Asset 14

Ik steel niet

Als psychiater in opleiding Bram in de behandelkamer een gevluchte jongen uit Sierra Leone voor zich krijgt, twijfelt hij. Kun je iemand helpen als je je nauwelijks in hem kunt verplaatsen? En waar liggen de grenzen van ons inlevingsvermogen?

Tegenover me zit een jongen uit Sierra Leone. Hij is even oud als ik, al is zijn uiterlijk niet conform zijn kalenderleeftijd. Ik moet hem beoordelen, ik moet hem helpen. Als zijn verhaal klopt, wat ik niet weet maar wat ik ook niet wil betwijfelen, heeft hij de organen van zijn overleden vader bij een of ander bizar tribaal inwijdingsritueel moeten koken en opeten en is hij vervolgens gevlucht en in handen van mensensmokkelaars terecht gekomen die hem als toyboy gebruikten voor blanke mannen met dikke buiken en stinkende penissen in een huis van wit baksteen, waarschijnlijk in België maar het zou ook in Nederland of Frankrijk geweest kunnen zijn.

‘Ik ruik nog hun geur.’ Hij kotst in de prullenbak. Hij huilt niet en zegt: ‘Ik huil nooit.’ Hij staart naar iets wat ik niet kan zien en ik heb zin in bier. Het lukt hem niet een hulpvraag te formuleren. ‘Ik weet niet wat ik moet. Alles heeft toch geen zin.’

Toen ik David Foster Wallace hoorde preken over hoe je zou moeten leven en hem hoorde zeggen dat je dat niet moest opvatten als een preek over hoe je zou moeten leven omdat hij zelf ook niet op die manier kon leven, was ik twintig. Niet veel later pleegde hij zelfmoord omdat hij inderdaad niet zo kon leven. Betekenisvol leven stond volgens Wallace onder andere gelijk aan je telkens proberen te verplaatsen in de ander.

's Avonds stoor ik me in het café aan iedereen die net als ik bier drinkt. Nog erger vind ik het dat ze lol hebben, terwijl ze het niet verdienen want ze hebben vandaag niet tegenover een Afrikaanse jongen gezeten die in de prullenbak kotste. Ik wil dat ze weggaan met hun dikke buiken. Naarmate ik meer drink gaat het in mijn hoofd steeds meer om muziek en liefde en seks. Ik sms een soort van vriendinnetje in de hoop op... Tsja, in de hoop op iets moois.

Ik wil wel helpen, maar ik wil er niet onder lijden. We schrijven een behandelplan, we geven de jongen antidepressiva. We geven de jongen het advies een vreemdelingenadvocaat in de arm te nemen en naar de kerk te gaan waar hij kan bidden en waar mensen zijn die geloven dat het goed is om mensen zoals hij onderdak te verlenen. Een brood, een bed en een bad. We geven de jongen slaappillen zodat hij kan slapen.

De jongen uit Sierra Leone heeft pech. Linkse partijen geloven meer in het bestaan van pech dan rechtse partijen. Daarom stem ik op linkse partijen. Maar heel veel meer dan dat weet ik ook niet. Als links het meer voor het zeggen zou hebben, stonden meer mensen zoals ik meer jongens zoals hij te woord. Als David Foster Wallace het meer voor het zeggen zou hebben gehad, had hij nog meer geschreven en zouden er misschien meer mensen zich in anderen verplaatsen.

Illustratie: Falco Verholen

De jongen uit Sierra Leone heeft wel eens wat gestolen en ook iemand vermoord. Daarvoor schaamt hij zich. Hij wilde er niet over praten. Hij gelooft in God. ‘Ik heb het toch al een keer verteld,’ zei hij verongelijkt. Tijdens de teamvergadering werd geopperd dat mindfulness wellicht iets voor hem zou zijn.

Ik heb een paspoort. De jongen is stateloos. Officieel bestaat hij niet en dat maakt het nog moeilijker me in hem te verplaatsen. Ik weet niet of het goed is dat hij antidepressiva krijgt. Ik weet niet of het goed is dat hij slaapt. Ik weet niet of het goed is dat hij een vreemdelingenadvocaat krijgt waarmee hij een procedure in gaat die jaren kan duren en waarbij hij van het asielzoekers-centrum naar de straat naar een kerklid naar het detentiecentrum naar bestemming onbekend verhuist. Er is een kans dat... Ja inderdaad, een kleine kans. Maar ook een risico op. Ik weet niet of het goed is dat hij zo’n leven heeft. Ik weet niet of het goed is dat hij leeft.

Vandaag had hij een verschoten bruingeel jasje aan. Het blauwe Nike-petje dat hij altijd op heeft, lag op tafel. Dikke zwarte wenkbrauwen en een donkere huid zonder baardgroei en met littekens. Hij rook naar tijgerbalsem omdat dat helpt tegen de hoofdpijn. Hij legt altijd alles te voet af in onze stad. ‘Dat geeft niet. Ik ben gewend te lopen.’ Zijn handen zijn verfijnd met lange, ranke vingers maar afgebeten nagels. Hij keek mij aan. Hij heeft zo’n glans op zijn ogen die mensen krijgen die nooit huilen.

Bij de koffiewinkel waar ik ’s ochtends wel eens koffie haal, werkt een man met een zachtaardige oogopslag. Hij heeft een gesoigneerde baard en geen littekens. Hij importeert koffiebonen vanuit Sumatra, Ethiopië, Colombia en Eritrea, hij neemt ze rechtstreeks van de boeren af. Laatst zei hij: ‘Sierra Leone komt er misschien aan als het volgende project doorgaat. Maar nu met ebola moeten we er maar even niet komen.' Hij lachte. Hij kan bevlogen vertellen over het wassen van bonen, het drogen, over de finesses van het branden en de suikers, oliën en aroma’s die dan vrijkomen. Hij zegt dat er toch eigenlijk niets boven het eerste kopje koffie van de dag gaat. En dat hij elke dag weer zo blij is dat hij mensen dat kan schenken.

‘Een bakkie troost,’ probeerde hij vanochtend, toen een jonge moeder met een ingepakt kindje de winkel binnenkwam. Ze waren bleek en vrolijk van de kou. De vrouw vroeg hem naar de mindfulnesscursus die op een bord in de winkel aangekondigd wordt. Ik wil ook kinderen denk ik. Ik ben een gelukszoeker. Ik trok een gekke bek naar het ingepakte kindje en probeerde te genieten van de cappuccino.

De jongen uit Sierra Leone gelooft dus in God. God is goed. Sommige Nederlanders geloven in God en nemen dan een Afrikaanse jongen die gelooft in God op in hun huis. Misschien hoeft dat laatste niet eens, hoeft hij niet te geloven in God om een kamer te krijgen. Het is altruïsme of godsvrees of iets ertussenin, of misschien is het gewoon eenzaamheid dat deze mensen drijft tot barmhartigheid. Ik bewonder die mensen en ik vind ze een beetje eng.

In het café legt het barmeisje uit dat zelfs de bitterballen gemaakt zijn van runderen en varkens met drie sterren voor dierenwelzijn. Ze is trots want ze heeft zelf lang gelobbyd bij de baas om dat voor elkaar te krijgen. De mannen met dikke buiken bestellen bitterballen. Het barmeisje draagt kleren van kledingfabrieken uit Bangladesh waar kinderen werken. Daar hebben we het al eens over gehad en dat is ook vreselijk, maar je kunt niet overal rekening mee houden.

Ik bestel nog een biertje van het geld dat ik heb verdiend vandaag, ook omdat ze maar niet terug sms’t. Uiteindelijk komt er altijd een moment dat ik mezelf weet te overtuigen dat het goed is dat ik die jongen morgen weer zie en dat ik hoor bij de groep die het verder ook niet weet. De twijfelaars. En voor de zekerheid leg ik mezelf langs de meest grove meetlat die ik ken. Ik heb niemand vermoord, ik heb niemand verkracht, ik steel niet. Langs deze meetlat gelegd, deug ik.

Bram de Ridder (29) studeerde sociologie en geneeskunde en is in opleiding tot psychiater. Hij schrijft zowel fictie als non-fictie voor diverse literaire magazines en dagbladen. 

Mail

Falco Verholen werkt vanuit Haarlem, omringd door pluizige katten, rust en natuur. Zijn grootste passie is het vertellen van vreemde en melancholische verhalen door middel van strips, series van illustraties en sinds kort videogames.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
het laatste

Ons hulsel ligt verscholen

Emma Zuiderveen onderzoekt de digitale werkelijkheid in deze twee gedichten over performance, schijn en vega-worst. Lees meer

Automatische concepten 36

So simple that we couldn't

Twee mannen zoeken antwoorden op vragen die ze niet begrijpen, om tot een allesomvattend inzicht te komen. Lees meer

Hemellichaamgedichten

Alle sterrenstelsels drijven langzaam uit elkaar

Yentl van Stokkum is behoorlijk fan van sterrenkunde. Voor de Kosmische Week schreef ze een reeks gedichten over astronauten, zwarte gaten en afgebeeld worden met een stralenkrans (ook al ben je daar eigenlijk te bescheiden voor). Lees meer

De aarde als jukebox

De aarde als jukebox

Imre van Son nodigt je met dit verhaal uit om deel te nemen aan een kosmische Zoom-vergadering. Wees gewaarschuwd: ‘Subtiele signalen die je in een offline-gesprek opvangt – lichaamstaal gezichtsuitdrukkingen, robot-expressie – ontbreken of worden vertekend in een online conversatie.’ Lees meer

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Al jaren kijkt Marte Hoogenboom uit naar de lancering van James Webb, de opvolger van de beroemde Hubble-telescoop. We doen alles om onze plek in het heelal te begrijpen, terwijl we soms alleen maar willen horen dat het wel goedkomt met ons. Lees meer

Het Archief der Verloren Gedachten

Het Archief der Verloren Gedachten

Voor de Kosmische Week schreef Annemieke Dannenberg een kort verhaal over Gijsje Nachtegaal: een eenzame oudere die op zoek is naar een verloren gedachte... en daarbij wordt geholpen door een mysterieus call-center. Lees meer

Azul

Azul

'Azul', een kort verhaal van Nora van Arkel, verkent de uitwassen van een driehoeksverhouding. Hoe verwerk je verlies wanneer je aan de kant bent gezet? Lees meer

 1

Op de plaats rust

‘Het is best ingewikkeld om te beseffen dat iemand dood is als je diegene niet dood hebt gezien. Zonder die bevestiging blijft de dood altijd een suggestie.’ Annelies van Wijk schreef een kort verhaal over hoe het besef van de dood maar moeizaam inzinkt. Lees meer

Iets dat me niet langer platlegt

Iets dat me niet langer platlegt

Emma Stomp dicht over de mooiste uren in haar lichaam, dans en een kalm soort verliefdheid. Lees meer

 1

Noren

'Ze dacht aan het pluisje in haar nachtkastje. Een opwelling was het geweest, een plotseling verlangen naar een tastbaar stukje hém; naar een aandenken dat ook later, na afloop, zou beklijven. Het was hoe dan ook eenmalig, sprak ze zichzelf toe.' Lees meer

Roulette 5

Roulette

Vier studievriendinnen met een voorliefde voor gokken tarten het lot door een oude dramaturgische wet op de proef te stellen. Lees meer

Kadaver

Kadaver

De koffer staat klaar in de gang. Kennissen hebben ondertussen hun eigen vrienden en de verteller van dit verhaal vraagt zich af of het konijn vandaag al gegeten heeft. Een verhaal van Claartje Chajes over vriendschap en verder gaan. Lees meer

Glory hole

Glory hole

In een openbaar toilet op de luchthaven van San Francisco zit een gat in de muur. Zachtjes zoemt een camera, een lens is zichtbaar, iemand haalt zachtjes zijn neus op. De geluiden onthullen iemand die geconcentreerd iets in beeld wil brengen. Lees meer

Automatische concepten 32

Het glas had jouw vorm

Thijs Joores bespreekt in zijn gedichten een donkere kant van trots: over het Imposter Syndrome en thuiskomen bij je ouders waar je kindertekeningen nog op het toilet hangen. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Een oude man probeert op te staan uit zijn stoel en zijn vrouw kijkt toe. Samen dwarrelen ze terug in de tijd, in een verhaal dat ook achterstevoren te lezen is. Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre... Lees meer

Edward Hopper - Chop Suey

Verdrietvoyeur

Van een veilige afstand laat Babet ons meekijken naar een vrouw in een jas en laat ze ons gissen naar wie deze vrouw is of zou kunnen zijn. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers zo goed mogelijk kunnen ondersteunen. Een niet-commerciële vrije ruimte als Hard//hoofd is in deze tijd bijzonder, en jouw steun hieraan is onmisbaar. Als je vóór 1 juni aanmeldt dan ontvang je als dank een kunstwerk van Raquel van Haver en mag je gratis naar ons jubileumevenement. Sluit je nu aan bij Hard//hoofd!

Meer info