Asset 14

De kieuwbogen kleuren zalmroze

De kieuwbogen kleuren zalmroze

In de zomer van 2022 voltrok zich een milieuramp in de rivier de Oder, die van Tsjechië via Polen en Duitsland naar de Oostzee stroomt. Honderdduizenden dode vissen dreven toen naar het oppervlak van de rivier. Emma Zuiderveen schreef een gedichtenreeks waarin ze de oorzaken en gevolgen van deze ramp op zowel individuele als collectieve schaal onderzoekt.

I
Het landschap ziet er af uit, maar
boven het water zweven schimmen.
De arm van een graafmachine maait door de rivier,
die schept, en schept, en schept.
Kilo’s viskadavers pletsen
in de afvalcontainer tegen elkaar.

II
Aan de rand van de oever steekt een vin
naar boven. De vis ligt op een bed
van zilverachtige schubben.

Je bent niet de enige.

Tussen de rotsen drijven vislijkjes, ze deinen mee
op de rivierboezem. Op het droge ligt een vissenkop,
hij kijkt met zijn lege oogschacht naar de hemel.

Je bent niet de enige.

In de 840 kilometer lange rivier van Tsjechië naar de Oostzee
drijven duizenden dode vissen. Verslaggevers filmen tussen
rotsen en kadavers een paar nog levende die naar lucht happen.

III
De Oder stroomde Duitsland binnen, spoelde het leven eruit,
Brandenburg had van niets geweten.

Zes dagen te laat sprak Polen over een ecologische catastrofe
waar niemand verantwoordelijk voor was.

Ze noemden het een raadsel: waarom vissen en schelpdieren
stierven en het water ondrinkbaar werd.

Ik vraag mij af waarom we het weerloze als waardeloos zien,
waarom we de realiteit in vloeipapier verpakken.

Negen maanden later noemen ze het a perfect storm:
chlorine, mijnafval, droogte, de hoge concentraties stikstof en fosfor.

Een explosie van algen en een zuurstofarm waterlichaam,
langzaam waren vis en schelpdier gestikt.

IV
Je zei: ‘Hou maar van me.’
Je had geleiachtige ogen en scherpe tanden.

Huilde ik daarom niet toen je stierf?

Je werd een analyse: geleerde lessen en aanbevelingen.
Het instrumentarium tegen de volgende massale vissterfte

is de Kaderrichtlijn Water en de Richtlijn Industriële Emissies.
De oplossing is een juridische werkelijkheid.

Huilde ik daarom niet toen je stierf?

Je werd een waarschuwing: stop met chemisch afval lozen, want als de winters droog
en de zomers heet blijven, delven we volgend jaar weer visgraven.

De gevolgtrekking van een ramp die al decennia boven
onze hoofden hangt, je nadert met daverende snelheid

[je bent er al]

maar je nadert te langzaam voor het gulzige oog.
Huilde ik daarom niet toen je stierf?

V
De kieuwbogen kleuren zalmroze. Sommige bebloed,
sommige bedekt met vliegen. Ik wil je vragen om vergeving,

maar hoe? Zal ik neerknielen aan de rand van een rivierbedding,
de vislijkjes strelen, hen woorden toefluisteren, goden aanroepen?

Zal ik met pamfletten en een slagzin op een kartonnen bord
meelopen in een stoet, roepend om een antwoord?

Zal ik doorgaan zoals ik deed maar een gedicht schrijven, waarbij
ik telkens in tranen uitbarst als ik de zinnen teruglees?

Niet om de zinnen zelf, maar om het beeld van het visje dat nog hapte.

Zal ik mezelf voor de glazen schuifdeuren van een olieconcern
vastketenen, mijn ledematen ter verankering in beton gieten?

Zal ik brullen op het uiteinde van een pier, waarna
ik ernaar verlang mijn lichaam weg te gooien als een gebruiksvoorwerp?

Ben ik liever opgeslokt of afgeleid, omdat
hoop alleen in kruimels wordt uitgedeeld?

Mail

Emma Zuiderveen is activist, feminist en werkt als scheikundige aan een PhD over biomaterialen. Ze publiceerde bij De Optimist en brengt samen met Tarif El-Fasih de poëzie-podcastserie ‘de wereld en de dingen’ uit bij uitgeverij Lebowksi.

Julia de Jong is ontwerper, illustrator en zeefdrukker. Haar beelden zijn speels, intuïtief en ogenschijnlijk ongecompliceerd, en vertellen vaak een verhaal met meerdere (soms tegenstrijdige) betekenissen. In Groningen bouwt ze aan een eigen zeefdrukwerkplaats genaamd Maas, verwijzend naar de mazen in de zeef en haar geboortestad Maastricht.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Kür op muziek

Kür op muziek

”Onlangs las ik over wezentjes die alleen bestaan in de droom van een slapende vrouw.” Nelson Morus schreef een kort verhaal over geforceerde gezelligheid, chatbotgesprekken over lievelingsgerechten, hectiek en de alledaagse sleur. Lees meer

Zo het begon 1

Zo het begon

Nele Peeters schreef een ontroerend verhaal, vol treffende zinnen en beelden. Het is dromerig verhaal, over eenzaamheid, hoop, zorgzaamheid en zwaarte. Lees meer

 1

Het model

De hoofdpersoon in dit verhaal van Feico Sobel poseert op een doordeweekse avond naakt voor een schilderklasje in Spijkenisse. De sessie ontaardt in een bizarre erotische nachtmerrie waarin onze verteller zich totaal verliest. Lees meer

Weke delen

Weke delen

Op de laatste dag van de zomervakantie bedenken vier vrienden een ultieme streek om ‘de Pedofiel’ in het dorp te leveren. Maar tussen Reinout en Jordan is iets anders aan de hand. Een coming of age- verhaal van Nelson Morus over vriendschap, angst, en schaamte. Lees meer

De vrouw met de rode haren (ILY)

De vrouw met de rode haren (ILY)

Een verhaal van Ida Blom over de beklemming van verlies en herinnering en het zoeken naar het verleden in het heden. Lees meer

Roku City/heterotopie/spiegels

Roku City / heterotopie / spiegels

Mel Kikkert schreef een multimedia verhaal over Roku een streamingdienst die in de VS ontstaan is. In 2017 bracht Roku een screen saver uit, die je zag als je niets aan het kijken was op hun service. Lees meer

De sofaconstante

De sofaconstante

Uschi Cop schreef een claustrofobische verhalenbundel over zes levens die getekend zijn door een verlangen naar zingeving. De sofaconstante is een voorpublicatie van een van die verhalen uit haar bundel 'Zwaktebod'. Lees meer

Voesten

Voesten

"Misschien is dat man zijn hier: hetzelfde bewegen als de anderen." Voesten van Werner de Valk is een kort verhaal over een eiland met een duistere traditie en over het moeten bewijzen van mannelijkheid. Lees meer

Muze

Muze

Loren Snel schreef een roman over hoe samen te zijn met een ander en intussen trouw te blijven aan jezelf. Haar debuut verschijnt 25 oktober bij uitgeverij Prometheus. Hier lees je een voorpublicatie. Lees meer

Jari

Jari

Dave Boomkens schreef een verhaal over troosteloosheid, onmacht en opgroeien. Over hoe je in een treurig flatgebouw, tussen de nieuwsprogrammering en sportwedstrijden door, een vriend kunt vinden en verliezen. Lees meer

Geef de dag een naam

Geef de dag een naam

Op een hete zomerdag wordt Felipe zwetend wakker. Deze dag, die heet en broeierig is, brengt hem uit evenwicht, tot hij uiteindelijk doet wat hij gezworen had nooit te doen: hij begint te drinken. Een fragment uit de afstudeernovelle van Tiemen Hageman over het verleden proberen los te laten, het leven ruimte geven en adolescent worden. Lees meer

Tussen de randen van een aquarium

Tussen de randen van een aquarium

Wie ben je als je alles kunt zijn? In het fragmentarische afstudeerwerk van Ettie Edens veranderen mensen onder andere in een hoopje, een steen, een natuurkundedocent, water, iemand die limonade drinkt en een lantaarnpaal. Lees meer

Mycelium

Mycelium

Wat als schimmelsporen zich met iedere adem dieper in je longen graven? Met ‘Mycelium’ won Olga Ponjee de juryprijs van Het Rode Oor 2023, de erotische schrijfwedstrijd van Vlaams-Nederlands huis deBuren. Lees meer

Bösendorfer 1

Bösendorfer

Bij Snelders blinkt de piano van het poetsen en de handen van de vijftigjarige eigenaar zijn door ouderdom stram geworden. Wat gebeurt er als een twintiger op bezoek komt om de Bösendorfer te bezichtigen? Met ‘Bösendorfer’ won Nick De Weerdt Het Rode Oor 2023, de erotische schrijfwedstrijd van Vlaams-Nederlands huis deBuren. Lees meer

In mijn droom besta ik uit pixels

In mijn droom besta ik uit pixels

Terra van Dorst keek maandenlang naar livestreams van pleinen en stranden. Dit vertaalde ze naar gedichten over een straat waarin ze haar ouders vindt, een man die haar een sjaal wil verkopen waar je in kan wonen en de zee. Het resultaat is de bundel 'in mijn droom besta ik uit pixels' waarmee ze deze zomer afstudeerde bij de opleiding Creative Writing aan ArtEZ. Lees meer

Pulpa

Pulpa

Ileen Rook schreef een afstudeernovelle over autoriteit, de supermarkt en een teveel aan tanden. Wie is Aline, waar komen al die tanden vandaan en hoe kan ze grip krijgen op een realiteit die steeds verder van haar verwijderd raakt? Lees meer

:Voorpublicatie Magazine Aaah: Mijn vader de eendenmosseljager

🎧 Mijn vader de eendenmosseljager

‘Dat zijn de zenuwen, die horen erbij. Een goede percebeiro is altijd bang.’ Een voorpublicatie uit Aaah!, het nieuwe magazine van Hard//hoofd. Lees meer

Ik kan u nergens vinden

Ik kan u nergens vinden

In dit verhaal van Werner de Valk, praten twee huisgenoten onder het genot van een glas wijn over het bestaan van God. Nooit een goed idee als je je ergert aan elkaar. Lees meer

Biecht

Biecht

‘Ik ben buschauffeur en ik rijd altijd expres de halte een paar meter voorbij zodat alle wachtende mensen een drafje moeten inzetten om de bus toch te halen.’ Een verhaal van Hanne Craye dat je leidt langs zonden, intieme geheimen en de juridische voorwaarden van een biecht. Lees meer

Een bui

Een bui

In dit verhaal neemt Tessel Veneboer je mee naar hartje Parijs. Een jonge vrouw en een oudere man treffen elkaar. Terwijl ze praten over films, de wijn en ‘de meertaligheid van zijn twee dochters’, verschuift haar blik op de stad om haar heen en op zichzelf. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer