nieuwsbrief
Asset 14

Geschiedenis in ontwikkeling

History In Progress Uganda is in 2011 geïnitieerd door de Nederlandse fotografe Andrea Stultiens en kunstenaar Rumanzi Canon, die in Oeganda woont en werkt. HIPUganda verzamelt en publiceert foto’s uit (privé)collecties en archieven in en over Oeganda. Aan de hand van foto’s maakt HIPUganda het mogelijk voor zijn publiek om zich tot de geschiedenis van Oeganda te verhouden, om erover na te denken en erop te reageren.

Mail

De Ebinanyi boeken zijn voortgekomen uit HIPUganda. Op Hard//hoofd is Ebifananyi 1, The Photographer, Deo Kyakulagiradat te zien. Elk Ebifanany boek (het zijn er inmiddels zes) gaat over een specifieke Oegandese fotocollectie. Ebifananyi 1 gaat over Deo Kyakulagira, een Oegandese man die fotograaf is van beroep. In het boek is te zien hoe hij de wereld om zich heen documenteerde, als professioneel fotograaf, maar ook als vader. De in het boek opgenomen verhalen van mensen uit zijn omgeving bieden context aan het werk.

ebifananyi-014
Het project heet History in Progress Uganda. Zou je kunnen uitleggen wat je met deze titel bedoelt?

Ik wil hiermee aangeven dat geschiedenis iets is dat voortdurend wordt herschreven, en dat wij daar met het delen van foto’s mogelijk aan bijdragen.

Wat was de beweegreden voor het verzamelen van al dit beeld? Wilden jullie een onterecht beeld van Oeganda rechtzetten?

Nee, we wilden het beschikbare beeld uitbreiden en meer divers maken. Door dat te doen zou je kunnen zeggen dat we een vermeende eenzijdigheid aan de kaak stellen. Zo hebben David Campbell en Marcus Powers een artikel geschreven, the Scopic Regime of Africa, waarin zij op overtuigende wijze laten zien dat het beeld dat we in het Westen van Afrika hebben voornamelijk een projectie van onze kant is. Ik ben het met hen eens, maar wil een stap verder gaan dan dat zij doen. Zij zien een probleem, maar bekijken het niet van andere kanten. Afrikaanse kanten. Wat nog steeds veel te vaak gebeurt is dat er in Europa (of elders in ‘het Westen’) bekokstoofd wordt wat er moet gebeuren om een verbetering aan te brengen in ‘Afrika’, zonder met Afrikanen zelf in gesprek te zijn daarover. Dat is eigenlijk ook het geval met dit artikel. Ik hoop dat wij met HIPUganda bijdragen aan een genuanceerder beeld van dit stukje van het Afrikaanse continent. Dat is een heel bescheiden en heel ambitieus doel tegelijkertijd. Maar op de een of andere manier werkt het. Als je nu een Google Image Search doet gerelateerd aan een onderwerp in Oeganda, dan is de kans groot dat je beeld tegenkomt dat Rumanzi en ik gedigitaliseerd en beschikbaar gemaakt hebben.

ebifananyi-01168
Het fenomeen dat je aan de kaak wilt stellen, beperkt zich niet tot Oeganda. Waarom heb je ervoor gekozen om je juist in dit land te verdiepen?

Dat ik juist in Oeganda fotografieprojecten ben gaan doen komt voort uit een vriendschap in Nederland. Mijn vroegere buurvrouw wilde zolang ik haar kende naar ‘Afrika’. Toen ze de daad bij het woord voegde ben ik, in 2000 voor het eerst, en vijf jaar later opnieuw, bij haar op bezoek gegaan. De kennismaking met haar wereld leidde tot een fotografieproject. Hierin verkende ik met twee groepen kinderen (één groep in Nederland en één in Oeganda) door middel van fotografie wat voor hen belangrijk was, en hoe hun culturen gepresenteerd worden in nationale musea. Tijdens dit project kwam ik in aanraking met enkele lokale fotocollecties, die ik vervolgens digitaliseerde. Zo is het balletje gaan rollen.

ebifananyi-0110
Hebben jullie een bepaald publiek in gedachten bij het maken van dit project? Is het bijvoorbeeld gericht aan de Oegandese samenleving? Of juist aan de Westerse samenleving?

We hebben voor de verschillende presentatievormen die we gebruiken verschillende soorten publiek in gedachten. We delen de foto’s op Facebook; niet alleen om ze beschikbaar te maken, maar ook om er informatie, herinneringen, associaties en namen aan toe te voegen. Daarom zijn mensen die een directe relatie met de foto’s hebben hier het belangrijkste publiek. Dat zijn met name, maar zeker niet alleen, Oegandezen die zichzelf herkennen in de foto’s, of verhalen kennen over de foto’s. Daarnaast is iedereen welkom die geïnteresseerd is in hoe het Oegandese verleden in foto’s zichtbaar is en kan worden gemaakt.

Bij het maken van de boekjes is het publiek dat ik in gedachte heb diverser. Het is in ieder geval zowel Oegandees als Nederlands, maar eigenlijk gewoon internationaal. In de boekjes verschuift het belang van wat er op de foto’s staat naar het systeem waar de foto’s uit komen, en wat ze kunnen laten zien aan publieken met diverse achtergronden, en ook wat niet. In het geval van tentoonstellingen en andere presentaties is het publiek dat we in gedachten hebben juist weer heel specifiek. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om de mensen die nu verbonden zijn aan een school die te zien is op de foto’s. Of om fotojournalisten in Oeganda. Of om een kunstpubliek in Nederland. De presentatie kan worden aangepast op zowel het publiek, als de ruimte die beschikbaar is voor het tonen van foto’s.

ebifananyi-0135
Eenmaal gepubliceerd, hebben jullie geen controle meer over wat er met de foto’s gebeurt. Dat is ook niet jullie verantwoordelijkheid, schrijven jullie. Zou je hier wat meer over kunnen zeggen? Ligt er bijvoorbeeld een bepaald idee over fotografie aan deze uitspraak ten grondslag?

Je verwijst met deze vraag naar een zin in de omschrijving van HIPUganda op de Facebook-pagina. Het is enerzijds een disclaimer, en anderzijds zegt het iets over onze opvattingen over auteursrecht en het recht op de informatie die het fotografische beeld bevat.

Foto’s die op internet worden gepost, kunnen natuurlijk eenvoudig worden gedownload of door middel van een screenshot ‘eigen worden gemaakt’. Wij gaan zeer zorgvuldig om met het vermelden van bronnen. Die vormen, zo vinden wij, een deel van de betekenis van de foto. De informatie en deelbetekenis van de foto die besloten ligt in de contextinformatie gaat verloren wanneer de bronvermelding mist. Daarnaast maakt de open betekenis van foto’s dat ze kunnen worden gebruikt voor boodschappen waar wij niet achter staan. Dat alles neemt niet weg dat we het delen en beschikbaar maken van foto’s belangrijker achten dan het mogelijk verdwijnen van de context van het beeld, en het feit dat mensen foto’s zich toe-eigenen. We vinden ook dat het recht op het zien van beelden uit een verleden dat maar mondjesmaat gedocumenteerd en beschikbaar is — zeker wanneer je het vergelijkt met bijvoorbeeld het Nederlandse verleden — een recht is dat het auteursrecht overstijgt.

De maker of de eigenaar van de foto zou niet het alleenrecht moeten hebben op het zien en laten zien van foto’s. Foto’s moeten beschikbaar zijn voor een collectief, waarvan op zijn minst de gefotografeerden en de mensen voor wie dat wat op de foto staat relevant is, onderdeel zijn. Natuurlijk willen we foto’s als inkomensbron van fotografen niet ondermijnen, maar we willen wel een activistische rol innemen wanneer het gaat om eenzijdige beeldvorming en proberen bij te dragen aan het diverser maken van die eenzijdige beeldvorming.

ebifananyi-01159
Je werkt veel samen. Wat is de invloed van deze samenwerkingen voor jouw praktijk en het werk dat daaruit voortkomt?

De samenwerkingen ZIJN mijn praktijk. Een jaar of twintig geleden begon ik me te realiseren dat mijn blik zo zijn beperkingen heeft. Sindsdien werk ik eigenlijk altijd met historisch beeld, of met beeld dat op mijn uitnodiging is gemaakt door anderen in aanvulling op, of in plaats van de door mij gemaakte foto’s. Dit helpt me om vragen die ik me stel te kunnen beantwoorden. De verschillende beelden en bronnen staan niet in een hiërarchische verhouding tot elkaar, maar naast elkaar.

ebifananyi-01166
Je geeft ook les. Heeft het lesgeven je relatie tot het medium beïnvloedt?

Het lesgeven, of mijn opvatting daarvan, is een logische bezigheid voor iemand die graag vragen stelt en ze probeert te beantwoorden op een kritische manier. Daarmee bedoel ik dat ik steeds mijn eigen positie bevraag, zowel in het stellen van de vraag als het beantwoorden ervan. Ik zie studenten vaak dingen maken zonder zich vragen te stellen die betrekking hebben op het waarom van wat zij maken. Wat bijvoorbeeld hun positie is in relatie tot hun ontwerpen of hun artistieke werk. Het is de output die telt en het is de docent die (nog steeds te vaak) bepaalt of die output ertoe doet of niet. Deze ervaringen, in combinatie met het werken in een andere cultuur dan waarin ik ben opgegroeid en opgeleid, hebben ertoe geleid dat ik vind dat ik niet mag en kan verdwijnen in of achter het werk dat ik maak. Om concreet te worden betekent dit dat ik op de een of andere manier vaak letterlijk in beeld kom in mijn boekjes en andere presentatievormen. Niet omdat ik zo nodig gezien moet worden, maar omdat mijn betrokkenheid relevant is voor het begrijpen van wat er getoond wordt. We kunnen als fotografen anno 2016 niet meer denken dat we een neutrale partij zijn; dat we slechts dingen doorgeven of in beeld brengen zonder hierop in te grijpen.

ebifananyi-0153
Welke makers bewonder je? En waarom?

Dat zijn, geheel in lijn met het vorige antwoord, makers die goed zijn in het bedenken van gepaste vormen voor dat wat ze willen vertellen, en tegelijkertijd die vormen kunnen bevragen zonder de magie van het verhaal en de vorm om zeep te helpen. Het zijn mensen die dit individueel kunnen of in collectieven, zonder exclusief te worden en ontoegankelijke dingen te maken. Die makers zijn zeldzaam, en tegelijkertijd zijn er verrassend veel van.

 

 

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Beeldbrekers (V): Het verbindende museum

'We willen kunst niet als iets ingewikkelds zien'

Stedelijk Museum Schiedam zoekt contact met de Schiedammers. Door van Schiedam een museum voor Schiedam te zijn, vielen ze in de prijzen. Sophie van Lawick van Pabst sprak met Catrien Schreuder en Colin Huizing over het museum als verbindende kracht. Lees meer

Beeldbrekers (IIII):'Musea bezoeken is net als goede wijn drinken: je moet het leren.'

'We gaan niet alleen naar het museum om vermaakt te worden.'

In gesprek met Letty Ranshuysen over publieksonderzoek in musea, incrowd en gebloemde olifanten. Lees meer

Compromisloze solidariteit 1

Compromisloze solidariteit

'Mensen vragen wel eens: wat lost het op om te gaan demonstreren.' Lees meer

Beeldbrekers (III): 'Niet iedereen heeft het lichaam waarop musea ingericht zijn'

'Niet iedereen heeft het lichaam waarop musea ingericht zijn'

In gesprek met Marleen Hartjes, programmacoördinator bij het Van Abbemuseum, waar ze met ‘Onbeperkt Van Abbe’ programma’s organiseert voor mensen met een beperking. Lees meer

Ik ben eigenlijk net Karel Appel

Ik ben eigenlijk net Karel Appel

Schrijver Ferry Wieringa kruipt in de huid van Jan, de bloemverkoper op het Stadionplein in Amsterdam, die na 32 jaar moet wijken voor een herinrichting. Lees meer

'Het gaat me alleen maar om de kwaliteit' 3

'Het gaat me juist om kwaliteit'

In gesprek met Valeria Napoleone, kunstverzamelaar en weldoener van hedendaagse vrouwelijke kunstenaars. Lees meer

Beeldbrekers (I): 'Musea, onderschat je bezoeker niet’

'Musea, onderschat je bezoeker niet’

Hard//hoofd interviewt beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering één: in gesprek met projectmanager bij N8 Aron Eilander. Lees meer

 'Het moet een beetje ongemakkelijk worden'

'Het moet een beetje ongemakkelijk worden'

Een interview met de Pakistaans-Nederlandse animator Faiyaz Jafri, 'artist in focus' op het KLIK Amsterdam Animation Festival. Lees meer

De vermenselijking van dingen 1

De vermenselijking van dingen

Zijn filosofen kunstenaars of zijn kunstenaars filosofen? Of geen van beide? In dit interview met Hella Godee en René van Bakel van Collectief Walden onderzoekt student filosofie en beeldmaker Jente Hoogeveen deze vraagstukken. Lees meer

'Het begrip 'vrouwelijkheid' is rekbaarder dan mensen denken' 1

'Het begrip 'vrouwelijkheid' is rekbaarder dan mensen denken'

Een gesprek over JUCK, feminisme, provocatie en publieke ruimte. Lees meer

'Wij hebben een bloedhekel aan concessies doen' 3

'Wij hebben een bloedhekel aan concessies doen'

Jente Hoogeveen onderzoekt het gebied tussen kunst en filosofie. Deel II: Op bezoek bij architectuurstudio RAAAF. Lees meer

Hoe doe je alles? 2

Hoe doe je alles?

Een gesprek met de veelzijdige ontwerpstudio Job, Joris & Marieke over technologie, de toekomst, samenwerking en makerschap. Lees meer

Campagnedieren (III): De publieks​voorlichter

De publieks​voorlichter

Wie zijn de stile krachten achter de verkiezingscampagnes? Deel (III): Martine van Bemmel, publieksvoorlichter bij D66. Lees meer

Campagnedieren (II): De beleids​medewerker

De beleids​medewerker

Een kijkje achter de schermen bij de mensen die de verkiezingsmolen draaiende houden. Deel II: Eline van den Bosse, beleidsmedewerker bij de SGP. Lees meer

Campagnedieren (I): De grassroots-manager 1

De grassroots-manager

Een kijkje achter de schermen bij de mensen die de verkiezingsmolen draaiende houden. Deel I: Leon Boelens, grassrootsmanager bij GroenLinks. Lees meer

Een gesprek met Kronos Quartet

Een gesprek met Kronos Quartet

Het wereldberoemde Kronos Quartet is dit jaar artist in residence in het Holland Festival met twee concerten, een workshop/talkshow en een Listening Party. Vincent Kouters had een gesprek met David Harrington, oprichter en eerste violist van het strijkkwartet. Het Kronos Quartet is een van de bekendste en meest gevraagde strijkkwartetten ter wereld. De helft van het... Lees meer

 ‘Ik moest mijn familie opgeven om mezelf te kunnen zijn’

‘Ik moest mijn familie opgeven om mezelf te kunnen zijn’

Jantine Wijnja interviewt mensen die zonder papieren in Nederland wonen over hun leven, angsten en dromen. Deel zes: Mina (24) kon in haar geboorteland Sierra Leone niet uitkomen voor haar seksuele geaardheid, en bouwt in Nederland aan een nieuwe toekomst. Lees meer

 'Dat je een probleem hebt, mag niet betekenen dat je leven stopt'

'Dat je een probleem hebt, mag niet betekenen dat je leven stopt'

Jantine Wijnja interviewt mensen die zonder papieren in Nederland wonen over hun leven, angsten en dromen. Deel vijf: Idris (24) uit Soedan leerde in vreemdelingendetentie om Nederlanders beter te begrijpen. Lees meer

 'Deze tijd leert me om dicht bij de zwakken te zijn'

'Deze tijd leert me om dicht bij de zwakken te zijn'

Jantine Wijnja interviewt mensen die zonder papieren in Nederland wonen over hun leven, angsten en dromen. Deel vier: een student uit Congo (27) leerde door zijn situatie wat het betekent om kwetsbaar te zijn. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5