De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Triodos heeft een nieuw platform waarop we worden aangespoord de wereld te veranderen door onze portemonnee te trekken. Te makkelijk en nogal kortzichtig, vindt Sarah van Binsbergen.
Er was een tijd dat ‘ethisch’ consumeren was voorbehouden aan types met Jezus-sandalen en lange jurken, maar tegenwoordig is het overal. In de supermarkt lachen de lokale, biologische boeren je vanaf posters toe, winkels als H&M en Zara laten ook T-shirtjes van duurzaam katoen in elkaar stikken. Ik wil maar zeggen: verantwoord is het nieuwe zwart.
Triodos, de bank die jarenlang vooral bekend was onder tantes in bovengenoemde jurken en sandalen, begrijpt dat. Deze zomer kwam ze daarom met een campagne getiteld ‘Buy the Change’, een nieuw platform dat consumenten en duurzame ondernemers met elkaar verbindt, en dat er vooral op gericht lijkt om consumenten aan te sporen om geld uit te geven en zo ‘met zijn allen écht verschil te maken’. Want verandering, zo luidt de belangrijkste boodschap van de campagne, kun je kopen.
Voor wie de reclames niet kent gaan we er even in vogelvlucht doorheen. Zomaar een paar shots: rustieke schuurdeuren worden opengegooid, een jong hip stelletje met mutsjes en een chihuahua zit in een naaiatelier terwijl achter hen iemand met een machine ambachtelijk een ruw stukje leer stikt, een knappe jongeman lacht je toe vanachter een rij Brandt&Levie-worsten. Een man met hipstersnor gooit in een hottub op een dakterras een plens water over zijn hoofd. Iemand staat in een Rains-regenjas in het bos.
Begrijp me niet verkeerd: bewuste keuzes maken over hoe je je geld uitgeeft, en wat voor wereld je daarmee sponsort, lijkt me een prima idee. En tegen Triodos heb ik ook niets. Het gaat me ook niet per se om deze campagne, al krijg ik elke keer een jeukaanval als de reclame weer in de bioscoop voorbijkomt.
Wat me de keel uithangt, en wat deze reclame en even lekker samenvat, zijn de kritiekloze romantiek en het zelfgenoegzame optimisme waar die ethisch consumeren-beweging bol van staat. Alsof je vanzelf een superieur mens wordt als je artisanale worsten eet. Als wat je koopt maar ambachtelijk is, lokaal, en lekker ‘puur’ ruikt of voelt, dan moet het wel goed zijn voor de wereld. Dat is niet alleen naïef en oppervlakkig, maar ook behoorlijk lui. Activisme bij de prijs inbegrepen, zoals Zizek het in dit filmpje noemt. Een soort moderne aflaat: je hoeft niets meer te doen, je hoeft niet moeilijk na te denken over welke grotere structurele veranderingen er nodig zijn om de wereld een betere plek te maken, want je kunt gewoon je centen laten rollen.
Don’t be the change, buy the change. De zondvloed lijkt er langzaam aan te komen, maar zolang je die trotseert in een jas van (deels) gerecyclede frisdrankflessen, is er in elk geval een plekje in de hemel voor je gereserveerd.
