Wanneer de VVD pleit voor het bijhouden van gegevens over ‘culturele normen en waarden’ van mensen met een migratieachtergrond, over welke normen en waarden hebben ze het hier dan eigenlijk? In dit tweede deel van zijn drieluik over de aanstaande verkiezingen neemt Rocher Koendjbiharie de eisen onder de loep die de politiek alleen stelt aan mensen die zichtbaar wortels elders ter wereld hebben. ‘Men wil geen vermenging van culturen en geen uitwisseling van gedachten. De echte eis is assimilatie en het afbreken van wortels.’
Nederlander zijn gaat nooit over het technische aspect. Als dat wel zo zou zijn geweest, dan zou mijn Nederlanderschap nooit in twijfel zijn getrokken. Mijn moeder is wit-Nederlands. Haar familie woont al eeuwen in dezelfde regio. Als je kijkt naar haar stamboom, dan kan het bijna niet ‘Nederlandser’. Mijn vader is geboren in Suriname toen het nog ‘onderdeel’ was van Nederland, en was bij zijn geboorte dus een Nederlands staatsburger. Hetzelfde geldt voor zijn ouders, hun ouders, en iedereen tot en met mijn Indiase voorouders die de eerste stappen in Suriname zetten na een maandenlange reis op zee. Zij werden naar een kolonie van Nederland gehaald omdat ze nodig waren voor ‘arbeid’, wat niks meer was dan een geëvolueerde vorm van de slavernij. Mensen van elders ter wereld naar het Koninkrijk der Nederlanden halen of lokken is zo Nederlands als maar kan. Hoe dan ook, Nederlanderschap is dus al meer dan honderd jaar een onderdeel van mijn familie.
Totdat ik kritiek heb op Nederland. Zodra ik een negatief woord rep over deze lage landen, dan wordt mijn gehele bestaansrecht in dit land in twijfel getrokken. Alles aan de ruimte die ik inneem, wordt nog voorwaardelijker dan het al was. Natuurlijkerwijs hoeft niet iedereen op zo’n berisping te rekenen. Wanneer een witte Nederlander eenzelfde soort kritiek uit op de staat van het land, krijgt die niet te horen dat die dan maar weg moet en terug moet keren naar diens eigen land. Als een witte Nederlander niet de ‘normen en waarden’ van Nederland onderschrijft, zoals de vermeende acceptatie van vrouwen en homo’s, hoeft die niet een wervelwind aan vreemdelingenhaat te incasseren. Het gaat er in essentie dus nooit om wat je zegt, hoe je je gedraagt en of je je aan de ‘regels’ houdt. Die regels gelden maar voor één groep mensen in Nederland.
Afgelopen juli bevestigde presentator Filemon Wesselink precies die regels. In De Oranjezomer, een praatprogramma uit dezelfde koker als Vandaag Inside, kreeg Wesselink de vraag wat zijn mening was over de Marokkaanse vlag die naast de Nederlandse hing bij het huis van een net geslaagde scholier. ‘Ik begrijp het gevoel wel een beetje, maar ik vind het toch jammer,’ verkondigde Wesselink. ‘Jammer’, dat de Marokkaanse vlag er ook hing. Dat de Nederlandse vlag naast de Marokkaanse wapperde en daarmee laat zien dat de scholier kiest voor een samensmelting van zijn identiteiten en nationaliteiten, maakte verder niet uit voor Wesselink. Het is een sentiment dat veel gedeeld wordt in Nederland. Als je niet al eeuwen je wortels in de Nederlandse grond hebt laten groeien, dan moet je er alles aan doen om je zo goed en braaf mogelijk aan te passen.
Onderliggend aan de afkeer tegen migratie ligt niks meer dan hardnekkig en ziekmakend racisme
Het circus van het parlement
In de politieke arena gelden deze ‘regels’ natuurlijk ook – ze worden er zelfs bepaald en uitgedragen zodat de rest van de samenleving zich gaat voelen als de bouncer van Nederland. Demissionair minister-president Dick Schoof en zijn kabinet van circusacts heeft de mond vol van hun zorgen over polarisatie in Nederland. Maar het was dezelfde minister-president die sprak over een ‘integratieprobleem’ na de Maccabi-rellen in Amsterdam vorig jaar. Over het gedrag van de Maccabi-supports en bezettingslegersoldaten repte hij natuurlijk geen woord.
Begin augustus zat de aanvoerder van de boerenpartij, Caroline van der Plas, bij het SBS-programma Nieuws van de Dag over de ‘islamisering’ van Nederland. ‘Nou ja, je ziet wel gewoon invloed. Kijk naar de meisjes die lastiggevallen worden, kijk naar de homoseksuele mensen, met name in de grote steden, in Amsterdam, die gewoon niet meer hand in hand durven te lopen. Dat is niet onze traditie, dat is niet onze joods-christelijke cultuur,’ wist ze uit haar mond te krijgen. Afgezien van het pure homonationalisme (waarover ik twee weken geleden het eerste deel van deze essayreeks schreef), is het ook gewoonweg onjuist dat homohaat maar onder één groep zou plaatsvinden. Bijna alsof de homohaat van wit Nederland wél door de beugel kan. De focus op de islam is ook heel tekenend, want in de kern gaat het niet om wie daadwerkelijk moslim is, maar wie er als moslim uitziet. Want er zijn moslims met zo’n lichte huid dat ze aangezien worden voor wit en wiens ogen blauw en haren blond zijn. Ook zijn er mensen die een hele andere of juist geen religie aanhangen maar wel worden aangezien voor moslim – het stereotype beeld van een moslim – bijvoorbeeld omdat ze bruin zijn. Voor de BBB, en de vele andere rechtse partijen, gaat het uiteindelijk allemaal om de kleur van je huid en de voorwaarden die zij je daardoor opleggen.
Den Haag en Amsterdam
In december 2024 pleitte de VVD voor de registratie van de ‘culturele normen en waarden’ van mensen met een migratieachtergrond. Waarom? Om te kijken of zij zich hielden aan de normen en waarden van Nederland. Deze verwerpelijke motie van de VVD, ingediend door Becker maar aangenomen door een meerderheid in de Tweede Kamer, is ook een voorbeeld van hoe mensen met een migratieachtergrond beschouwd worden als tweederangsburgers.
De aanwezigheid van gemelaneerde mensen wordt in het meest gunstige geval getolereerd
Over welke normen en waarden hebben ze het hier eigenlijk? Massa’s mensen die gewelddadig met fakkels en hooivorken demonstreren omdat drie minderjarige meisjes met een vluchtverleden opgevangen worden in een Nederlands dorpje? Zijn het de normen en waarden van ‘doe maar normaal dan doe je al gek genoeg’ als het gaat over de regenbooggemeenschap? Zijn het de normen en waarden van trans mensen bestempelen als het grote kwaad en als politiek landschap de ruimte van trans mensen inperken? Zijn het de normen en waarden van demonstreren tegen ‘immigratiebeleid’ en daarbij politieauto’s in brand te steken, politiepaarden en -agenten aan te vallen en de ruiten van het kantoor van een politieke partij in te slaan?
Of zijn het de normen en waarden van mensen die hun beeld bij Nederlanderschap koste wat het kost willen verdedigen en daarvoor de straat op gaan? Ze marcheren, demonstreren tegen azc’s en zijn bereid om geweld te gebruiken, zoals bleek uit het extreemrechtse geweld in Den Haag van enkele weken terug. NSB-vlaggen, VOC-logo’s en ‘Sieg Heil!’ kreten passeerden allemaal de revue op die demonstratie van ‘Rechts Nederland’, zoals organisator Els Noort het zelf noemde. Het was een demonstratie tegen migratie, maar onderliggend aan de afkeer tegen migratie ligt niks meer dan hardnekkig en ziekmakend racisme. Dezelfde kreten en handgebaren zagen we ook terug op de demonstratie in Amsterdam op 12 oktober: burgemeester Halsema was ‘de hoer van Amsterdam’, Frans Timmermans was een ‘kankerjood’, en op straat werden mensen uitgescholden voor ‘hoeren’, ‘kankerhomo’s’ en ‘kankerjoden’.
Het demissionaire kabinet, incluis kersverse demissionair minister Foort van Oosten (VVD), weigerde om het geweld te omschrijven als extreemrechts, ook tegen beter weten in. Van Oosten kreeg enkele dagen na het geweld in Den Haag een adviesrapport van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) waarin geadviseerd om het geweld te omschrijven als extreemrechts. Maar dat advies werd in eerste instantie niet opgevolgd door Van Oosten, wat gelukkig kon rekenen op kritiek. Dit laat zien dat de gevestigde partijen op rechts, bewust dan wel onbewust. bijdragen aan het normaliseren van extreemrechts, en daarmee de veiligheid van zoveel Nederlanders in het geding brengt.
Men wil niet dat verschillende wortels naast elkaar groeien en zich met elkaar vervlechten
In de dagen en weken na dat geweld heb ik nauwelijks kunnen slapen. Met kringen onder m’n ogen keek ik mezelf elke ochtend in de spiegel aan. Is dit wat Nederland nu is? Moet ik hier op deze manier verder leven? Altijd om me heen kijken, niet wetende wanneer ik iemand tegen het lijf loop die iets vindt van mijn aanwezigheid in dit land? Op sociale media zag ik mensen in veelvoud reageren op het extreemrechtse geweld. ‘Wij zijn met meer!’ riepen ze. Misschien is dat wel zo, wat tegelijkertijd te betwisten valt gezien het politieke landschap, maar zelfs als dat zo is, is het nog steeds een minderheid die absoluut en resoluut geweld gebruikt. Die minderheid voelt zich gesterkt door het inherente racistische karakter van Nederland wat, gezien de geschiedenis én het heden, om de zoveel jaren weer een opruk maakt. De aanwezigheid van gemelaneerde mensen wordt in het meest gunstige geval getolereerd.
De toekomst van Nederland
Deze poortwachters bewaken de entree naar het Nederlanderschap en jezelf Nederlander mogen noemen. Politici met puristische wereldbeelden en fantasieën over het zuiveren van Nederland – hoe je het went of keert, de aanwezigheid van extreemrechts in ons parlement is een feit – voeden het racisme dat in de haarvaten van Nederland stroomt. Zowel in die politieke arena als in onze samenleving zelf stelt men eisen, die alleen gelden voor mensen die zichtbaar wortels elders ter wereld hebben.
Als er inderdaad de obsessieve eis is dat mensen niet trots mogen zijn op hun etnische en culturele wortels, wat op zichzelf al erg vreemd is om te vinden, dan moet men ook beter hun best doen om anderen hier thuis te laten voelen. Dag in, dag uit en jaar in, jaar uit krijgen mensen met een migratieachtergrond te horen dat alle problemen in de samenleving komen door hen, door ons. Op den duur leidt dat tot vervreemding, en vervolgens ook afwijzing. Iedereen in Nederland die ooit buiten Europa geworteld is geweest, zal nooit kunnen ontsnappen aan de dwangmatige en hardnekkige eisen van de witte Nederlander. Wat we ook doen, door welke hoepels ze ons ook willen laten springen, welke hindernissen doorstaan, het zal nooit genoeg zijn.
Men wil niet dat verschillende wortels naast elkaar groeien en zich met elkaar vervlechten. Men wil geen vermenging van culturen en geen uitwisseling van gedachten. De echte eis is assimilatie en het afbreken van wortels. De eis dat een verleden, het verhaal van ouders en voorouders compleet uitgewist worden. Totdat er niks meer over is dan een grijze brij dat zich helemaal heeft aangepast aan Nederland. En dat zal ook de toekomst van Nederland blijven als we geen grens trekken.
Twee weken geleden schreef Rocher Koendjbiharie het eerste deel van dit drieluik, dat je hier terug kan lezen, over hoe je in de verkiezingsprogramma’s van rechtse en nationalistische partijen kan zien dat hun ruimte voor de lhbtqia+-gemeenschap altijd voorwaardelijk is geweest. Het derde en laatste deel lees je hier.
Rocher Koendjbiharie is schrijver en journalist met een focus op identiteit, mensenrechten en onze maatschappij. Hij schrijft om meer ruimte te maken, vooral voor de mensen wiens ruimte is ontnomen en gedwongen worden in de marges te leven.
Xem Candan Vermeij bouwt zijn beelden met krachtige multimedia-collages. Al tijdens zijn academietijd ontdekte hij de risoprinter, een techniek die sindsdien een onmisbare rol speelt in zijn werk. Vermeij’s stijl is rauw en direct. Zijn werk snijdt vaak urgente maatschappelijke thema’s aan. Vooral in zijn redactionele illustraties wil hij de blik van de lezer vangen en richten op kwesties die schreeuwen om zichtbaarheid, en de strijd tegen onderdrukking en ongelijkheid die zich op zoveel vlakken in onze samenleving afspeelt.
