Asset 14

Slavoj Žižek

Hard//Talk: Depressie 1

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Wester van Gaal zat met Slavoj Žižek in het vliegtuig. Hij vloog businessclass en dronk roséprosecco.

Hoogverraad! *opgeheven vinger*, een communist in de businessclass, terwijl ik aanmaakkoffie moet zuipen. De rat. Afgeschermd door zijn gouden gordijn zit hij daar. Is dit dan het nieuwe aan zijn nieuwe communisme? Is dit het veelbesproken marxistisch alternatief. Is dit nu zijn transcendent materialisme?: opstijgende bubbels in een glas voor hem alleen?

Van wie is deze stem? Ik herken mezelf er niet in. Wat is er mis met een beetje luxe? De mens wil niet in een groene overall aardappelsoep eten. De mens wil kostelijke wijn drinken en rijkelijk de benen strekken, en Žižek weet dat. In het Joegoslavië waar hij opgroeide reed iedereen gewoon de grens over naar Triëst als er wat moderns in de keuken moest.

Het stemmetje komt voort uit een aangeleerd schuldgevoel dat veel mensen hebben. Dit stemmetje stelt ‘gelijkheid’ en eerlijk synoniem aan elkaar. Het is een volkomen logische reactie op de ongelijkheid in de wereld. Misschien is er in een eerlijke wereld wel meer gelijkheid, maar ik durf ook de stelling wel aan dat een gelijke wereld helemaal zo eerlijk niet is.

Er zit aan dit gelijkheidsdenken volgens mij namelijk een duistere kant.  Welvaart en haar partners ‘Westers’, ‘vooruitgang’ en ‘technologie’ komen in een kwaad daglicht te staan omdat ze ongelijkheid suggereren. Een welvarend man is met een beetje kwade wil al gauw een rijke schurk. Maar welvaart als doel is zuiver. Het streven naar welvaart zorgt voor dynamiek en eist verbetering. Gelijkheid als doel op zich is statisch en niet gericht op verbetering, maar op verdeling. Een herverdeling lijkt op korte termijn eerlijk, maar het haalt niet de beperkingen weg die onze primitieve beschaving zo oneerlijk maken.

Businessclass of geen businessclass: is het acceptabel dat een mens zich anno 2015, net als zestig jaar geleden, in een kerosine spuitende drukcabine vol adem en winden van A naar B moet verplaatsen? Waar de lucht zo dik is dat de poepluier van de baby op 15B geurloos lijkt?

Nee.

De wereld is pas eerlijk als iedereen verbonden aan een entertainment-algoritme Japans kweekvlees zit te prikken terwijl een prachtig mensgemaakt landschap met 1200 kilometer per uur aan ons voorbij hyperloopt. Fundamentele vooruitgang in transport, energie en voedselproductie betekent een betere wereld voor iedereen.

Ook Slavoj hoopt op een dappere nieuwe wereld waar boer en bankier zij aan zij in de businessclass zitten. De mens wil maximale tevredenheid. De wereld die dat streven het beste faciliteert is een wereld die vooruit gaat, niet een wereld die terugverlangt naar een ongrijpbare gelijkheid. En zo als ons favoriete denkbeest uitbundig zit te pimpelen, vermoed ik dat hij dat stiekem al lang en breed weet.

Beeld: flickr

Mail

Wester van Gaal

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Filmtrialoog

Kajillionaire

Redacteurs Jozien Wijkhuis, Loren Snel en Oscar Spaans togen naar de bioscoop voor Kajillionaire van Miranda July, en zagen een absurdistisch verhaal over een paar ouders dat hun dochter als verdienmodel ziet. Lees meer

Racisme, weet je nog?

Racisme, weet je nog?

We zijn een halfjaar verder en het gesprek over racisme is weer terug bij af. Waar wachten we op? De volgende catastrofe? Lees meer

 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

 The Notorious RBG is niet meer

The Notorious RBG is niet meer

Illustrator Pirmin Rengers maakte dit prachtige portret ter ere van Ruth Bader Ginsburg, de Amerikaanse opperrechter die afgelopen vrijdag overleed. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

De Beentjes van Sint Hildegard

Onze redacteurs zagen het speelfilmdebuut van Herman Finkers als acteur en scenarist, een sympathiek liefdesverhaal dat desalniettemin de nodige pijn niet schuwt. Lees meer

 Eet je bord leeg!

Eet je bord leeg!

De Chinese president Xi Jinping heeft de aanval geopend op voedselverspilling in zijn land. Lees meer

 Geef mij mijn (waan)zin

Geef mij mijn (waan)zin

Illustrator Rueben Millenaar ziet het kookpunt van de onvrede om de coronamaatregelen steeds dichterbij komen. Lees meer

Tempo Doeloe -

Tempo Doeloe - Verbonden met een omstreden verleden

De jaarlijkse herdenking van de capitulatie van Japan in 1945 roept bij Vivian Mac Gillavry gemengde gevoelens op. Als tweede generatie oorlogsslachtoffer groeide ze op met nostalgische verhalen over Tempo Doeloe, maar vindt ze de steeds luider klinkende kritiek op het koloniale verleden terecht. Een essay over het omgaan met een koloniaal verleden in je familie, verbintenis voelen en je eigen gedachten daarover vormen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan