Schilderen is denken en doen. Gewoonlijk gebeurt dat denken op papier, door voorafgaand aan het werk schetsen te maken. Daarna wordt dat proces verdergezet op doek. Niet bij Peeters. Als Aucke Paulusma haar spreekt in haar atelier in het rustige Idegem, een dorp ten westen van Brussel, vertelt ze dat ze een 'romantische inborst' heeft die in haar werk weer wordt afgewisseld met een koele, rationele aanpak. Interessant is dat die tegenstellingen zich allemaal op het doek afspelen – niet in een voorstadium. Wie naar haar werk kijkt, ziet vaak sporen van een tekst die is uitgeveegd.
Waar haal je die teksten vandaan?
‘Ik lees veel kunsthistorische boeken, omdat ik die taal en de manier waarop over schilderkunst wordt geschreven mooi vind. Onlangs las ik in de Financial Times bijvoorbeeld de uitdrukking “her beefy brilliant brushstrokes”. Dat vond ik een heel mooie formulering. Zulke termen kunnen dan in mijn werk terechtkomen. Ik gebruik ook woorden als strokes en layered gestures. Soms komt er een lijst met termen in een schilderij, en als je die onder elkaar zet, ontstaat er ineens een soort gedicht.’
Wat gebeurt er op het moment dat tekst zich aandient op een doek?
‘Vaak komt er toch een tekst op het doek, en die schilder ik dan weer weg. Dan vind ik dat ik ook in staat moet zijn om een goed schilderij te maken zonder tekst. Soms krijg ik echt een hekel aan die tekst en dan moet het gewoon weg.’
Jacqueline Peeters, La Mulâtresse (ta mulâtresse), 2020 200 x 175 cm, olieverf en canvas cut-outs op doek. Fotografie: Jonathan de Waart. Courtesy: Jacqueline Peeters & Galerie Gerhard Hofland.
Je werk heeft een uitgesproken schilderachtige kwaliteit – het doet denken aan wat wel een painter’s painter wordt genoemd: een schilder die door vakgenoten wordt bewonderd vanwege de techniek, penseelvoering of het materiaalgebruik. Herken je je daarin?
‘Dat weet ik eigenlijk niet. Ik houd van de handeling van schilderen – het fysieke. Maar ik laat dat ook los als het nodig is. In het Frans Masereel Centrum werkte ik een tijd met zeefdruk, maar dat ging me allemaal te traag. Dus ik besloot om de rakel, een soort latje waarmee je normaal verf over de zeef wordt gestreken, gewoon met verf op het doek te gebruiken – wat een snellere manier is. Soms maak ik een schilderij helemaal wit met zo’n rakel of met een ruitenwisser en dan begin ik opnieuw. Op die ondergrond komen dan weer nieuwe namen of teksten.’
Heb je kunstenaars die je expliciet inspireren, ook als het gaat om het gebruik van tekst?
‘Eigenlijk niet. Veel werken met tekst vind ik juist niet interessant, omdat ze snel moralistisch, activistisch of humoristisch worden. Wat ik wel doe, is titels gebruiken van schilderijen die ik tegenkom. Bijvoorbeeld La Petite Mulâtresse van Henri Matisse. Dat bleef in mijn hoofd hangen. Ik had een schilderij met een stoel erop, en ineens dacht ik: dit wordt La Mulâtresse. Die titel bleef haken.’
Jacqueline Peeters, Underpaintings & Overpaintings, PARK Tilburg. Foto: Aucke Paulusma.
In een van je series gebruikte je gecodeerde tekst. Waarom besloot je die uiteindelijk te verbergen?
‘Toen ik weer begon na een lange pauze, zette ik teksten in code op het doek. Die codes gebruikte ik ook al voor de pauze. Ik wilde niet dat iemand wist wat er stond. Later dacht ik: straks is er iemand die dat weet te ontcijferen. Dus toen ben ik die teksten weer gaan overschilderen. Vreemd genoeg weet ik nu zelf niet eens meer precies wat er stond. Maar de emotie, die herinner ik me nog wel.’
Hoe zou je willen dat bezoekers jouw werk ervaren of interpreteren in je nieuwe tentoonstelling?
‘Ik denk dat de titel van de tentoonstelling al een beetje laat zien hoe ik erover denk: Underpaintings & Overpaintings. Het gaat over het proces, de lagen die we toevoegen, maar ook over het wegschilderen en verbergen. Ik hoop dat ze in mijn werk iets van die spanning zien tussen wat zichtbaar is en wat verborgen blijft, en dat ze voelen hoe ik dat proces van schilderen benader. Veel van mijn schilderijen zijn over oudere schilderijen geschilderd. Daar slaat de titel van de tentoonstelling ook op. Elke overschildering kan ooit ook weer een onderschildering zijn. Het is niet altijd helder, maar dat is juist wat het interessant maakt.’
Headerbeeld: Wouter van Vooren.
Het werk van Jacqueline Peeters is te zien van 17 mei tot 29 juni 2025 in haar solotentoonstelling Underpaintings & Overpaintings bij PARK Tilburg. Meer informatie is te vinden via deze link.
Aucke Paulusma (1997) is een kunsthistoricus en kunstenaar. Hij behaalde zijn bachelor Kunstgeschiedenis en zijn Research Master Curating Arts & Cultures aan de Universiteit van Amsterdam. Vanaf september 2024 zal hij in Londen deelnemen aan het Turps Studio Programme. Zie ook: https://auckepaulusma.com/
