Asset 14

Untouchable

Filmtrialoog: Untouchable

Redacteuren Mathijs Hoogenboom, Wieneke van Koppen en Naomí Combrink huiverden naar de bios om Untouchable te bekijken: een documentaire waarin verteld wordt hoe filmproducent Harvey Weinstein jarenlang (de vrouwen van) Hollywood in zijn macht had. Dat Weinstein een monster was wisten we, maar vertelt de film ook hóe dit zo lang door kon gaan?

Mathijs: Wat hadden jullie verwacht? Ik vroeg me eerlijk gezegd af wat het nut was van een docu over iets wat al zoveel is belicht. Twijfelde of het iets nieuws zou kunnen brengen.

Naomí: Ik had er bijna niets over gelezen. Ik had verwacht: een documentaire over Weinstein, uiteraard in de context van alles wat zijn ontmaskering teweeg heeft gebracht. Ik had dus neutrale verwachtingen, maar vond de film waardeloos.

Wieneke: Echt? Ik ben heel benieuwd waarom. Dat portret had ik ook verwacht, en een verhaal waardoor hij (nog meer) monster en nog minder menselijk werd. Maar ik heb gefascineerd gekeken, met vragen en walging natuurlijk.

Mathijs: Ik vond het geen waardeloze film.

Naomí: Waardeloos is een groot woord. Maar de film had evengoed in de jaren negentig gemaakt kunnen zijn. Behalve de laatste vijf minuten - de enige goede minuten. De makers leken niets van #MeToo geleerd te hebben.

Mathijs: Nogal een statement; waarom vind je dat?

Naomí: #MeToo gaat erover dat seksuele intimidatie en - geweld overal aanwezig is, dat onze maatschappij ervan doortrokken is, dat het een kwestie is van machtsmisbruik, ongelijke machtsverdelingen. Maar deze documentaire deed alsof er één monster was: Weinstein. Alsof er verder geen problemen zouden zijn.

Mathijs: Ik vond juist goed naar voren komen dat ja, Weinstein op een walgelijke manier misbruik van zijn macht maakte, maar dat er ook veel te wijten was aan het systeem en de cultuur.

Naomí: Er werd nergens kritisch gereflecteerd over de structuur van zijn bedrijf. Over hoe het kon dat hij zoveel persoonlijke invloed op casting had, hoe al die procedures gingen. Het waren slechts de persoonlijke verhalen van vrouwen, en mannen die het niet geweten hadden.

Wieneke: Hij werd als monster neergezet, maar die structuur werd wel benoemd, in de informatie over de relatie tussen hem en zijn broer als alleenheersers. Dat was positief als je als medewerker een tof idee had, maar de keerzijde was dat hij woest kon worden en met asbakken kon gooien en daarmee weg kwam.

Mathijs: Die balans, tussen verwijten naar hem als persoon en verwijten naar het systeem en de cultuur, vond ik best goed.

Naomí: Als je écht een documentaire zou maken over hoe het systeem werkt, waarin Weinstein kon doen wat hij deed, dan zou je een heel andere film krijgen.

Wieneke: Hoe zou die eruit zien?

Er werd gedaan alsof Weinstein het enige probleem was en al die andere mannen de good guys waren.

Naomí: Die zou alternatieven belichten, onderzoeken hoe dat soort systemen werken. Noemen hoe het bij andere productiebedrijven ging, kijken naar welke procedures er waren om seksuele intimidatie aan te kaarten. Of benadrukken dat ‘ie er niet waren.

Wieneke: Dat zou wel kunnen maar dan heb je eigenlijk geen film meer over Weinstein, maar over #MeToo.

Mathijs: De film ging niet over #MeToo. De makers hebben er denk ik bewust voor gekozen om in te zoomen op de verhalen die zo lang niet verteld zijn.

Naomí: Wat een onzin. Natuurlijk verwacht iedereen een film die post #MeToo verschijnt, en in die zin daar ook over gaat, al wordt dan één verhaal geïsoleerd. Je kan prima een film over Weinstein maken zónder deze realiteit te negeren. Nu werd gedaan alsof Weinstein het enige probleem was en al die andere mannen good guys waren. Terwijl het over macht gaat. En het woord power is niet gevallen.

Mathijs: Toch ging ik de film in met de gedachte 'Ik ga nu zien dat Weinstein een monster was' en eruit met het besef 'Hij was een monster, maar de cultuur maakte dit mogelijk’.

Wieneke: Ik bleef zitten met het idee dat hóe hij macht uitoefende (in persoonlijke relaties, de sector en daarbuiten) ervoor zorgde dat hij kon doen wat hij deed. Zo werkt het in veel situaties. Ik kreeg niet het idee dat hij uniek was in zijn tactiek. Ik vond dat de film die cultuur redelijk aanstipte.

Naomí: Maar hadden jullie niet het idee dat de makers niet veel mee leken te nemen van de revolutie van de afgelopen jaren? Gewoon zo van: ‘wie was Weinstein? Hij begon als jonge man, toen begon hij zijn studio…’

Mathijs: ‘Dit is mijn spreekbeurt over Harvey Weinstein.’ Haha. En al die foto's! Dat vond ik nogal wat, om hem naast ál die bekende mensen te zien lachen als je weet wat ‘ie ondertussen deed.

Wieneke: Ja, het was glad aangepakt (te glad als je het mij vraagt). Met glad bedoel ik Amerikaans, die muziekjes en clichébeelden. Ik vond het wél heel interessant om te zien hoe oud-medewerkers terugblikken.

Naomí: Ja, en de vrouwen die zo intiem hun verhaal konden vertellen - dat was sterk en kwam echt aan.

Wieneke: Knap hoe zij zo open hun verhaal deden. Het zijn natuurlijk allemaal actrices, dus ze kunnen goed vertellen (lijkt me) maar het was heel oprecht en je voelde hun spanning. Ik twijfelde geen moment aan de echtheid van hun verhaal. Ik kan me namelijk voorstellen dat dat weleens tegen ze gewerkt heeft. Dat ze actrices waren en daardoor gedacht werd dat ze uit nijd wat verzonnen.

Mathijs: Je bedoelt dat mensen ze ervan beschuldigden dat ze goed konden doen alsof? Oh ja, daar heb je een goed punt.

Het is juist ook belangrijk dat mannen zich in de strijd aan de zijde van de slachtoffers scharen.

Naomí: Ja jezus, dat zal zeker zo zijn! Drama queens. De film heeft nog een ander probleem trouwens: er hadden een stuk minder mannen in gehoeven. Ik ergerde me aan hoeveel mannen aan het woord waren, en dan niét over hun eigen rol hierin; of ze door #MeToo kritisch zijn gaan nadenken over hun eigen positie. Nee: de experts waren allemaal mannen. Net als de journalisten die werden geïnterviewd.

Wieneke: Helemaal mee eens. Ik miste ook de broer er volledig in. Waar was hij als compagnon in dit verhaal? Die werd ook niet op zijn verantwoordelijkheid bevraagd. Opvallend ook dat er meerdere vrouwen hun ontslag indienden, maar dat een man zelfs bleef toen een vriendin van hem misbruikt was.

Naomí: Ja, eens. De meeste vrouwen in de film waren slachtoffers en de mannen bijstanders of journalistieke helden.

Mathijs: Ik zal niet ontkennen dat hetzelfde in mij opkwam, maar het is ook juist belangrijk dat mannen zich in die strijd aan de zijde van de slachtoffers scharen.

Naomí: Ja, maar dan is het minstens zo belangrijk dat ze daar geen lintje voor hoeven. En deze film was één groot lintje voor die gasten.

Wieneke: Bij Ronan Farrow moest ik wel lachen, toen hij zei dat hij hoopte op meer dappere slachtoffers in andere situaties, zodat hij meer aan het licht kon brengen. Hij was duidelijk heel trots op zichzelf. En hij heeft goed werk gedaan, maar dit was wel heel opzichtig.

Naomí: Hij zou goed werk moeten verrichten omdat het goed is, zonder daar erkenning voor te willen. Voor elke man die we zagen, waren er vast ook twee vrouwen die dat lintje onterecht níet kregen. #MeToo heeft ons geleerd dat we dit veel kritischer moeten bevragen: wie wordt er gehoord? Wie geloven we? Wie krijgt een podium? Deze film is in alle oude valkuilen getrapt, mijns inziens.

Mathijs: Er was wel een kerel van wie ik het idee kreeg dat-ie om een lintje vroeg. Maar je kunt de bijdragen van deze mannen niet wegwuiven omdat ze zelf geen potentieel slachtoffer van Weinstein waren, of andere mannelijke privileges genieten.

Wieneke: Er had wel meer aandacht kunnen zijn voor de vrouwen die hun mond opentrokken. De verhouding was niet gelijk.

Naomí: Ook had ik graag meer gezien van die onderzoeksjournaliste die we nu maar kort zagen. En over Weinsteins vrouw - terloops werd gezegd dat hij een vrouw had maar het ging verder alleen over zijn carrière en het seksueel geweld. We weten haar naam niet eens. Dat vind ik pijnlijk.

Mathijs: Heeft-ie die nog?!

Hij wist precies hoe hij het deed, deed het elke keer zo en zijn collega's en de hotelmedewerkers zagen het gewoon gebeuren.

Wieneke: Nee, hij is gescheiden. Ik vroeg me af hoe zij door hem behandeld werd. Als je ook hoort over zijn woede-uitbarstingen. Ik denk dat zij helemaal niets meer met hem te maken wil hebben. Dat ze er daarom uit is gehouden. Het was meer een manier om te laten zien hoe hij onderuit gehaald was. Ontslagen bij zijn eigen bedrijf, vrouw kwijt.

Mathijs: Wat ik schokkend vond was hoe snel hij te werk ging. Ik kreeg de indruk dat hij vrouwen misbruikte die hij soms die avond pas leerde kennen.

Wieneke: Ja, hij ontwikkelde echt een tactiek. Zo snel. En dat vind ik schokkend aan dit verhaal, dat hij precies wist hoe hij het deed, het elke keer zo deed en dat zijn collega's en de hotelmedewerkers het gewoon zagen gebeuren.

Mathijs: Hij handelde niet bepaald stiekem. Misschien dat het juist daarom zo lang kon voortduren. Een 'publiek geheim'. Dat er werd gezegd: 'Die en die vrouw heeft seks gehad met Weinstein en heeft nu die rol', in plaats van andersom.

Naomí: Juist daarom had de film daar meer vragen over moeten stellen. Want dat publieke geheim moet je als kijker nu zelf invullen. Was het niet zo dat Matt Damon het allemaal zou hebben geweten? Waarom zit dat er niet in?

Mathijs: Dat is nieuw voor mij; had ik er graag in gezien. Misschien hebben ze hem geprobeerd te benaderen en heeft ‘ie gezegd ‘neuh laat mij er maar buiten’.

Wieneke: Ja dat zou ik ook doen in zijn situatie. De meeste mensen voelden zich trouwens wel schuldig, ze namen het zichzelf kwalijk. Neemt niet weg dat er dieper op ingegaan had mogen worden. Ik vond het typerend dat een medewerker sprak over survivor’s guilt. Ik denk dat dat goed is voor een kijker die zich in zo'n situatie bevindt. Zien dat je je mond dus wél moet opentrekken, als omstander. Dat is hoe het volgens mij heeft plaatsgevonden: hij had macht omdat hij macht kréég van iedereen die er bijstond en wegkeek.

Naomí: Dat kunnen wíj wel concluderen, ik wou alleen dat de film daar ook meer mee gedaan had.

Mathijs: Ik ben het eens met de kritiek, maar heb al met al toch een positief oordeel. Het had meerwaarde om deze verhalen verzameld en achteraf te zien.

Wieneke: Ik wil de film ook niet helemaal fileren. Ik vond het boeiend om de oud-medewerkers te zien reflecteren, en ook de slachtoffers hun verhaal te zien doen. Dat is heel belangrijk. Maar ik denk dat de conclusie is dat jij een nieuwe film moet maken, Naomí. Ik ben al benieuwd hoor!

Untouchable is nu te zien met:

Mail

Redactie

Pirmin Rengers is illustrator en docent. Hij woont in Assen, werkt overal en houdt van hobby's.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer

Lang leve de slush pile 1

Lang leve de slush pile

Hoe kan literair Nederland inclusiever worden als het steeds vaker weigert ongevraagde manuscripten aan te nemen? Een pleidooi voor een openboekbeleid. Lees meer

ALL-IN

Een levendig gebrek aan bescheidenheid

De allereerste kunsttrialoog op Hard//hoofd. Wat vonden redacteuren Jorne Vriens, Iris van der Werff en Vivian Mac Gillavry van de tentoonstelling ALL-INN in het HEM? Lees meer