Asset 14

Slavoj Žižek

Hard//Talk: Depressie 1

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Wester van Gaal zat met Slavoj Žižek in het vliegtuig. Hij vloog businessclass en dronk roséprosecco.

Hoogverraad! *opgeheven vinger*, een communist in de businessclass, terwijl ik aanmaakkoffie moet zuipen. De rat. Afgeschermd door zijn gouden gordijn zit hij daar. Is dit dan het nieuwe aan zijn nieuwe communisme? Is dit het veelbesproken marxistisch alternatief. Is dit nu zijn transcendent materialisme?: opstijgende bubbels in een glas voor hem alleen?

Van wie is deze stem? Ik herken mezelf er niet in. Wat is er mis met een beetje luxe? De mens wil niet in een groene overall aardappelsoep eten. De mens wil kostelijke wijn drinken en rijkelijk de benen strekken, en Žižek weet dat. In het Joegoslavië waar hij opgroeide reed iedereen gewoon de grens over naar Triëst als er wat moderns in de keuken moest.

Het stemmetje komt voort uit een aangeleerd schuldgevoel dat veel mensen hebben. Dit stemmetje stelt ‘gelijkheid’ en eerlijk synoniem aan elkaar. Het is een volkomen logische reactie op de ongelijkheid in de wereld. Misschien is er in een eerlijke wereld wel meer gelijkheid, maar ik durf ook de stelling wel aan dat een gelijke wereld helemaal zo eerlijk niet is.

Er zit aan dit gelijkheidsdenken volgens mij namelijk een duistere kant.  Welvaart en haar partners ‘Westers’, ‘vooruitgang’ en ‘technologie’ komen in een kwaad daglicht te staan omdat ze ongelijkheid suggereren. Een welvarend man is met een beetje kwade wil al gauw een rijke schurk. Maar welvaart als doel is zuiver. Het streven naar welvaart zorgt voor dynamiek en eist verbetering. Gelijkheid als doel op zich is statisch en niet gericht op verbetering, maar op verdeling. Een herverdeling lijkt op korte termijn eerlijk, maar het haalt niet de beperkingen weg die onze primitieve beschaving zo oneerlijk maken.

Businessclass of geen businessclass: is het acceptabel dat een mens zich anno 2015, net als zestig jaar geleden, in een kerosine spuitende drukcabine vol adem en winden van A naar B moet verplaatsen? Waar de lucht zo dik is dat de poepluier van de baby op 15B geurloos lijkt?

Nee.

De wereld is pas eerlijk als iedereen verbonden aan een entertainment-algoritme Japans kweekvlees zit te prikken terwijl een prachtig mensgemaakt landschap met 1200 kilometer per uur aan ons voorbij hyperloopt. Fundamentele vooruitgang in transport, energie en voedselproductie betekent een betere wereld voor iedereen.

Ook Slavoj hoopt op een dappere nieuwe wereld waar boer en bankier zij aan zij in de businessclass zitten. De mens wil maximale tevredenheid. De wereld die dat streven het beste faciliteert is een wereld die vooruit gaat, niet een wereld die terugverlangt naar een ongrijpbare gelijkheid. En zo als ons favoriete denkbeest uitbundig zit te pimpelen, vermoed ik dat hij dat stiekem al lang en breed weet.

Beeld: flickr

Mail

Wester van Gaal

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer