Asset 14

Amsterdamse wijsheden

Welkom bij Mees Leest! Een rubriek waarin Mees een poging doet haar boekenkast te analyseren en de ongelezen exemplaren tracht door te ploeteren. Een eenmansboekenclub, met verhalen uit en over de werken die al dan niet per ongeluk op haar planken zijn terechtgekomen. Deze week aflevering 4:

Amsterdamse wijsheden of Waarom boekjes als deze behoren tot het schuim der aarde

Ik ben niet geboren in Amsterdam. Mijn moeder wel, zij zag het levenslicht in het Prinsengrachtziekenhuis. Mijn vader op een legerbasis in Texas. Mijn geboorteplek lag daar grofweg tussenin, op een zwaar overbevolkt eiland genaamd Manhattan. In de winter van 1986 verhuisden we naar de Prins Hendrikkade, nummer 124. Inmiddels, 27 jaar later, ben ik behoorlijk vastgeroest aan de mooiste stad van de wereld. Studiegenoten, vrienden en collega’s hebben me vaak genoeg uitgemaakt voor arrogante Amsterdammer. Toen ik ooit een stuk schreef over fietsen door de Kalverstraat, zei mijn van oorsprong Brabantse redacteur: “Dit stuk is zo Amsterdams dat ik er misselijk van word.” Ik stond direct op mijn achterste poten: “Amsterdam is het centrum van Nederland en ik ben het centrum van Amsterdam!” Maar zelfs als Amsterdammer kan je soms nog twijfelen aan je eigen geloofwaardigheid.

Oké, ik speel accordeon, mijn fiets is een krakkemikkig barrel en ik weet wat een Amsterdammertje is, zowel op straat als in de kroeg (en nee, het is geen vaasje bier). Maar ik ben hier niet geboren. Ik heb geen plat accent en ik weet ook niet hoe Ajax het doet in de competitie. Ik heb geen joods bloed, mijn ‘r’ klinkt meer als een ‘g’ en ik raak buitengewoon vaak verdwaald in de Jordaan. Ik ben nog nooit in Purmerend geweest. Als iedereen arm in arm zwenkend meezingt met Hazes mompel ik binnensmonds mee, want ik vergeet de woorden altijd. Hoewel ik altijd in een allochtonenbuurt heb gewoond, was mijn crèche op de Keizersgracht, mijn basisschool in de Watergraafsmeer en de middelbare school tussen de enorme villa’s van Zuid. Geen schoffie van de straat, geen kakker van de Cornelis Schuyt. Weet ik eigenlijk wel wat echt Amsterdams is?‬ Hoe leer ik Authentieke Amsterdamse Aanwendselen?

Nou, misschien met dat boekje daar in de kast?

Amsterdamse Wijsheden. Hoe ik er aan kom mag Joost weten. Dit verschrikkelijke excuus voor een boek staat al een hele tijd klein te wezen op de plank, maar ik had het eigenlijk nooit serieus bekeken. Uitgaves als deze geven de drukkunst een slechte naam. Toch heb ik het niet weggegooid, want ik dacht steeds: “Misschien is het ergens wel grappig.” Bij de gratie van die gedachte kunnen dit soort boekjes overleven, en als haantje de voorste staan die krengen te dringen om aandacht bij de kassa van de Selexyz, waardoor massa’s mensen in de val lopen en er op het laatste moment een bij de rest van hun aankopen doen. Ja lezers, boeken als deze zijn als de overhaast gekochte Kinder Surprise in de supermarkt. In eerste instantie lijkt ie aanlokkelijk, maar nog voordat je je fietsslot los hebt krijg je spijt, en dagen later kom je er achter dat die kutsurprise onderin de krochten van je tas je pennen met surrogaatchocola heeft besmeurd. Precies zo besmeurt een flutboek de reputatie van de met zorg samengestelde inhoud van je boekenkast. Gewapend met wijsheden waar niemand wijzer van wordt.

Sjonge, harde woorden. Wat staat er in dan?

Al op de voorkant gaat het mis. "Amsterdamse Wijsheden, door Hans Vermaak." Die naam verzin je bijna niet. "Met prachtige illustraties", vervolgt de kaft. Fijn dat ze zelf zo blij zijn met hun illustrator. Op bladzijde twee staat het overige aanbod in dezelfde reeks. Van Oosterse Wijsheden tot Boerenwijsheid en Zeemans Wijsheden. Vervolgens staan er per bladzijde twee zinnen. Lees even mee: "Ga jij effe met je pissie naar de dokter!" en "Hep je nou helemaal geen herses in je harses?". Wat wij hiervan leren moeten? De betekenis is nog wel te ontwaren, ondanks het tenenkrommende semi-nabootsen van het Amsterdamse accent – in plaats van een z schrijf je een s en zo nu en dan laat je de n aan het einde van een woord weg. Maar Amsterdamse wijsheden? Nee. Toch vond ik hier en daar een oude bekende, zoals "Visite en vis blijven twee dagen fris." Ook leerde ik een nieuw woord voor een kale man: een badmuts. Mooi. Beter dan de gruwelijke term ‘vleespet’ die ik nog wel eens voorbij hoor komen. Verder las ik dit boekje met een opgetrokken wenkbrauw: het is net zo slecht als ik ben in het imiteren van een Amsterdams accent, en het heeft de diepgang van een pierenbadje. De belangrijkste les blijkt zo maar weer, dat kennis van de straat niet uit een boekje te leren valt.

Hoe verrijk ik mezelf dán met Amsterdamse wijsheden?

Wie kennis wil maken met de parels der wijsheid van onze hoofdstad, begeve zich naar het café. Zoek een bruine kroeg op, ga aan de bar naast een dinosauriër zitten, en doe alsof je de krant leest. Luister het gesprek van je fossiel met de even zo oude barvrouw af. Maak mentale of schriftelijke notities. Kees de Jongen lezen kan ook helpen.

En dit boek staat zeker geklemd tussen de Groten der Literatuur?

Het Proces – Franz Kafka
Ik weet mezelf zowaar te verbazen. Het staat echt naast een Grote der Literatuur, en zelfs één die ik heb gelezen. En niet voor mijn lijst, maar op vakantie. Voor mijn plezier. Kafka. Ik herhaal: voor mijn plezier.

Cosmetica in Nederland – Lucas Reijnders
Op mijn faculteit stond een meeneemboekenkast, waaruit ik meer dan eens een boek heb meegenomen dat me achteraf eigenlijk niet écht interesseerde. Dat krijg je met gratis dingen, daar word je hebberig van. Zo dacht ik zonder goed te kijken wat er in stond, dat dit een mooie aanvulling zou zijn op mijn collectie etiquette en schoonheidsboeken van vroeger, maar helaas kwam ik er later achter dat dit boek gevuld was met marktonderzoeken. Ik zou het weer hebben teruggezet, ware het niet dat ik daar te lui voor ben gebleken.

Here is New York – E.B. White
“To my real New Yorker! Love, pops”, staat er voorin dit boekje. In tegenstelling tot een groot deel van de inwoners van New York ben ik er wél geboren. Alleen dan weer niet getogen. Zo zie je maar, met een dubbele nationaliteit hoor je nergens bij. Of overal, trouwens. Leve het hebben van twee paspoorten!

-

Kijk uit naar de volgende aflevering van Mees leest:
Mark Twain - Huckleberry Finn of Hoe je zonder ineen te krimpen meermaals over het woord ‘nigger’ heen kan lezen

Aflevering gemist? Klik hier voor de vorige Mees leest: Orwells 1984.

Mail

Ava Mees List

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
'Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’ 1

‘Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’

Na het overlijden van zijn grootouders vinden Stephan Splinter en zijn vader op zolder een schat aan informatie. Aan de hand van de documenten en de spaarzame verhalen van opa, beginnen ze hun veelbewogen familiegeschiedenis in Nederlands-Indië te reconstrueren. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 47

Ontspan, Vladimir is hier

Deze week worden onze redacteurs blij van de zooi van iemand anders, de PlayStation en een Putin-stickerpakket. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer