš haar vader. In dit essay onderzoekt ze rouw en angst. Wat als juist het verlies je dichter bij het leven brengt? ‘Zoals je vroeger naar een eclips zou kijken via een cd, kom ik in contact met rouw: via haar contouren.’ Lees meer

Lucifers

Lucifers

‘Het begon met een gat, een gat in de zon.’ Terwijl de opa van Jung-hoo blind wordt, verdwijnt de zon langzaamaan uit de lucht. Met deze alternatieve geschiedenis duikt Siep Hendriks in de commercialisatie van het leven, de mens en diens karakter. Lees meer

Auto Draft 24

Een caleidoscoop van verlangen

‘De zoektocht naar een gemeenschap gaat door. Een gemeenschap die mijn caleidoscopische zijn kan accepteren, waarin ik niet hoef te kiezen tussen delen van mezelf, waarin ik niet exotisch, verdund of onverenigbaar ben.’ In dit essay beschrijft Rocher Koendjbiharie welke moeilijkheden hij ondervindt in zijn levenslange zoektocht naar een gemeenschap waarvan hij zich volwaardig onderdeel kan voelen. Lees meer

Eat the rich! Or get eaten?

Eat the rich! Or get eaten?

‘Munch Musk’, ‘bite Bezos’ of ‘suck Zuck’? Stijn Voogt onderzoekt hoe ook aan kapitaalkritiek flink geld verdiend kan worden. ‘Eat-the-rich-films wakkeren geen honger naar verandering aan, maar lijken deze vooral te stillen.’ Lees meer

Bubbel

Bubbel

‘Ik probeer te begrijpen waarom ik de hele tijd overal onderdoor glip, ook onder de term lesbie, het is een woord waarvan ik de ingang niet vind.’ Tijdens een schrijfresidentie in Parijs verkent Leonore Spee de spanning tussen identiteit, verlangen en lichamelijkheid. Het wordt een zoektocht naar het overbruggen van afstand – tussen mensen en steden, liefdes en labels, gedachten en ervaringen, en hoofd en lijf. Lees meer

Vlindereffect

Vlindereffect

Een wapenfabriek is van nature een harde, troosteloze plek, maar zo kleurrijk als in dit verhaal, heb je het nog nooit gezien. Drie dystopische levens komen samen rondom een fabriek, waardoor de donkerte van de oorlogsindustrie feilloos bloot komt te liggen. Fester Vogels geeft ons drie perspectieven op een vlijmscherpe ontwikkeling, kritisch en tegelijkertijd zó beeldend dat het aan je scherm wil ontsnappen. Lees meer

De stilte (is niet het antwoord)

De stilte (is niet het antwoord)

Stilte. Sinds Marthe van Bronkhorst die zelf niet meer kan horen, luistert ze er heel anders naar. Echte stilte is zeldzaam in ons leven, of lijkt dat maar zo? In delen van mijn oor is het stil. Na een ongelukje deze zomer zijn de trilhaartjes beschadigd. Dat hoor ik niet, want het lichaam overcompenseert daarvoor... Lees meer

Meehuilen met ijskruid

Meehuilen met ijskruid

‘We zijn zo ver verwijderd van ons eigen eten dat we kunst nodig hebben om die verbinding zichtbaar te maken.’ Lisanne Brouwer laaft zich aan (theater)kunst met voedsel in de hoofdrol en neemt je mee in de manieren waarop kunstenaars ecologisch bewustzijn aan de eettafel creëren. Het blijkt een ontdekking van zowel verlangen als walging. Lees meer

De gisting

De gisting

Mara van Herpen vertelt het poëtische en surrealistische verhaal van Toni. Hen werkt in een broodfabriek en begint daardoor te gisten en te schimmelen en verandert in… Ja, in wat eigenlijk? Lees meer

We moeten vaker synchroon dansen

We moeten vaker synchroon dansen

‘Ik betrap mezelf erop dat het moeilijk is hoopvol te zijn in deze tijden, soms voelt het zelfs verkeerd.’ Toch vindt Loïs in haar column ruimte voor hoop. Niet door ons terug te trekken, maar door ons uit te spreken én elkaar te vinden. Minder polarisatie, meer synchronisatie. Lees meer

Soms mis ik mijn handen

Soms mis ik mijn handen

‘Soms mis ik de magnetron / soep uit blik / ingevroren aardappels in partjes.’ Middels essay en poëzie illustreert Martijn van Bruggen met stekende precisie het verband tussen voedsel en klasse en wat het betekent je aan te moeten passen naar hiërarchisch geladen verwachtingen. Lees meer

Moeder van een mislukt idee

Moeder van een mislukt idee

‘Breek ik een idee echt af zoals een zwangerschap beëindigd wordt?’ Roosje van der Kamp voelt een grote noodzaak om iets blijvends te creëren, maar komt niet verder dan vluchtig neergepende fragmenten in haar notities. In dit essay onderzoekt ze – naast de vraag of ouderschap eventueel een valide, tweede optie is – haar worsteling met het professionele schrijverschap. Lees meer

Auto Draft 23

we verbleven in ledikanten / in het huis met zeventig kinderen

'Dat ik gil in een vreemde taal / elke moedertaal breekt zonder bekenden.' Wat voor sporen laat het na als je je moedertaal verliest? Waar blijft de taal en hoe verhoudt je je tot je eigen identiteit na gedwongen migratie? In dit gedicht vangt Bożena Kacica de rouw en de vervreemding die volgden. Lees meer