In de tentoonstelling bij LINK Zwolle presenteert Abel Kamps een werk dat direct de aandacht grijpt: boven de stekels van een grote cactus hangt een plastic zak waar 100 liter water in zit, als een wolk die elk moment regen kan gaan lozen. De zak, eigenlijk een oversized boterhamzakje, is even cartoonesk als spannend: het is wachten tot de zak een millimeter verzakt of tot de cactus groeistuipen krijgt.
Tijdens ons gesprek over zijn nieuwste tentoonstelling vraag ik de kunstenaar naar de spanning tussen humor en catastrofe: ‘Hoe verweef je absurditeit of humor in je kunst, en welke rol spelen deze elementen in het creëren van de impact die je werk op de toeschouwer heeft?’
‘Het is voor mij belangrijk dat mijn werk meteen een reactie oproept. Of het nu humor, ironie, walging of spanning is. Bij Growth zit er een soort ironie in, maar het geeft ook een ongemakkelijk gevoel, alsof je nagels over een krijtbord haalt. Dat prikkelende aspect zoek ik altijd op. Bij Dutch Design Week merkte ik dat veel mensen meteen moesten lachen of juist dachten: Gaat dit wel goed?’
Growth, Abel Kamps. Foto: Lois Barendse.
Het komische zit in de overdreven eenvoud: een gigantische waterzak die bungelt als een opgeblazen boterhamzakje boven de stekels van een cactus, bijna als een slapstickmoment dat elk moment kan misgaan. Wat inspireerde je bij het creëren van Growth? En hoe kwam je op het idee om zulke tegenstrijdige elementen, zoals een cactus en een waterzak, samen te brengen?
‘Ik was in Spanje en ik bezocht daar een cactusboerderij. Toen heb ik daar honderd cactussen gekocht. Ik wilde experimenteren en ontdekken wat ik ermee kon doen. Uiteindelijk bleef ik bij één cactus, omdat ik later in Berlijn een kunstwerk zag wat me inspireerde. Dat beeld bleef hangen. Toen ik terug was in Nederland, begon ik verder te experimenteren met de cactus en water. Ik wilde iets maken dat speelde met de natuurlijke wateropslag van cactussen. Dus begon ik met echte boterhamzakjes, maar die waren te ondoorzichtig. Uiteindelijk vond ik heldere zakjes bij een slager. Toen ben ik in mijn woonkamer alles gaan testen en visualiseren.’
De puur machinale werking roept een confronterend contrast op met iets wat heel menselijk aandoet
Het tweede werk in de tentoonstelling, Cleaning Lungs II, bestaat uit een groot aantal sponzen dat is omgeven door plastic. Een grote machine zorgt ervoor dat het plastic telkens samengetrokken wordt, waarna er weer lucht bij komt. De visuele spanning ontstaat doordat dit proces sterk lijkt op het in- en uitademen van longen. Dit zorgt voor een unheimisch gevoel: de puur machinale werking roept een confronterend contrast op met iets wat heel menselijk aandoet. Het indrukwekkende van de installatie vind ik hoe de 'longen' door de hele ruimte zijn gedrapeerd. Waar in een eerdere presentatie de sponzen nog de vorm van menselijke longen aannamen, ademen de sponzen nu, machinaal aangedreven, door de hele ruimte. Dit benadrukt niet alleen de verstikkende mechaniek van het proces, maar confronteert de bezoeker ook met de relatie tussen technologie en menselijke kwetsbaarheid.
Je installatie Cleaning Lungs II met de sponzen roept ook een spanning op: een machinale ademhaling met menselijke trekken. Wat wil je hiermee zeggen over de relatie tussen technologie en menselijkheid?
‘Het begon bij SIGN, een kunstplatform in Groningen. Zij gaven mij en twee anderen de opdracht om kunst te maken rond het thema ‘technologie en leven’. Ik werk vaker met thema’s als leven en dood, en hoe technologie daarin een rol speelt.
Ik had sponzen in huis, waar ik mee aan het experimenteren was. Toen kwam ik op het idee om een stofzuiger te gebruiken, wat zorgde voor een ademhalend effect. Ik wilde de spanning vastleggen tussen technologie die ons leven verlengt en de vergankelijkheid van het lichaam.’
Cleaning Lungs II, Abel Kamps. Foto: Lois Barendse.
Waarom koos je voor sponzen als materiaal?
‘Sponzen fascineren me vanwege hun textuur en het vermogen om water op te nemen. Voor Cleaning Lungs begon ik met felgele schuursponsjes, maar die voelden te kunstmatig. Uiteindelijk belandde ik bij een sponsfabriek, waar ik gefascineerd raakte door de enorme hoeveelheden ongesneden sponzen, gesorteerd op kleur. In een loods, die deed voelen als een uitgestrekt magazijn, lagen ze prachtig geordend. Daar vond ik sponzen die qua kleur en vorm veel organischer oogden, bijna alsof ze de longen in een menselijk lichaam nabootsten.
De keuze voor sponzen was eigenlijk heel intuïtief. Het materiaal trok me aan, en het concept ontstond pas daarna. Het ademende effect dat ik met de stofzuiger bereikte, deed me direct aan longen denken. Toevallig was ik die week net gestopt met roken, misschien speelde dat onbewust mee in mijn keuze.’
Wat hoop je dat bezoekers voelen of denken na het zien van je werk, specifiek bij Cleaning Lungs II?
‘Ik hoop dat mijn werk mensen fascineert, zoals een knetterend vuurtje: je blijft ernaar kijken. Het hoeft niet direct een climax te hebben, maar ik wil dat mensen blijven kijken en zich afvragen: “Wat gebeurt hier?” Bij Cleaning Lungs speelt spanning een grote rol. De enorme zakken met sponzen bewegen dankzij de stofzuigers, elk op een ander ritme.
Sommige bezoekers ervaren het als luguber, zeker door de naam Cleaning Lungs. Anderen voelen juist iets humoristisch. Het werk roept uiteenlopende reacties op, en dat is precies wat ik wil. Het draait niet om mijn eigen interpretatie, maar om wat het werk met de kijker doet.’
Vind je Cleaning Lungs II een sterker werk dan het origineel?
‘Ja, ik denk het wel. Bij de eerste versie zat er een frame omheen, wat het meer een traditioneel kunstwerk maakte. Nu, met vier grote zakken die de ruimte innemen, is het een echte installatie geworden. Ik hou ervan als mijn werk meer een ervaring wordt en minder een object.’
Het werk van Abel Kamps was tot en met 23 maart te zien bij LINK Zwolle, een kunstplatform voor experimentele beeldende kunst. LINK is opgericht door drie beeldend kunstenaars met de overtuiging dat een sterk kunstplatform voor hedendaagse en experimentele kunst essentieel is voor een levendig cultureel klimaat in Zwolle en daarbuiten. Meer informatie is te vinden via deze link.
Foto's: Lois Barendse.
Aucke Paulusma (1997) is een kunsthistoricus en kunstenaar. Hij behaalde zijn bachelor Kunstgeschiedenis en zijn Research Master Curating Arts & Cultures aan de Universiteit van Amsterdam. Vanaf september 2024 zal hij in Londen deelnemen aan het Turps Studio Programme. Zie ook: https://auckepaulusma.com/
