Voorgesneden stukjes appel in een zakje? Waar slaat dat op?" /> Voorgesneden stukjes appel in een zakje? Waar slaat dat op?" />
Asset 14

Kikkererwten

In deze nieuwe rubriek wijst Elon ons op een van de belangrijkste onderdelen van het leven: ons voedsel. De kloof tussen mens en natuur is wijd geworden, en dat moeten we maar gewoon accepteren. Elon claimt dan ook niet dat we zelf koeien moeten gaan melken. Maar hier en daar gaat de anonimiteit van ons voedsel echt te ver en kunnen we misschien weer eens de tijd nemen om zelf ingrediënten toe te voegen en iets in alle rust voor te bereiden.

Bijna niemand hoeft tegenwoordig nog ’s ochtends vroeg op om eigenhandig de koeien te melken. Gelukkig maar. Melk kopen we gewoon in een pak. In de supermarkt. En toch maakt bijna iedereen zich wel een beetje zorgen dat kinderen niet meer weten dat melk van de koe komt, en niet uit de fabriek. Dan stel ik me zo voor dat diezelfde zorgen al bestonden toen de melkboer nog langs kwam om zo’n grote melkbus voor de deur te zetten. En dat de vrouwtjes uit het dorp er schande van spraken dat de kinderen niet meer wisten dat melk van de koe kwam, maar dachten dat de melkboer die bussen eigenhandig volsnoot.

Op een goede opvoeding en het nodige onderwijs na is aan dit schijnbare probleem echter niet veel te doen. Vele van ons zullen nu eenmaal nooit een koe melken, en dat is maar beter ook. De kloof tussen mens en natuur is wijd. En tenzij we zoals in The Blue Lagoon noodgedwongen stranden op een tropisch eiland, moeten we die kloof misschien ook maar gewoon accepteren. Tot op zekere hoogte. Want een onnodige vervreemding van de natuur is weer een teken van de verwerpelijke decadentie. Gesneden stukjes appel in een zakje? Moet ik nog meer zeggen?

Aardappels hoef je tegenwoordig niet meer te schillen: die koop je gekruid en wel in een zakje. Rijst kopen we in voorverpakte stoombuideltjes (ofzo) en maïs groeit in een blik. We raken steeds meer en meer vervreemd van ons eten, tot het punt dat het werkelijk niet meer dan voedsel is. Maar eten klaarmaken (het woord koken is soms nauwelijks nog van toepassing) hoeft niet altijd zo snel mogelijk te gaan.

Toen ik voor het eerst in Griekenland kwam, zag ik een vrouwtje aan haar keukentafel één voor één de linzen voor de soep sorteren. Ik merkte tegen iemand anders op dat dit vrouwtje wel een beetje lui was, dat ze dat zo langzaam deed, totdat diegene me uitlegde dat haar geduldige arbeid noodzakelijk was om de steentjes uit de linzen te verwijderen. Dat was nog eens soep. Niets was aan de willekeur overgelaten. Elke linze was met zorg geselecteerd.


Illustratie: Baukje Stamm

Vorige week maakte ik een gerecht met kikkererwten. Het deed me terugdenken aan mijn vroege jeugd, toen mijn moeder zelf hummus (lees: choemoes) maakte, omdat het nog niet kant en klaar in de supermarkt verkrijgbaar was. Ze weekte de kikkererwten dan (minstens) een paar uur in water, waardoor het vliesje zacht werd, en dan zaten we met elkaar om de keukentafel kikkererwten te pellen (RTL5 bestond nog niet). Daar maakten we dan de lekkerste hummus van de wereld van. Omdat we ze stuk voor stuk zelf gepeld hadden.

Het klinkt misschien zonde van de tijd, maar dat valt wel mee. Het kan gewoon voor de tv, met een kop thee, onder een goed gesprek, of onder de voetbal.

Ik weet het, je staat nog niet echt te springen. Maar vertrouw me; de voldoening wacht op je.

PS Om op een enigszins constructieve noot te eindigen, geef ik er een recept voor hummus bij. Het recept, hoewel simpel, is van de grote gastronome Claudia Roden, zij het dat de hoeveelheden naar smaak veranderd kunnen worden:

250 gr kikkererwten, een nacht geweekt
zout
sap van 2 citroenen (ik denk dat ze kleine citroenen bedoelt)
2-3 tenen knoflook, fijgehakt
6 eetlepels tehina/tahin (sesampasta, verkrijgbaar in de Turkse winkel)
4 eetlepels extra vergine olijfolie
evt. 1 theelepel paprikapoeder
evt. 2 eetlepels fijngehakte bladpeterselie

Kook de gepelde erwten 2 uur in schoon water (luie mensen hoeven de erwten niet te pellen, alhoewel dit niet bevorderlijk is voor het eindresultaat). Check of ze goed zacht zijn. Voeg pas na een uur zout toe. Giet ze af, maar bewaar het kookvocht. Draai de erwten met behulp van wat kookvocht tot een gladde pasta in de mixer. Voeg de tehina, citroen, knoflook en 2 eetlepels olie toe. Zet de mixer weer aan en voeg zo nodig extra kookvocht toe om de juiste consistentie te bereiken. Smeer het uit over een bord en garneer met olijfolie, paprikapoeder en peterselie.

Ik hou persoonlijk van warme kikkererwten, op smaak gebracht met citroen en olijfolie, over de hummus heen. Hou daarvoor een deel van de erwten apart en pas de rest van de hoeveelheden aan.

Mail

Elon Heymans

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

We zoeken een nieuwe chef Kunst! Reageren kan tot zondag 22 februari 2026. Lees meer

Auto Draft 12

Laat dat, zei ik

Op de binnenplaats van een muf hostel verlangt een man naar erkenning bij zijn vrouwelijke kamergenoot. In Laat dat, zei ik legt Robin van Ommen onze verwachtingen over wederkerigheid in sociale interacties bloot. Met een surreële twist. Lees meer

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt? 2

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt?

Het is de AI-era. Terwijl modemerken paraderen met virtuele modellen en digitale pasvormen, wordt het lichaam steeds minder relevant in hoe kleding wordt verkocht. Loïs Blank vraagt zich af wat er van mode overblijft als het lichaam niet langer nodig is. Lees meer

Vrijheid is geen taart

Vrijheid is geen taart

Wat te doen wanneer het je allemaal even te veel wordt in dit leven? Sharvin Ramjan bezocht in 2023 maar liefst tweemaal Isaac Juliens tentoonstelling What Freedom Is To Me. Ook Juliens oudere werk lijkt weinig aan relevantie te verliezen. ‘Hoe mooi zou het zijn als we de fantasierijke wereld en visie van Isaac Julien met beide handen uit het scherm trekken en met ons meedragen in de dagelijkse sleur van het leven?’ Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Soms vraagt een kunsttentoonstelling om een andere vorm dan een standaard recensie. Dit is ook het geval bij ‘Sculpting the senses’ van Iris van Herpen in Kunsthal Rotterdam. Merel Wolfkamp ging er heen en beschrijft haar ervaring op een gevoelige, poëtische manier. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Zand erover

Zand erover

In dit verhaal van Anouk Harkmans ligt een verteller op het strand, alleen, met een steen op haar navel, en ze overdenkt een relatie die voorbij is. 'Wat als dit geen einde is? Wat als het einde al heeft plaatsgevonden – zonder zichtbare erosie – en dit niet meer is dan de onverhoopte poging om te doen alsof dat niet zo is?' Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Het kerstmaal

Het kerstmaal

Het ouderlijk huis: een kern waar velen van ons naar terugkeren met de feestdagen. Dingen horen daar te zijn zoals je ze hebt achtergelaten. Maar wat als dat niet meer zo is? Wat als dat fundament niet meer zo stevig blijkt te zijn? Thomas D'heer schrijft zacht over toenadering, weemoed en familie. Lees meer

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

In fotografiemuseum Foam bezoekt Caecilia Rasch de tentoonstelling Mid-Air, en deze roept vragen op over contrasten: kunst en commercie, ironie en eerlijkheid. Lees meer

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Pantone stelt dat de wereld gebaat is bij meer visuele zuiverheid, een esthetische keuze die midden in deze tijd allesbehalve apolitiek is. In reactie op de nieuwe kleur van het jaar laat Loïs Blank zien hoe kleur, macht en uitsluiting met elkaar verweven zijn. Haar column is een oproep voor meer kleur, meer geluid en meer weerstand. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Maak jij een bijdrage die een nieuwe weg inslaat? Stuur vóór 1 februari je pitch in en draag met een (beeld)verhaal, essay, poëzie of kunstkritiek bij aan het magazine ‘Sporen’. Lees meer

Auto Draft 11

20240903 Fiat Punto

Met de handrem omlaag en handen aan het stuur rijdt Wim Landuyt je in dit gedicht langs zijn bloedlijn, van de pastasaus in zijn aderen tot in dit land van regels: een compilatie van zijn migratie. 'net als een geïmporteerde fiat punto / brandt mijn motor onder mijn huid' Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

César Rogers 4

César Rogers maakt een print voor onze kunstverzamelaars: ‘De spanning tussen mechanisering en het lichaam vind ik belangrijk’

Word vóór 1 januari kunstverzamelaar bij Hard//hoofd en ontvang een unieke print van César Rogers! In gesprek met chef Kunst Jorne Vriens licht hij een tipje van de sluier op. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in maart je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!