Asset 14

Slavoj Žižek

Hard//Talk: Depressie 1

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Wester van Gaal zat met Slavoj Žižek in het vliegtuig. Hij vloog businessclass en dronk roséprosecco.

Hoogverraad! *opgeheven vinger*, een communist in de businessclass, terwijl ik aanmaakkoffie moet zuipen. De rat. Afgeschermd door zijn gouden gordijn zit hij daar. Is dit dan het nieuwe aan zijn nieuwe communisme? Is dit het veelbesproken marxistisch alternatief. Is dit nu zijn transcendent materialisme?: opstijgende bubbels in een glas voor hem alleen?

Van wie is deze stem? Ik herken mezelf er niet in. Wat is er mis met een beetje luxe? De mens wil niet in een groene overall aardappelsoep eten. De mens wil kostelijke wijn drinken en rijkelijk de benen strekken, en Žižek weet dat. In het Joegoslavië waar hij opgroeide reed iedereen gewoon de grens over naar Triëst als er wat moderns in de keuken moest.

Het stemmetje komt voort uit een aangeleerd schuldgevoel dat veel mensen hebben. Dit stemmetje stelt ‘gelijkheid’ en eerlijk synoniem aan elkaar. Het is een volkomen logische reactie op de ongelijkheid in de wereld. Misschien is er in een eerlijke wereld wel meer gelijkheid, maar ik durf ook de stelling wel aan dat een gelijke wereld helemaal zo eerlijk niet is.

Er zit aan dit gelijkheidsdenken volgens mij namelijk een duistere kant.  Welvaart en haar partners ‘Westers’, ‘vooruitgang’ en ‘technologie’ komen in een kwaad daglicht te staan omdat ze ongelijkheid suggereren. Een welvarend man is met een beetje kwade wil al gauw een rijke schurk. Maar welvaart als doel is zuiver. Het streven naar welvaart zorgt voor dynamiek en eist verbetering. Gelijkheid als doel op zich is statisch en niet gericht op verbetering, maar op verdeling. Een herverdeling lijkt op korte termijn eerlijk, maar het haalt niet de beperkingen weg die onze primitieve beschaving zo oneerlijk maken.

Businessclass of geen businessclass: is het acceptabel dat een mens zich anno 2015, net als zestig jaar geleden, in een kerosine spuitende drukcabine vol adem en winden van A naar B moet verplaatsen? Waar de lucht zo dik is dat de poepluier van de baby op 15B geurloos lijkt?

Nee.

De wereld is pas eerlijk als iedereen verbonden aan een entertainment-algoritme Japans kweekvlees zit te prikken terwijl een prachtig mensgemaakt landschap met 1200 kilometer per uur aan ons voorbij hyperloopt. Fundamentele vooruitgang in transport, energie en voedselproductie betekent een betere wereld voor iedereen.

Ook Slavoj hoopt op een dappere nieuwe wereld waar boer en bankier zij aan zij in de businessclass zitten. De mens wil maximale tevredenheid. De wereld die dat streven het beste faciliteert is een wereld die vooruit gaat, niet een wereld die terugverlangt naar een ongrijpbare gelijkheid. En zo als ons favoriete denkbeest uitbundig zit te pimpelen, vermoed ik dat hij dat stiekem al lang en breed weet.

Beeld: flickr

Mail

Wester van Gaal

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Wie vreet daar van de veluwe?

Wie vreet daar van de veluwe?

Om jonge kastanjes op jonge leeftijd te beschermen tegen hongerige dieren, worden de boompjes op de Veluwe ingepakt in plastic kokers. Maar zodra ze daar bovenuit groeien, slaan de herten aan het peuzelen. Lees meer

Pas op voor het valse underdogeffect

Pas op voor het valse underdogeffect

Waar komt toch de behoefte om wangedrag van publieke figuren te relativeren vandaan? En om ze zelfs als slachtoffers te gaan zien? Volgens Marthe van Bronkhorst zeggen we al veel te snel 'laat ze nou, ze zijn al genoeg gestraft’. Lees meer

Automatische concepten 72

Geeft dit vaccin malaria de doodsteek?

Een 'historisch moment' in de strijd tegen malaria. Lees meer

Menstruatieverlof. Waarom niet?

Menstruatieverlof. Waarom niet?

Menstruatie is nog altijd een taboe-onderwerp, ziet Stefanie Gordin. Terwijl praten over je cyclus kan leiden tot beter welzijn en een betere gezondheid. Én tot betere arbeidsomstandigheden. Hoog tijd om het serieus te hebben over de baten van menstruatieverlof. Lees meer

Nieuws in beeld: Huisje, droompje, beestje

Huisje, droompje, beestje

Is ons jarenlang een uitgewoond sprookje verkocht? Lees meer

Filmtrialoog: Another Round

Another Round

Thomas Vinterberg zet in Another Round een ongeloofwaardig gegeven op een geloofwaardige manier neer, volgens onze redacteurs. Lees meer

Nieuws in beeld: Homo homini lupus

Homo homini lupus

Sebastian Eisenberg volgt het nieuws van wolvin Noëlla en haar pups op de voet. Lees meer

Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

Nieuws in beeld: 16

Als de kwakzalver per ongeluk gelijk heeft

Het vinden van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen is een serieus nieuw onderzoeksveld geworden. Lees meer

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Kwam Hans Klok een mooie show geven, of kregen we hem echt te kennen? Lees meer

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Birney troostte iedereen, behalve zichzelf, zag Iris van der Werff. Want verdriet heb je om de anderen en zelfmedelijden is taboe. Lees meer

Nieuws in beeld: Vluchten kan niet meer

In de race tegen klimaatverandering rennen wij de verkeerde kant op

Er is geen ontkennen meer aan: de aarde is al in rap tempo aan het opwarmen en ook de schuldvraag is lang en breed beantwoord. Deden (westerse) mensen tot nu toe hun best voor klimaatverandering weg te rennen, nu is het toch echt tijd om te erkennen dat wij haar veroorzaken. Lees meer

- Sevdaliza in Zomergasten Titel en URL nog aanpassen -

Sevdaliza trok 'show, don’t tell' door tot in het extreme

De vierde Zomergast van 2021 liet het ene prachtige fragment na het andere zien ter ondersteuning van haar boodschap van vrijheid, menselijkheid en ruimte op plekken waar dat niet vanzelfsprekend is. Concrete handvatten bood ze, net als in haar kunst, nauwelijks, zag Ruby Sanders. Of dat erg is? Lees meer

Nieuws in beeld: U had een schip besteld?

Nog altijd zorgen om bezorgschip

Ruim vier maanden langer duurde zijn reis, maar vorige week kwam-ie eindelijk aan in de haven van Rotterdam: het 'blokkeerschip' Ever Given, dat dagenlang vastzat in het Suezkanaal en daar een groot deel van de wereldhandel frustreerde. Maar wie denkt dat aan de beproevingen van het schip daarmee een eind is gekomen, heeft het mis. Lees meer