Asset 14

Amsterdamse wijsheden

Welkom bij Mees Leest! Een rubriek waarin Mees een poging doet haar boekenkast te analyseren en de ongelezen exemplaren tracht door te ploeteren. Een eenmansboekenclub, met verhalen uit en over de werken die al dan niet per ongeluk op haar planken zijn terechtgekomen. Deze week aflevering 4:

Amsterdamse wijsheden of Waarom boekjes als deze behoren tot het schuim der aarde

Ik ben niet geboren in Amsterdam. Mijn moeder wel, zij zag het levenslicht in het Prinsengrachtziekenhuis. Mijn vader op een legerbasis in Texas. Mijn geboorteplek lag daar grofweg tussenin, op een zwaar overbevolkt eiland genaamd Manhattan. In de winter van 1986 verhuisden we naar de Prins Hendrikkade, nummer 124. Inmiddels, 27 jaar later, ben ik behoorlijk vastgeroest aan de mooiste stad van de wereld. Studiegenoten, vrienden en collega’s hebben me vaak genoeg uitgemaakt voor arrogante Amsterdammer. Toen ik ooit een stuk schreef over fietsen door de Kalverstraat, zei mijn van oorsprong Brabantse redacteur: “Dit stuk is zo Amsterdams dat ik er misselijk van word.” Ik stond direct op mijn achterste poten: “Amsterdam is het centrum van Nederland en ik ben het centrum van Amsterdam!” Maar zelfs als Amsterdammer kan je soms nog twijfelen aan je eigen geloofwaardigheid.

Oké, ik speel accordeon, mijn fiets is een krakkemikkig barrel en ik weet wat een Amsterdammertje is, zowel op straat als in de kroeg (en nee, het is geen vaasje bier). Maar ik ben hier niet geboren. Ik heb geen plat accent en ik weet ook niet hoe Ajax het doet in de competitie. Ik heb geen joods bloed, mijn ‘r’ klinkt meer als een ‘g’ en ik raak buitengewoon vaak verdwaald in de Jordaan. Ik ben nog nooit in Purmerend geweest. Als iedereen arm in arm zwenkend meezingt met Hazes mompel ik binnensmonds mee, want ik vergeet de woorden altijd. Hoewel ik altijd in een allochtonenbuurt heb gewoond, was mijn crèche op de Keizersgracht, mijn basisschool in de Watergraafsmeer en de middelbare school tussen de enorme villa’s van Zuid. Geen schoffie van de straat, geen kakker van de Cornelis Schuyt. Weet ik eigenlijk wel wat echt Amsterdams is?‬ Hoe leer ik Authentieke Amsterdamse Aanwendselen?

Nou, misschien met dat boekje daar in de kast?

Amsterdamse Wijsheden. Hoe ik er aan kom mag Joost weten. Dit verschrikkelijke excuus voor een boek staat al een hele tijd klein te wezen op de plank, maar ik had het eigenlijk nooit serieus bekeken. Uitgaves als deze geven de drukkunst een slechte naam. Toch heb ik het niet weggegooid, want ik dacht steeds: “Misschien is het ergens wel grappig.” Bij de gratie van die gedachte kunnen dit soort boekjes overleven, en als haantje de voorste staan die krengen te dringen om aandacht bij de kassa van de Selexyz, waardoor massa’s mensen in de val lopen en er op het laatste moment een bij de rest van hun aankopen doen. Ja lezers, boeken als deze zijn als de overhaast gekochte Kinder Surprise in de supermarkt. In eerste instantie lijkt ie aanlokkelijk, maar nog voordat je je fietsslot los hebt krijg je spijt, en dagen later kom je er achter dat die kutsurprise onderin de krochten van je tas je pennen met surrogaatchocola heeft besmeurd. Precies zo besmeurt een flutboek de reputatie van de met zorg samengestelde inhoud van je boekenkast. Gewapend met wijsheden waar niemand wijzer van wordt.

Sjonge, harde woorden. Wat staat er in dan?

Al op de voorkant gaat het mis. "Amsterdamse Wijsheden, door Hans Vermaak." Die naam verzin je bijna niet. "Met prachtige illustraties", vervolgt de kaft. Fijn dat ze zelf zo blij zijn met hun illustrator. Op bladzijde twee staat het overige aanbod in dezelfde reeks. Van Oosterse Wijsheden tot Boerenwijsheid en Zeemans Wijsheden. Vervolgens staan er per bladzijde twee zinnen. Lees even mee: "Ga jij effe met je pissie naar de dokter!" en "Hep je nou helemaal geen herses in je harses?". Wat wij hiervan leren moeten? De betekenis is nog wel te ontwaren, ondanks het tenenkrommende semi-nabootsen van het Amsterdamse accent – in plaats van een z schrijf je een s en zo nu en dan laat je de n aan het einde van een woord weg. Maar Amsterdamse wijsheden? Nee. Toch vond ik hier en daar een oude bekende, zoals "Visite en vis blijven twee dagen fris." Ook leerde ik een nieuw woord voor een kale man: een badmuts. Mooi. Beter dan de gruwelijke term ‘vleespet’ die ik nog wel eens voorbij hoor komen. Verder las ik dit boekje met een opgetrokken wenkbrauw: het is net zo slecht als ik ben in het imiteren van een Amsterdams accent, en het heeft de diepgang van een pierenbadje. De belangrijkste les blijkt zo maar weer, dat kennis van de straat niet uit een boekje te leren valt.

Hoe verrijk ik mezelf dán met Amsterdamse wijsheden?

Wie kennis wil maken met de parels der wijsheid van onze hoofdstad, begeve zich naar het café. Zoek een bruine kroeg op, ga aan de bar naast een dinosauriër zitten, en doe alsof je de krant leest. Luister het gesprek van je fossiel met de even zo oude barvrouw af. Maak mentale of schriftelijke notities. Kees de Jongen lezen kan ook helpen.

En dit boek staat zeker geklemd tussen de Groten der Literatuur?

Het Proces – Franz Kafka
Ik weet mezelf zowaar te verbazen. Het staat echt naast een Grote der Literatuur, en zelfs één die ik heb gelezen. En niet voor mijn lijst, maar op vakantie. Voor mijn plezier. Kafka. Ik herhaal: voor mijn plezier.

Cosmetica in Nederland – Lucas Reijnders
Op mijn faculteit stond een meeneemboekenkast, waaruit ik meer dan eens een boek heb meegenomen dat me achteraf eigenlijk niet écht interesseerde. Dat krijg je met gratis dingen, daar word je hebberig van. Zo dacht ik zonder goed te kijken wat er in stond, dat dit een mooie aanvulling zou zijn op mijn collectie etiquette en schoonheidsboeken van vroeger, maar helaas kwam ik er later achter dat dit boek gevuld was met marktonderzoeken. Ik zou het weer hebben teruggezet, ware het niet dat ik daar te lui voor ben gebleken.

Here is New York – E.B. White
“To my real New Yorker! Love, pops”, staat er voorin dit boekje. In tegenstelling tot een groot deel van de inwoners van New York ben ik er wél geboren. Alleen dan weer niet getogen. Zo zie je maar, met een dubbele nationaliteit hoor je nergens bij. Of overal, trouwens. Leve het hebben van twee paspoorten!

-

Kijk uit naar de volgende aflevering van Mees leest:
Mark Twain - Huckleberry Finn of Hoe je zonder ineen te krimpen meermaals over het woord ‘nigger’ heen kan lezen

Aflevering gemist? Klik hier voor de vorige Mees leest: Orwells 1984.

Mail

Ava Mees List

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
het laatste
Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Racisme is een diep verweven onderdeel van het narratief van Nederland, waar we nog dagelijks de gevolgen van kunnen zien en voelen. Het is niet genoeg om je stil en afzijdig te houden van onrecht: verandering vereist actie. Lees meer

Echte schrijvers stellen uit

Echte schrijvers stellen uit

Elke schrijver is bekend met uitstelgedrag. Professioneel uitsteller Nicolas Voet legt in zijn essay uit waar het gelummel vandaan komt, en waarom het broodnodig is. Lees meer

Terra Infirma (deel 1)

Terra Infirma (deel 1)

Terwijl het coronavirus zich in de eerste maanden van 2020 over de wereld verspreidde en verschillende overheden verschillende maatregelen troffen, observeerde Nicky Runge de gang van zaken in haar woonplaats Hongkong. Lees meer

Automatische concepten 39

Vraag geen cadeaus (en krijg iets beters)

Jarig zijn én wereldproblematiek willen aanpakken, Jozien Wijkhuis leed eronder. Haar tip aan de (virtuele) verjaardagsbezoeker: geef cadeaus die geen geld kosten, of stort een bedrag dat de jarige zelf cadeau kan doen aan een medemens in nood. Lees meer

 Anderhalvemetergymnastiek

Anderhalvemetergymnastiek

Voor illustrator Jente Hoogeveen kan 1 juli niet snel genoeg komen: dan mogen de eerste mensen weer mondjesmaats naar de sportschool. Hoe dat eruitziet? Lees meer

Alles vijf sterren: 25

Je bent niet alleen

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om de rubbers van je koelkast te vervangen of De ontdekking van de hemel te lezen. Lees meer

Tip: Ga naar je werk

Ga naar je werk

Ook als je kantoortuin of favoriete koffietentje met laptopaansluiting gesloten is, kun je naar werk. Nora van Arkel liet zich betoveren door het sprankje magie dat nodig is om onszelf van eindeloze pyjamadagen te bevrijden. Lees meer

 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 1

Een radslag weg

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een Ottolenghi-recept uit te proberen of de badkamer opnieuw te betegelen. Lees meer

Ons hulsel ligt verscholen

Emma Zuiderveen onderzoekt de digitale werkelijkheid in deze twee gedichten over performance, schijn en vega-worst. Lees meer

Tip: Ga een potje schaken

Ga een potje schaken

Jihane Chaara heeft een hobby uit de oude doos nieuw leven ingeblazen: het schaken. Het spel blijkt een grote metafoor voor het echte leven. Een tip om niet te haasten, je verbeelding in te zetten en natuurlijk om een vermakelijk spel te spelen. Lees meer

Kosmische Mixtape 1

Kosmische Mixtape

Een playlist met kosmische muziek om onze themaweek uit te luiden in stijl! Lees meer

Automatische concepten 36

So simple that we couldn't

Twee mannen zoeken antwoorden op vragen die ze niet begrijpen, om tot een allesomvattend inzicht te komen. Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Hemellichaamgedichten

Alle sterrenstelsels drijven langzaam uit elkaar

Yentl van Stokkum is behoorlijk fan van sterrenkunde. Voor de Kosmische Week schreef ze een reeks gedichten over astronauten, zwarte gaten en afgebeeld worden met een stralenkrans (ook al ben je daar eigenlijk te bescheiden voor). Lees meer

Alles Vijf Sterrenbeelden: Een kosmische quarantaine 7

De kosmische kijk- en luisterhoroscoop

Onze mediums hebben een horoscoop gemaakt om je weer terug op aarde te brengen. Voor als je even uit je hoofd en in je scherm of je speakers wilt. Lees meer

De aarde als jukebox

De aarde als jukebox

Imre van Son nodigt je met dit verhaal uit om deel te nemen aan een kosmische Zoom-vergadering. Wees gewaarschuwd: ‘Subtiele signalen die je in een offline-gesprek opvangt – lichaamstaal gezichtsuitdrukkingen, robot-expressie – ontbreken of worden vertekend in een online conversatie.’ Lees meer

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Al jaren kijkt Marte Hoogenboom uit naar de lancering van James Webb, de opvolger van de beroemde Hubble-telescoop. We doen alles om onze plek in het heelal te begrijpen, terwijl we soms alleen maar willen horen dat het wel goedkomt met ons. Lees meer

Het Archief der Verloren Gedachten

Het Archief der Verloren Gedachten

Voor de Kosmische Week schreef Annemieke Dannenberg een kort verhaal over Gijsje Nachtegaal: een eenzame oudere die op zoek is naar een verloren gedachte... en daarbij wordt geholpen door een mysterieus call-center. Lees meer

 Kosmisch perspectief

Kosmisch perspectief

Tomas Mutsaers zoekt in zijn werk naar het wonderlijke van de wereld. Doelloos flanerend richt hij zijn lens met een kosmisch perspectief, zoals een telescoop door een wazige voorgrond van de atmosfeer kijkt, en scherpstelt op wat zich daarachter bevindt. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan