Asset 14
https://hardhoofd.com/10-jarig-bestaan/

Homo cogitans Roterodamus

Michelle van Dijk liet haar kont in een bubbelbad zakken en dacht: Rotterdam wil vaak zo graag en bereikt soms zo weinig. De stad houdt mensen gevangen in stereotypes. Het resultaat: "Meer camera’s dan welzijnswerkers, meer geschreeuw en minder bibliotheken."

De denkende mens – ik wist niet dat het een aparte soort was. Sinds kort word ik dagelijks aangesproken op mijn denkniveau. Als ik ga daten, moet ik naar e-matching.nl, waar de witte boorden aan de waslijn wapperen. Bij de Volkskrant mag ik me zelfs tot het ‘Goede Volk’ rekenen; ‘Goed Volk wil meer weten’. En het Rotterdamse tijdschrift Vers Beton richt zich tot de denkende Rotterdammer en vraagt zich zelfs hardop af: ‘Bestaat de man met de opgestroopte mouwen nog wel?’ En óf die bestaat.

The Bronx, u weet wel, van de straatbendes en van Jennifer Lopez.

Vorige week had ik mijn hoogopgeleide kont laten zakken in het bubbelbad van Schiebroek. Wij in ‘Roffa’ zeggen ook wel ‘de SchieBronx’, The Bronx, u weet wel, van de straatbendes en van Jennifer Lopez. Hier geen latino’s, maar naast me zat wel een stevige man met Sharon op zijn borst getatoeëerd – en ik, de denkende mens, vroeg me af of Sharon zijn dochter of vriendin zou zijn en hoeveel mannen er nog meer waren in dit zwembad met een tatoeage van (een andere) Sharon. De bubbels werkten niet en het water was lauw – wat verwacht je van een buurtzwembad? Tegenover me in het bad zat een vrouw van begin twintig. Ze had hazentanden. In deze tijd toch erg uitzonderlijk, dacht ik, bijna uitgestorven! We zijn toch allemaal in de gouden jaren negentig bebeugeld en strakgetrokken, we hebben nog niet allemaal de gebleekte, perfect gevormde Amerikaanse Joker-grijns op ons gezicht, maar toch: wie heeft er anno 2013 nog hazentanden? Ik dacht aan andere voorbeelden van hetzelfde gezicht: scheve tanden, of juist weer bruine tanden. Geen geld voor de tandarts of het was niet belangrijk genoeg. Gebrek aan kennis of gebrek aan geld, hoe dan ook: de armoede is nog niet uitgestorven.

Crocs!

Ik heb in verschillende wijken in Rotterdam gewoond waar je het stereotype dagelijks tegenkomt: de zwartwerkende steigerbouwer die elke ochtend om vijf uur begint met werken en om drie uur in de kroeg zit; kinderen die opgroeien in de kroeg; bijstandsmoeders die zich te goed voelen voor werk in de supermarkt: "Tussen al die Turken zeker." We durven te lachen om deze vrouwen met krappe leggings, Crocs! Een kuif uit de jaren tachtig en mannen die allemaal hooligans zijn – alsof een klassenverschil een kwestie van smaak is. Maar goede smaak is duur en denken is dat ook. Als je geen kunstgebruiker bent, wordt je niet om je mening gevraagd. En als je nog geen geld hebt voor een beugel, hoe interessant is het dan om te discussiëren over kunst in de stad? Maar is het dan uitgesloten dat in de arbeidersklasse een denker opstaat? Natuurlijk niet.

We prijzen de Vlaamse schrijver Dimitri Verhulst om z’n ruwe schetsen van de onderklasse in Belgische dorpjes, maar in Nederland kijken schrijvers vaak niet verder dan hun eigen gymnasiumopleiding en het centrum van Amsterdam. Wie duikt in onze eigen onderklasse? Of zijn we soms vergeten dat onze onderklasse ook nog autochtone Nederlanders kent: de man met de opgestroopte mouwen, de vrouw in een zachtroze huispak. Het lijkt – sinds Fortuyn – of ons enige probleem de moslimintegratie is, maar daarmee verbloemen we dat andere probleem: dat van de kansarme Nederlander die net zo goed kampt met werkeloosheid, schooluitval, maar die de eigen verantwoordelijkheid voor die problemen weigert.

Illustratie: Floris Solleveld

Tegenwoordig woon ik in het Oude Noorden in Rotterdam, de wijk met positie nummer 2 op de ‘gettolijst’ [pdf]. Eén winkelstraat heeft hier een flinke opknapbeurt gekregen: het Zwaanshals, met nu vrijwel alleen nog maar traiteurs, horeca, creatieve ondernemers en het Kookpunt uiteraard. Loop je de hoek om, dan zie je op de ‘Noorderboulevard’ winkels zonder naam, etalage of gevelversiering, lege pandjes en achterstallig onderhoud. We knappen Zuid op en wachten tot de problemen in West weer beginnen. We slopen kleine huizen en bouwen grotere flats op dezelfde plaats. Mensen met weinig geld moeten toch ergens wonen, maar s.v.p. NIET HIER, dat is het woonbeleid. Demograaf Henk de Feijter stelde jaren geleden al: "Het gedifferentieerde bouwen heeft geleid tot buurten die aan elkaar hangen als los zand en waar de clash of cultures dagelijks voor onbegrip en irritatie zorgt." Je kunt wolkenkrabbers tot in de hemel bouwen, je kunt yuppen en sociale huurders in één flatgebouw zetten, maar het werkt niet.

De geest van Pim

Ach ja, in de geest van Pim, die zichzelf ook al een ‘denker’ noemde tussen de ‘doeners’ van Rotterdam. Fortuyn wilde meer middenklasse in het centrum en de ‘monoculturen’ van Turken en Marokkanen in wijken moesten doorbroken worden. Kansarmen moesten naar de randgemeenten verhuizen: "Woningbouwverenigingen mogen best een gezin in de wijk plaatsen, en daarbij selecteren op herkomst en inkomen." Nu was het in Rotterdam al beleid om in te zetten op een meer gevarieerde mix van inkomensklassen in de wijken; maar met de woorden van Fortuyn werd herkomst in het publieke debat belangrijker dan inkomen. Uiteindelijk heeft het niets opgeleverd om zo te denken; de samenstelling van de stad is sinds Leefbaar Rotterdam niet aanzienlijk veranderd of verbeterd. Dat verbaast me niets. Ten eerste omdat de klasse van autochtone Nederlanders onder de armoedegrens misschien wel een sterkere ‘monocultuur’ kent dan de groep Turken in het Oude Noorden of Marokkanen in Kralingen-west. Maar in de tweede plaats omdat demografen en sociologen aangetoond hebben dat gemengd wonen de armoede en sociale uitsluiting zeker niet vermindert. En wat krijg je dan voor stad, als je veiligheid en integratie als belangrijkste thema’s benoemt in plaats van onderwijs en werkgelegenheid? Meer camera’s dan welzijnswerkers, meer geschreeuw en minder bibliotheken.

Als je geld oplevert, ben je welkom in deze stad.

Natuurlijk wil Rotterdam ook wel meedoen met andere denkertrends in deze wereld. Daarom blijven we maar bouwen, daarom kunnen creatieve ondernemers voor een habbekrats hier een etage huren, worden ze zelfs in andere gemeenten opgebeld: "Kom je in Rotterdam werken?" Alles mag als je hoogopgeleid bent én een breed publiek bedient – want, even voor de duidelijkheid, subsidies voor gekke kunstenaars, daar beginnen we dus niet aan, Hofplein Jeugdtheater mag uiteindelijk wel blijven, maar theater Bonheur, De Nieuwe Oogst? Heeft u er wel eens van gehoord? Nee, nou dan kunnen we het wel sluiten. Als je geld oplevert, ben je welkom in deze stad, dat is ook het uitgangspunt van de ‘Rotterdam-wet’, die zegt dat je hier mag komen wonen als je 120% van het minimumloon verdient. Goed hè. Beleid dat door Rotterdam bedacht is en landelijk navolging kreeg. Net als de Voedselbank trouwens. Simpel gezegd: de Rotterdamse bestuurders hebben een gebrekkige en ongefundeerde visie op sociale mobiliteit in de samenleving.

De gemeente laat het afweten

Hoe werkt sociale stijging dan wel? Onderwijs en werkgelegenheid lijken mij een mooi begin; zit je dan in Rotterdam wel goed? Bij mbo-reus ROC Zadkine werden honderden banen geschrapt en talloze locaties opgeheven; stichting BOOR, met tachtig scholen in het primair en voortgezet onderwijs, moet al jaren zuinig aan doen door misstanden in het management en zelfs bij de gemeente verdwijnen duizenden (!) banen. achttien van de vierentwintig bibliotheken in Rotterdam verdwijnen, het welzijnswerk is gekort en ook andere initiatieven, zoals Homestart voor jonge (probleem)gezinnen, zijn hun subsidie kwijt. Juist op de plaatsen waar het leergierige kind uit de onderklasse z’n kansen zou kunnen pakken, laat de gemeente het afweten.

Ik geloof niet dat in elke arbeider een Goethe schuilt

En ondertussen houden we de mensen hier gevangen in hun stereotypen: je bent denker of doener, autochtoon of allochtoon, arm of rijk. We halen je met subsidie en vlaggen binnen of je mag je kletsclubje in het buurthuis opheffen. Je zit nog steeds op Hyves of je datet op e-matching.nl. De man met opgestroopte mouwen vindt houvast in zijn eigen stereotype: dat van de xenofobe, blanke man met weinig geld. Zijn problemen worden namelijk keer op keer bevestigd door de PVV; het komt allemaal door de allochtonen. En inderdaad, inmiddels zijn ze nog echt bedreigend ook, zij stijgen op de sociale ladder (o.a. dankzij succes op school) en hij niet. Niemand vertelt hem dat hij daar zelf iets voor moet doen, dat hij voor z’n kinderen iets zou kunnen doen, hij is immers geen probleemgroep.

Ik geloof niet dat in elke arbeider een Goethe schuilt, maar uitgesloten is sociale stijging in onze samenleving gelukkig niet. Sterker nog, een stad als Rotterdam zou het als doel moeten hebben. Dit hoeft helemaal niet te botsen met de verse, in beton gegoten idealen van Vers Beton; maar een beetje realiteitszin siert de denkende mens.

-

Dit is een gastbijdrage van Michelle van Dijk (1981). Ze studeerde Nederlands, won de allereerste editie van Write Now! en werkt in het onderwijs.

Mail

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Column: En zo is het goed?

En zo is het goed?

‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open,’ concludeert Iduna Paalman tijdens een intergalactische reis op 1 januari. 'Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.' Lees meer

 2020, tijd om te spelen met eten!

2020, tijd om te spelen met eten!

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. Deze keer met Marc Elisabeth, die tegen de 30 loopt, maar het spelen met eten nooit verleerd is! Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

Luister naar je coupé

Luister naar je coupé

Nora van Arkel las het liefst een boek in de trein, maar stoorde zich aan pratende mensen in de stiltecoupé. Tot ze besloot de gesprekken in haar voordeel te gebruiken. Een tip om je niet te ergeren in het OV. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Alles vijf sterren: Om het een beetje dragelijk te houden

Om het een beetje dragelijk te houden

Deze week worden we blij van een timer, filmpjes van spelende kinderen en een Reddit-forum met alle antwoorden. Lees meer

Edward Hopper - Chop Suey

Verdrietvoyeur

Van een veilige afstand laat Babet ons meekijken naar een vrouw in een jas en laat ze ons gissen naar wie deze vrouw is of zou kunnen zijn. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

Tip: Zeg je reisverzekering op

Zeg je reisverzekering op

Redacteur Wieneke van Koppen is er klaar mee, ze sluit geen speciale reisverzekering meer af als ze op avontuur gaat. 'Brave burgers betalen in vrijwel alle gevallen meer aan reisverzekeringen dan ze in hun leven uitgekeerd krijgen.' Lees meer

Column: So nice

So nice

Iduna Paalman heeft een VIP-kaart voor het concert van Guy Sebastian in de Melkweg in Amsterdam. 'Naast een korte meet-en-greet mag ik op de foto en eventueel een handtekening.' Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan