nieuwsbrief
Asset 14

Amsterdamse wijsheden

Welkom bij Mees Leest! Een rubriek waarin Mees een poging doet haar boekenkast te analyseren en de ongelezen exemplaren tracht door te ploeteren. Een eenmansboekenclub, met verhalen uit en over de werken die al dan niet per ongeluk op haar planken zijn terechtgekomen. Deze week aflevering 4:

Mail

Amsterdamse wijsheden of Waarom boekjes als deze behoren tot het schuim der aarde

Ik ben niet geboren in Amsterdam. Mijn moeder wel, zij zag het levenslicht in het Prinsengrachtziekenhuis. Mijn vader op een legerbasis in Texas. Mijn geboorteplek lag daar grofweg tussenin, op een zwaar overbevolkt eiland genaamd Manhattan. In de winter van 1986 verhuisden we naar de Prins Hendrikkade, nummer 124. Inmiddels, 27 jaar later, ben ik behoorlijk vastgeroest aan de mooiste stad van de wereld. Studiegenoten, vrienden en collega’s hebben me vaak genoeg uitgemaakt voor arrogante Amsterdammer. Toen ik ooit een stuk schreef over fietsen door de Kalverstraat, zei mijn van oorsprong Brabantse redacteur: “Dit stuk is zo Amsterdams dat ik er misselijk van word.” Ik stond direct op mijn achterste poten: “Amsterdam is het centrum van Nederland en ik ben het centrum van Amsterdam!” Maar zelfs als Amsterdammer kan je soms nog twijfelen aan je eigen geloofwaardigheid.

Oké, ik speel accordeon, mijn fiets is een krakkemikkig barrel en ik weet wat een Amsterdammertje is, zowel op straat als in de kroeg (en nee, het is geen vaasje bier). Maar ik ben hier niet geboren. Ik heb geen plat accent en ik weet ook niet hoe Ajax het doet in de competitie. Ik heb geen joods bloed, mijn ‘r’ klinkt meer als een ‘g’ en ik raak buitengewoon vaak verdwaald in de Jordaan. Ik ben nog nooit in Purmerend geweest. Als iedereen arm in arm zwenkend meezingt met Hazes mompel ik binnensmonds mee, want ik vergeet de woorden altijd. Hoewel ik altijd in een allochtonenbuurt heb gewoond, was mijn crèche op de Keizersgracht, mijn basisschool in de Watergraafsmeer en de middelbare school tussen de enorme villa’s van Zuid. Geen schoffie van de straat, geen kakker van de Cornelis Schuyt. Weet ik eigenlijk wel wat echt Amsterdams is?‬ Hoe leer ik Authentieke Amsterdamse Aanwendselen?

Nou, misschien met dat boekje daar in de kast?

Amsterdamse Wijsheden. Hoe ik er aan kom mag Joost weten. Dit verschrikkelijke excuus voor een boek staat al een hele tijd klein te wezen op de plank, maar ik had het eigenlijk nooit serieus bekeken. Uitgaves als deze geven de drukkunst een slechte naam. Toch heb ik het niet weggegooid, want ik dacht steeds: “Misschien is het ergens wel grappig.” Bij de gratie van die gedachte kunnen dit soort boekjes overleven, en als haantje de voorste staan die krengen te dringen om aandacht bij de kassa van de Selexyz, waardoor massa’s mensen in de val lopen en er op het laatste moment een bij de rest van hun aankopen doen. Ja lezers, boeken als deze zijn als de overhaast gekochte Kinder Surprise in de supermarkt. In eerste instantie lijkt ie aanlokkelijk, maar nog voordat je je fietsslot los hebt krijg je spijt, en dagen later kom je er achter dat die kutsurprise onderin de krochten van je tas je pennen met surrogaatchocola heeft besmeurd. Precies zo besmeurt een flutboek de reputatie van de met zorg samengestelde inhoud van je boekenkast. Gewapend met wijsheden waar niemand wijzer van wordt.

Sjonge, harde woorden. Wat staat er in dan?

Al op de voorkant gaat het mis. "Amsterdamse Wijsheden, door Hans Vermaak." Die naam verzin je bijna niet. "Met prachtige illustraties", vervolgt de kaft. Fijn dat ze zelf zo blij zijn met hun illustrator. Op bladzijde twee staat het overige aanbod in dezelfde reeks. Van Oosterse Wijsheden tot Boerenwijsheid en Zeemans Wijsheden. Vervolgens staan er per bladzijde twee zinnen. Lees even mee: "Ga jij effe met je pissie naar de dokter!" en "Hep je nou helemaal geen herses in je harses?". Wat wij hiervan leren moeten? De betekenis is nog wel te ontwaren, ondanks het tenenkrommende semi-nabootsen van het Amsterdamse accent – in plaats van een z schrijf je een s en zo nu en dan laat je de n aan het einde van een woord weg. Maar Amsterdamse wijsheden? Nee. Toch vond ik hier en daar een oude bekende, zoals "Visite en vis blijven twee dagen fris." Ook leerde ik een nieuw woord voor een kale man: een badmuts. Mooi. Beter dan de gruwelijke term ‘vleespet’ die ik nog wel eens voorbij hoor komen. Verder las ik dit boekje met een opgetrokken wenkbrauw: het is net zo slecht als ik ben in het imiteren van een Amsterdams accent, en het heeft de diepgang van een pierenbadje. De belangrijkste les blijkt zo maar weer, dat kennis van de straat niet uit een boekje te leren valt.

Hoe verrijk ik mezelf dán met Amsterdamse wijsheden?

Wie kennis wil maken met de parels der wijsheid van onze hoofdstad, begeve zich naar het café. Zoek een bruine kroeg op, ga aan de bar naast een dinosauriër zitten, en doe alsof je de krant leest. Luister het gesprek van je fossiel met de even zo oude barvrouw af. Maak mentale of schriftelijke notities. Kees de Jongen lezen kan ook helpen.

En dit boek staat zeker geklemd tussen de Groten der Literatuur?

Het Proces – Franz Kafka
Ik weet mezelf zowaar te verbazen. Het staat echt naast een Grote der Literatuur, en zelfs één die ik heb gelezen. En niet voor mijn lijst, maar op vakantie. Voor mijn plezier. Kafka. Ik herhaal: voor mijn plezier.

Cosmetica in Nederland – Lucas Reijnders
Op mijn faculteit stond een meeneemboekenkast, waaruit ik meer dan eens een boek heb meegenomen dat me achteraf eigenlijk niet écht interesseerde. Dat krijg je met gratis dingen, daar word je hebberig van. Zo dacht ik zonder goed te kijken wat er in stond, dat dit een mooie aanvulling zou zijn op mijn collectie etiquette en schoonheidsboeken van vroeger, maar helaas kwam ik er later achter dat dit boek gevuld was met marktonderzoeken. Ik zou het weer hebben teruggezet, ware het niet dat ik daar te lui voor ben gebleken.

Here is New York – E.B. White
“To my real New Yorker! Love, pops”, staat er voorin dit boekje. In tegenstelling tot een groot deel van de inwoners van New York ben ik er wél geboren. Alleen dan weer niet getogen. Zo zie je maar, met een dubbele nationaliteit hoor je nergens bij. Of overal, trouwens. Leve het hebben van twee paspoorten!

-

Kijk uit naar de volgende aflevering van Mees leest:
Mark Twain - Huckleberry Finn of Hoe je zonder ineen te krimpen meermaals over het woord ‘nigger’ heen kan lezen

Aflevering gemist? Klik hier voor de vorige Mees leest: Orwells 1984.

Ava Mees List

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Ga saneren

Ga saneren

Esmé van den Boom werkt sinds kort in een bibliotheek en dat werk draait tot haar grote schrik meer om boeken wegdoen dan boeken koesteren. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth 3

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth

Yentl van Stokkum schreef drie gedichten ter gelegenheid van de tentoonstelling Long in the Tooth van Josse Pyl. Joëlle de Ruiter maakte er illustraties bij. Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5