De gevolgen van de financiële crisis worden overal in de wereld gevoeld. Overheden worden gedwongen om te bezuinigen en het onderwijs is hierbij telkens het doelwit. Hard//hoofd stuurde vier redacteuren naar vier steden voor een verslag van de bezuinigingen en de protesten hiertegen: Londen, Parijs, New York en Amsterdam. In Londen is het protest niet meer zoals het geweest is, maar de moderne aanpak lijkt wel te werken.
Helikopters cirkelen boven Londen. Het winkelpubliek in Oxford Street wendt zich voor één keer van de etalages af en tuurt in de verte. Een Britse politieman rent voor wat lijkt op een naderende stoet uit, met één hand stevig op de karakteristieke hoge helm gedrukt, als ware het een schuimbekkende carnavaller. Is er uitverkoop in Harrods? Zijn dit toeristen op weg naar Primark? Dan worden spandoeken zichtbaar en slingert iemand een colablikje naar de agent. ‘Oh, not those bloody students again,’ moppert een dame in bontjas, die met haar billen tegen de ruiten van Boots wordt aangedrukt om de menigte te laten passeren. ‘I tell you, they’re going bonkers!’ schreeuwt ze boven het lawaai uit. Dan drukt iemand een spandoek in mijn hand en trekt me mee de protestmars in.
Voor de vierde week achtereen wordt in heel Engeland door studenten en middelbare scholieren en masse geprotesteerd. Naast reusachtige demonstraties in verschillende steden, worden ‘sleep ins’ georganiseerd, pamfletten uitgegeven en gebouwen beklad met revolutionaire uitspraken. In plaats van ‘ijsvrij’, hebben middelbare scholieren ‘protestvrij’ of ze krijgen een briefje van hun ouders mee waarop staat dat Jantje die middag moet protesteren – per slot van rekening ook goed voor je Bildung. Dit zijn niet de kinderen van de babyboomers: deze generatie is opgevoed door de kinderen van de militante jaren zeventig en tachtig. Waartegen protesteren de studenten en scholieren? Wat is de kern van hun woede? En heeft protesteren uiteindelijk zin?
De protesten van studenten, middelbare scholieren en een groot deel van de universiteitsstaf zijn op het eerste gezicht gericht tegen de door de regering aangekondigde bezuinigen op middelbaar onderwijs en een forse verhoging van het collegegeld. Alleen zijn de bezuinigingen niet de kern van hun onvrede. De actievoerders zijn woedend omdat de door hen gekozen regeringspartij – de Liberal Democrats, kortweg ‘Lib-Dems’ – de jongeren een cruciale belofte deed in de verkiezingstijd (namelijk: relatief minder bezuinigen op onderwijs), maar deze verbreekt onder druk van de conservatieve partij, de ‘Tories’, waarmee de Lib-Dems een coalitie vormen. Het komt erop neer dat de Lib-Dems instemmen met het conservatieve regeringsplan om het collegegeld te verdriedubbelen (naar £9.000 per jaar) en stevig te bezuinigen op middelbaar onderwijs, terwijl op de krijgsmacht nauwelijks wordt beknibbeld. Daarnaast blijven in Schotland de universiteiten nagenoeg gratis. Het lijkt alsof de Lib-Dems de weg zijn kwijt geraakt en zich teveel door de conservatieve Tories hebben laten navigeren. Make a U-turn now, please.
Coalitie
Naarmate de weken van protest vorderen, lijkt de aandacht te verschuiven. Waar slogans op de protestborden eerst vooral verwezen naar de verhoging van het collegeld (“Putting the ‘n’ in cuts” of “Fuck that, I’m moving to Scotland”), domineren nu vooral anti-coalitie leuzen als: “Nick Clegg = Tory Slag” of “Tory Farce, kiss my arse”. De kritiek op de coalitie groeit.
Nu is Groot Brittannië überhaupt niet zo dol op coalities. Deze regering is dan ook een uitzondering op de regel, want normaal gesproken regeert één van de grote partijen: Labour of de Tories. Het was al heel wat dat de Lib-Dems, met de stem van veel jonge kiezers, een voet tussen de deur van dit tweepartijenstelsel wisten te krijgen. De laatste coalitie die Groot Brittannië had, was zestig jaar geleden. Het poldermodel is de Britten vreemd en deze coalitie lijkt gedoemd om op de klippen van Dover te pletter te slaan. Helemaal nu de Lib-Dems, onder druk van de protesten, en tot groot ongenoegen van de conservatieve Tories, beginnen te draaikonten.
Blame it on the anarchists
De eerste grote protestmars in Londen mondt uit in een bestorming van het conservatieve hoofdkwartier Millibank.
Een paar actievoerders schoppen ruiten in en smijten met stenen en vuurwerk, waarbij meerdere agenten gewond raken. De media smullen. Conservatieve krant The Times: “Protesting against the cuts is like protesting against water's stubborn habit of flowing downwards. Pointless, unless you are a committed anarchist, in which case everything is worth protesting against.” Terwijl progressieve kranten als The Guardian koppen met teksten als "Student Apathy Over?" jubelen dat het eindelijk verder gaat dan digitaal activisme – door critici smalend ‘clicktivism’ of ‘slacktivism’ genoemd. Ze moedigen de studenten aan, maar of dit het begin is van een hernieuwd sociaal activisme, dat moet volgens de linkse media nog blijken. Ook zij benadrukken vooral het kleine groepje anarchisten dat de boel opjut.
Deze nadruk op anarchisme ergert de actievoerders. Niet dat de studenten zich hiermee distantiëren van het gebruikte geweld. In tegendeel. Ze ergeren zich vooral aan de manier waarop hun welgemeende activisme wordt afgedaan als enkel ‘opgejut door een groepje onruststokers’. Biologiestudent Thom (22): "I hate the way they try and blame it on a small minority. Everyone here is angry - it's not a small group of hardcore anarchists, it's just students who are very, very angry.” Daarnaast vinden de anarchisten dat er een te eenzijdig beeld van hun verzameling denkwijzen door de media geschetst wordt.
Waarom protesteren?
In Londen kun je, als je wilt, iedere dag de strijd aanbinden met de status quo. Je meldt je gewoon aan bij de milieubeweging, andersglobalisten, slow food movement of anticorporatisten op Facebook en zult uitgenodigd worden voor een batterij events, van ‘Buy nothing Day’ tot demonstraties Voor Het Behoud Van Roofdieren Met Zwemvliezen. De onderwerpen zijn zeer divers, de mensen die erop afkomen niet. Deze ‘social activists’ maken zich druk om een breed scala aan onderwerpen en hoppen van protest naar protest. Hoewel het dezelfde mensen betreft, kun je toch niet van een groep spreken maar eerder van een bonte verzameling individuen. Deze fragmentarische protesten laten helaas zien dat ideologische overtuiging alleen niet genoeg is.
De massaal opgezette studentenprotesten zijn dan van een ander allooi. Waar veel journalisten bevangen door nostalgie terugblikken naar die goede ouwe jaren zeventig en spreken van een ‘revival’, is dit wel degelijk een nieuw soort activisme. Dit studentactivisme bevat weliswaar veel elementen van het traditioneel activisme ofwel ‘risicovol activisme’ (sit ins, demonstraties, charismatische leiderfiguren, posters, petities, radio- en televisie-interviews, stenen gooien), maar het wordt uiteindelijk gekenmerkt door het effectieve gebruik van digitale media. Men wordt bijvoorbeeld op de hoogte gesteld via Facebook en Youtube. Blogs sturen het verhaal van de studenten zelf de wereld in en bieden zo een tegenwicht aan de sensatiebeluste media. De coördinaten van de plek waar een invalide jongen door een gefrustreerde agent uit zijn rolstoel wordt gesleept, staan binnen twee seconden op Twitter. Traditioneel en digitaal activisme lijken elkaar niet langer uit te sluiten, maar overlappen en vullen elkaar aan.
(Of bekijk deze link naar The Guardian)
Op het moment van schrijven stemmen de ministers, onder druk van deze protesten, opnieuw over de verhoging van het collegegeld en marcheren 40.000 'bloody students' door centraal Londen, op de voet gevolgd door 10.000 agenten en drie nieuwshelikopters. Door toedoen van de aanhoudende, gecentraliseerde protestacties zijn de verhoudingen binnen de coalitie op scherp gezet en is het Britse politieke stelsel onder vuur te komen liggen. Well done indeed. En de bezuinigingen? Die gaan natuurlijk gewoon door. Politiek in crisistijd is niet meer dan kokkerellen met retoriek. Een regering duwt de kiezer iets door de strot en dat smaakt of het smaakt niet. Je kunt het zonder gejeremieer doorslikken of je spuugt het uit en stuurt de kok terug de keuken in. Dan krijg je hetzelfde gerecht opnieuw, maar dan met een ander sausje. Toch lijkt het erop alsof de Britse studenten zullen blijven terugspuwen, net zolang totdat de kok opstapt. Dus misschien een tip voor Nederland: march, march, march.
Volgende week deel II: Amsterdam.
