Redacteuren Marthe van Bronkhorst, Eva van den Boogaard en Else Boer togen naar de bioscoop om het speelfilmdebuut van Herman Finkers - als acteur en scenarist - te zien. Naast een lach en een traan bleek er ook voldoende ruimte te zijn voor mythische personages en andere verborgen lagen.
Marthe: Ik vond het een heel grappige film en moest ook echt vaak hardop lachen.
Eva: Erg vermakelijk. Ik vond het ook heel sympathiek dat het niet zo Randstad/Amsterdam-gecentreerd was, zoals je vaak ziet.
Else: Ja, dat vond ik ook! Het Twents vond ik daar erg leuk bij.
Eva: Dat er gewoon lekker vol voor het dialect werd gegaan, en een heel andere regio centraal stond met alles wat daarbij hoort.
Marthe: De film had makkelijk braaf en kneuterig kunnen zijn, daarom ben ik blij dat grote thema's (grappen over de dood, scheiding) niet uit de weg werden gegaan. En ik ben blij dat er geen zoet Hollywoodeinde was.
Eva: Ja, het einde was lekker rauw. Ik had het helemaal niet leuk of realistisch gevonden als alles goed was gekomen.
Marthe: De beelden van de streek en de verhaallijn over die pelgrimage naar St. Hildegard vond ik een mooie toevoeging aan het Tsjechische verhaal van de originele film. Dat zit daar niet in bij mijn weten.
Else: Ik wist eigenlijk niet dat het op een ander verhaal gebaseerd was. Ik vond het zo goed passen in de setting, ik heb er niks van gemerkt.
Marthe: Ja het is bijna letterlijk gebaseerd op Teorie Tygra. Dus bij een remake wil ik extra kritisch zijn op de toevoegingen en weglatingen door de nieuwe makers.
Else: En de Beentjes vond je een goede toevoeging?
Marthe: Ja. Dat gaf het verhaal toch iets groters, iets mythisch, een symbool voor vrijheid. Maar minder cliché dan willen backpacken door Thailand.
Else: Dat ben ik met je eens - en daarnaast paste het ook heel goed bij het kneuterige, dat er gedroomd wordt van Duitsland waar de opa en oma eenmaal zijn geweest.
Marthe: Ik vind het leuk dat die man alleen maar zelf naar Duitsland wilde wandelen, veel grotere wensen had hij ook niet, maar dát was wel het breekpunt.
Misschien beoordeel ik alle Twentse acteurs wel door een roze bril wegens hun knuffelbare streekdialect.
Else: Wat ik ook goed gedaan vond in deze film: hoe relaties worden neergezet en hoe alle onbenulligheid een groter patroon laat zien.
Marthe: Ik vond bepaalde verhaallijntjes wat mild. Het lag er bijvoorbeeld dik bovenop dat die Erik ('Zie je wel, mannen uit de Randstad kunnen óók dominerend zijn') erin was geschreven alleen maar om een tegengewicht / ander perspectief te zijn. Maar ik vond het zeer onrealistisch dat die relaxte Liesbeth een huis betrekt met zo’n neuroot, en dan heel lang niet inziet dat hij een jaloerse gek is. Want het personage kwam verder slim over.
Else: Ja, dat is misschien wel zo. Wat dat betreft was hun relatie het meeste ‘over the top’.
Marthe: Vond ik ook. En het acteerwerk van Erik vond ik niet zo best.
Else: Het scheelde misschien dat hij niet Twents praatte! Daar heb ik over nagedacht.
Marthe: Maar ik vind dat lastig om te zeggen, want misschien beoordeel ik alle Twentse acteurs wel door een roze bril wegens hun knuffelbare streekdialect.
Else: Ik vond iedereen in het Twents namelijk heel sympathiek. Net als dat je in het Engels iedereen beter vindt acteren. Je moedertaal maakt je veel gevoeliger voor gekke inflectie en dan denk ik: nou, zo praat niemand.
Eva: Dat heb ik ook, Else.
Marthe: En daarom krijgt hij de volle laag!
Eva: Haha.
Marthe: Een ander kritiekpuntje: wat voegde Daphne Bunskoek toe als hippie-femme fatale in een caravan met een theetje en een vleugje seksuele spanning?
Eva: Die was ik al bijna weer vergeten, vond ik niet echt veel toevoegen.
Else: Ik weet het niet zo goed. Ik dacht dat ze hem met die foto’s ging chanteren. Maar dat lijntje doofde heel tragisch uit.
Eva: Toen ze in het begin die foto's maakte dacht ik nog: oeh, dat wordt spannend!
Else: Als er iets meer plot in had gezeten was dat denk ik beter geweest voor haar personage. Want waarom ze hem probeert te verleiden is me volstrekt onduidelijk. Een oude man die doet alsof hij Alzheimer heeft! Geil.
Eva: Haha, precies.
Marthe: Agree. Wel fijn dat hij haar een kus op haar voorhoofd gaf. Zo vaderlijk. Een romance was niet waar hij naar op zoek was.
Eva: Moesten jullie niet ook heel erg denken aan dat boek van Dimitri Verhulst, De Laatkomer?
Eva: De Tsjechische film die Marthe eerder noemde ken ik niet, maar ik zat de hele tijd te denken: waarom is hier gewoon het gegeven van dat boek gepakt en uitgewerkt in een film?
Else: Je bedoelt de Alzheimer?
Je sympathie als kijker verschuift mee met alle personages.
Eva: Dat boek gaat over precies dat: iemand die het zat is thuis en doet alsof ie dement is en dan in zo'n verzorgingstehuis blijft hangen. Alleen de verdere context van die relaties ontbreekt in het boek, maar verder is de premisse hetzelfde.
Else: Ah ja. Ik vond het wel prettig dat hij daar niet bleef. Dan was de film wel erg treurig geweest. Er wordt ook wel even duidelijk gemaakt dat hij echt een slappe zak is.
Marthe: Ik vond het geweldig hoe die vriend van Jan, de directeur van het verzorgingstehuis, hem ervan langs gaf. Want je bent natuurlijk op de hand van Jan, maar wat hij doet is eigenlijk helemaal niet normaal, of oké.
Else: Ja, eens!
Eva: Als het was gebleven bij lachen-om-iemand-die-doet-alsof-ie-Alzheimer-heeft, dan had ik het wel een beetje ingewikkeld gevonden.
Else: Precies! Op dat moment kwam bij mij ook het omslagpunt. Dat ik dacht: je bent ook wel een enorme eikel. Dat had zijn vrouw echt niet verdiend.
Marthe: Sterk punt aan de film is, vind ik, dat je sympathie mee verschuift met alle personages. Ook met Gedda. Zeker aan het einde.
Else: Dat zij niet met hem verder wil is zo begrijpelijk.
Marthe: Zou de film met een setting in de Randstad, zonder dialect, ook gewerkt hebben?
Else: Goede vraag. Ik vond die sfeer wel heel erg bijdragen aan het verhaal.
Eva: Ik vond de plot weinig vernieuwend, de context daarentegen wel. Dus ik denk dat de charme er voor mij dan wel af was geweest.
Else: Dat denk ik ook. Vooral de droom van de opa werkte nu zo goed omdat hij zo weinig had gezien. Dat is beter voor te stellen in een dorpje in Twente, al heb je in de Randstad ook kleine dorpjes.
Marthe: Sommige grappen vond ik heel goed werken ongeacht de taal. Dat geharrrewar met dat lijk van schoonvader, dat vond ik top. En de scène bij de uroloog: hilarisch.
Else: Ja! Dat vond ik ook.
Marthe: Maar die huiselijke ergernisjes in een Hilversums accent... I don’t know.
Eva: Ik zit nog even te googelen: zit er eigenlijk nog een gedachte achter de referenties naar Hildegard? Waarom zij? Staat ze symbool voor iets?
Else: Ze was een sterke vrouw, toch? Zoals Gedda, zegt Jan op een gegeven moment. Misschien is het idee dat je niet van de sterke vrouwen afkomt?
Eva: Ze richtte inderdaad een vrouwenklooster op.
Marthe: "(..) geldt als eerste vertegenwoordigster van de Duitse middeleeuwse mystiek. Zij was onder meer actief op het gebied van religie, kosmologie, wetenschappen, filosofie, compositie en muziekbeoefening, poëzie, plantkunde en linguïstiek. Zij was de eerste componiste uit de geschiedenis van de klassieke muziek die bij naam bekend is." Manja cum laude, zou Gedda zeggen.
Else: Haha. Ik denk dat ze symbool staat voor ‘het hogere’. En ook dat ze op loopafstand was.
Marthe: Dat denk ik ook.
Het heeft geen nut, maar wel zin.
Eva: Maar wel typisch, dat ze dus in feite weer terugkeren naar een 'vrouw', die mannen.
Marthe: Ik vond Sint Hildegard een mooi leitmotiv, stoor me er niet aan dat het niet uitgelegd werd waarom hij daarheen wilde. Juist ook wel leuk dat niemand het helemaal begreep.
Else: Zoals Jan zei: Het heeft geen nut, maar wel zin. Los daarvan werkt een ‘queeste’ wel goed. Het was prettig dat Jan niet in dat verpleeghuis bleef hangen en echt een doel had.
Eva: Ik probeerde achteraf wel om te bedenken waar die keuze vandaan komt om aan zo’n queeste te beginnen. Ik kan me voorstellen dat je daar niet zomaar voor kiest als filmmaker, dat dat geen willekeur is.
Else: Er zijn maar een beperkt aantal bedevaartsplaatsen waar je vanuit Twente makkelijk naartoe kan lopen. Ik denk dat dat een rol speelde. Santiago de Compostella was een andere film geweest.
Eva: Maar je kunt ook zeggen: ik loop naar Groningen. Of naar een Waddeneiland.
Else: Dat is waar, maar dat maakt het iets minder mystiek.
Marthe: De rivier de Lorelei is natuurlijk ook heel mythisch.
Else: Misschien is dat symbolisch? De vrouw die mannen in het verderf stort. Vandaar dat Jan daar ook bijna doodgaat.
Eva: Misschien is het de zoektocht naar het hogere ofzo, maar ik denk (hoop?) dat Hildegard en Lorelei gekozen zijn omdat ze verband houden met man-vrouw-verhoudingen.
Marthe: In een interview zegt Herman Finkers: 'Ik heb dat Tsjechische script gekocht. Maar het was een beetje een film voor mensen zoals jou en mij [tegen de interviewer], oude mensen dus. En zo is het organisch gegroeid.' Dus Teorie Tygra was misschien nog meer een ouderenarthousefilm.
Eva: Waar de film uiteindelijk toch wel helemaal om draait: de alledaagse beslommeringen van een huwelijk en hoe je vast kunt komen te zitten in patronen. Ik denk dat menig zestiger wel goed gaat op De Beentjes, hoor.
Else: Die patronen vond ik heel goed in beeld gebracht. Het is verstikkend, maar niet kwaadaardig. Dat was goed gedaan. Want Gedda had ook een enorme karikatuur kunnen worden.
De vraag is: als je man veranderd is, verander je dan mee?
Eva: Af en toe was het een beetje grotesk, maar dat mag wel. Het maakte het ook grappig. En inderdaad werd duidelijk dat het allemaal uit liefde gebeurt, en dat iedereen uiteindelijk maar wat probeert met elkaar en dingen van elkaar probeert te slikken om het leven aangenaam te houden.
Else: Precies!
Marthe: In het interview dat ik net noemde zegt Herman Finkers dat de film hierom draait: 'De mens is geroepen om in liefde te leven en daar uiteindelijk in te mislukken. Het gaat over huwelijken. Jan en Gedda passen aanvankelijk goed bij elkaar. Jan had zo'n vrouw nodig. Voor Gedda is houden van "denken voor een man". De vraag is: als je man veranderd is, verander je dan mee?'
Eva: Hij moest inderdaad zijn mond eens opentrekken, maar Gedda luisterde ook echt helemaal niet, hè.
Else: Dat is waar.
Marthe: Ik vond het mooi dat ik uiteindelijk met Gedda medelijden had.
Else: Dat bleef bij mij ook hangen, ik was na het einde van de film ook wel een beetje team Gedda.
Marthe: Zij werd afgeschilderd als de eenzame, de zwakke, de starre persoon, niet bij machte om te veranderen. Dan kun je cum laude zijn afgestudeerd, maar met al die inzichten bleef ze wel alleen.
Else: Tegelijkertijd vond ik dat ze meer zelfkennis had dan Jan. Ze wist precies wie en hoe ze was. En dat ze niet kon veranderen, ook al wilde Jan dat graag.
Eva: Dat was wel mooi, dat ze ook zei van: dit is wat het is, wie ik ben.
Else: Haar moeder was de enige naar wie ze luisterde.
Eva: Die quote van Herman Finkers is overigens wel shocking, Marthe: zijn we geroepen om in de liefde te mislukken? Potjandorie, Herman.
Else: Nou ja, niet per se, toch? De zoon doet het beter. Het is allemaal behelpen, maar zolang je dat samen doet, dan kom je er wel? Zo’n soort boodschap haalde ik eruit.
Eva: Zolang je samen de juiste compromissen sluit. En elkaar de vrijheid laat om je misschien weleens te vergissen, of om niet álles met elkaar te delen.
Else: Ja, de liefde blijft goed als je elkaar voldoende ruimte gunt.
Eva: Beetje een open deur, maar wel waar.
Marthe: Nog één quote dan, over waarom Herman Finkers Hildegard van Bingen heeft gekozen: 'Ik wilde een bedevaart erin hebben. Dat zat niet in de Tsjechische film. Santiago vond ik te ver en te voor de hand liggend. Het moest een plek zijn waar hij geweest kon zijn op huwelijksreis. Waar gingen Twentenaren heen? Rudesheim. Bovendien is Hildegard een sterke vrouw. Ook komt hij langs de Lorelei. Dat is een verleidelijke vrouw die mannen misleidt. Julia, in het huisje waar hij langskomt, is een soort Lorelei. Zo komen allerlei vrouwen op de reis terug.' We hadden het helemaal goed dus!
Eva: Oh, wat grappig! Dus Daphne als Lorelei!
Else: Ha, ik vond haar geen supergoede Lorelei. Maar ik snap haar rol in de film nu wel. Ze was eigenlijk meer een symbool dan een personage. Ik vind dat toch niet zo’n sterke keuze, omdat er een heel andere verwachting omtrent haar personage wordt gewekt.
Een lief liefdesverhaal, juist omdat het allemaal niet goed eindigde.
Eva: Dat had er wel iets dikker bovenop mogen liggen, zeker na de scène waarin haar personage fotografeert hoe Jan het graf van zijn schoonvader openbreekt om hem te laten cremeren. Ik dacht in het begin echt dat daar een heel deel van de film om ging draaien.
Else: Ik dacht eigenlijk ook dat de dochter en haar ex nog bij elkaar zouden komen. Omdat ze elkaar zo verleidelijk aankeken.
Eva: Mijn eindoordeel is eigenlijk dat ik het een vermakelijk, maar niet zo origineel verhaal vond (dat werd misschien ook niet beoogd) in een verfrissende Twentse context.
Else: Ik vond het een lief verhaal over de liefde, juist omdat het allemaal niet goed eindigde. De sfeer maakte de film voor mij echt bijzonder, en ik vind Herman Finkers gewoon erg sympathiek. En het Twents dialect ook (ben ik nu achter).
Marthe: Ik vond de film heel grappig en op het gênante af herkenbaar. En verfrissend om een film te zien waarin de liefde zelf de bad guy is.
Else: Mooi gezegd!
Eva: Ja, de liefde is de bad guy.
De Beentjes van Sint Hildegaard is nu te zien met 
