Asset 14

Gunda

Filmtrialoog: Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde.

Nora: Ik heb nog nooit eerder zo'n film gezien! Zonder tekst, zonder begeleiding. Jullie?

Jozien: Nee, in ieder geval niet een speelfilm. Misschien wel eens een korte film.

Eva: Ik denk van wel, maar niet zoals deze, met zo weinig mensen. En inderdaad nooit zo lang.

Nora: Voor mij was Gunda echt een inzicht in hoeveel waarde we als mensen hechten aan narratieven en verhalen, zo erg dat je ze er zelfs bij gaat verzinnen als er niet echt iets gebeurd. Waarschijnlijk was dat ook het doel, dat je er zelf iets bij verzint.

Jozien: Toen ik de reviews las, kwam ik erachter dat ik één van de weinige dingen die wel gebeurde, heb gemist. Blijkbaar eet ze haar biggetjes op.

Eva: Wat???

Jozien: Die ene waar ze op gaat staan. Dat is bewust. Omdat dat biggetje het niet lijkt te redden. De regisseur wilde dat eruit halen en dacht toen: maar dit is het echte verhaal, dus ik laat het erin. Maar ik heb dat stukje dus gemist.

Nora: Oh! Wat? Ik dacht dat ze die alleen maar doodmaakte omdat hij gebroken pootjes had nadat ze er per ongeluk op was gaan liggen! Ook nog steeds heftig, trouwens.

Jozien: Je had wel door dat ze ’m doodmaakte?

Nora: Nou ja, dat ze er expres op ging staan, ja.

Eva: Ik was de echte naïeveling en dacht dat ze gewoon per ongeluk op haar biggetje ging staan. Ik zag het ook helemaal niet aankomen, dus ik werd er onpasselijk van.

Nora: Wrede natuur. Zo zorgt ze wel voor grotere overlevingskans voor de rest van haar kroost. Ze moesten al behoorlijk vechten om die spenen.

Jozien: Grappig hoe je haar dan toch een mens maakt, in je hoofd. Het is een gek spel om haar te zien als een eigenzinnig, interessant wezen voor wie je empathie en bewondering moet opbrengen, terwijl ze ook een heel ander soort wezen is dan wij, die dingen doet dingen die wij ons niet kunnen indenken.

Eva: Er zat een rare antropomorfe spanning in de film.

Nora: Ja, daar betrapte ik me telkens op wanneer ik één van de varkens een menselijke emotie toekende.

Eva: Want je wilt die dieren begrijpen, maar het zijn dieren. Ik moest denken aan hoe we kennelijk altijd denken dat wij als mens de norm zijn, en de neiging hebben onze manier van betekenisgeving op dieren te plakken.

Nora: Daarom vond ik het heel fijn dat het menselijke er zoveel mogelijk uit was gelaten! Ik denk dat ik dichter bij gewoon observeren – zonder interpreteren – ben gekomen dan met enige andere natuurfilm.

Eva: Jozien, nog even over die reviews die jij had gelezen: wat zeiden die dan over het opeten van dat biggetje?

Jozien: Dit stond in NRC:

‘Sentimenteel gaat dat niet: een biggetje dat telkens de jacht op beschikbare tepels verliest, wordt op zeker moment door mama geplet en opgepeuzeld.’

Nora: Maar dat biggetje kon niet goed lopen hè, zijn achterpootjes deden het niet meer (mogelijk omdat zijn moeder op hem was gaan liggen).

Jozien: Ik vond het ook wel bijzonder dat ik steeds zat te wachten op iets vreselijks. Bijvoorbeeld bij die kippen die je in een krat ziet zitten. Ik ben sinds een jaar veganist en wist dat de film tenminste deels aan thema’s raakt die mij die keuze hebben laten maken.

Nora: Och, die kippen, die hadden elkaar helemaal kapot gepikt in dat krat.

Jozien: Daar was ik ook huiverig voor, want ik ben geen fan van de cultuur die heerst in vegan-land. Maar in deze film bleek die vrees onterecht. Tot aan het einde dan, natuurlijk.

Nora: Ik ben benieuwd naar jullie theorieën hierover: wat deden de kippen en de koeien in deze film? (Behalve natuurlijk als een soort rapperscollectief geportretteerd worden, heel cool.)

Jozien: Hahaha. Het zijn niet voor niets kippen, koeien en varkens. Mensen houden van honden, katten, dolfijnen etc. Maar deze drie groepen zijn voor consumptie. In die zin vind ik het heel erg terecht dat juist een varken de ‘hoofdpersoon’ is. Wij hebben, voor ons eigen gemak, varkens dom, vies, en wegwerpbaar gemaakt. Zodat we ze zonder schuldgevoel kunnen eten. Zelfs niet als er vreselijk nieuws verschijnt, zoals deze week in Epe. Tot zover mijn vegan-rant, ik had me voorgenomen om daar niet té los op te gaan. Maar de film doet dit wel bewust, denk ik.

Wij hebben, voor ons eigen gemak, varkens dom, vies, en wegwerpbaar gemaakt.

Eva: Ik vond het interessant dat het dieren zijn waar je normaal gesproken niet uitgebreid naar gaat kijken, en al helemaal niet als ze niet in optima forma zijn (zoals een kreupel biggetje of een kapot gepikte haan), terwijl er natuurlijk schoonheid in zat. Maar ik denk dat het klopt hoor, Jozien, dat er een verscholen activistische agenda was.

Nora: Ik denk inderdaad dat het veel te maken heeft met consumptie dat juist deze drie dieren erin zitten, maar in de film over Gunda het varken had ik eigenlijk alleen varkens verwacht. Ik had wel het idee dat de kippen en koeien er waren om een contrast neer te zetten, ook qua omgang met elkaar. Die varkens hadden veel meer van die intieme momenten onderling.

Jozien: De film zegt gewoon tegen de kijker: Kíjk nou eens naar deze dieren.

Nora: Zeker, volgens mij is de filmmaker ook vegan.

Jozien: Klopt, en Joaquin Phoenix ook – de executive producer.

Nora: Toch lag die boodschap er niet héél dik bovenop, het word je niet opgedrongen.

Jozien: Ik zag dat Varkens in Nood er iets over had gepost op Instagram. Nicolette Kluijver reageerde daarop met een lachende emoji. En toen gingen een aantal vegans daaronder helemaal los met MAAR JIJ EET DOOD DIER JIJ MAG DIT NIET ZEGGEN AAAAAH.

Eva: Hahaha

Jozien: Dat is waarom ik meestal zeg dat ik ‘in principe plantaardig eet'. Want ik denk dat hun aanpak niet de manier is. Je geeft ons vegans een slechte naam als je zo militant bent.

Eva: Ik vind het ook mooi dat in deze film een soort activisme zonder sensatie te vinden was. Alsof ze het hadden omgedraaid. Niet: kijk hoe erg! Maar: kijk hoe mooi!

Jozien: Precies! En stel: mensen eten 1 dag per week minder vlees. Of stoppen met varkens eten, want zoals gezegd: die haten we als mensen het meest. Dat vind ik een mooi ‘tussendoel’ ofzo. Maar goed. Misschien even terug naar de film zelf: wisten jullie dat koeien kunnen huilen?

Nora: Nee, dat wist ik niet!

Eva: Oh jee, heb ik ook de huilende koeien gemist?

Jozien: De koeien huilden!

Nora: Dat was toch gewoon oogvocht tegen de vliegen?

Eva: Dacht ik ook.

Nora: Of was er emotie mee gemoeid? Of is huilen puur lichamelijk en associeer ik het alleen maar met emotie?

Jozien: Weet ik niet zeker. Ik heb nog zitten zoeken. Volgens mij is het niet bij emotie zoals wij dat kennen, maar huilen is wel mogelijk. Door honger, las ik ergens. Maar ook daar wordt de informatiestroom weer wat vervuild door mensen die dat gegeven voor een doel willen gebruiken.

Nora: Haha ja ik dacht ook meteen: zijn er weer onze betekenis aan het projecteren?

Eva: Overigens zie ik dat de film als documentaire wordt gepresenteerd. Hoe kijken jullie daarnaar?

Nora: Het voelde wel als een documentaire. Niet een 'ik ga lekker naar de film'-film, maar leerzaam en interessant was het zeker.

Eva: Op zich vind ik een strikt onderscheid tussen documentaire en fictie niet zinvol. Maar ik had het gevoel dat dit toch wel een vrij hybride vorm was.

Jozien: Dat komt ook door het soort docu’s dat wij gewend zijn, met de dragende stem van Sir David.

Nora: Wat voelde er dan als fictie voor jou? Ik kreeg het gevoel dat het niet puurder documentair kon worden dan dit.

Eva: Nou, het geluid bijvoorbeeld. Dat is er later onder gezet.

Nora: Oh, hè, echt?

Jozien: Die soundscape klonk ook wel te perfect. Was wel megagoed gedaan trouwens, heel ruimtelijk.

Eva: Inderdaad, maar zeker bij die hartverscheurende scène aan het einde had ik er moeite mee. Omdat ik zo zat te kijken naar een dier dat oprecht verdriet heeft, denk ik, terwijl ik wist dat dat geluid gewoon in een studio was gemaakt.

Jozien: Och och, ik ben nog getraumatiseerd.

Nora: Dus dan was het eigenlijk té echt? Ik merk dat ik dat nog helemaal niet kan verwerken, in een studio gemaakt geluid - ik dacht echt dat het daar opgenomen was!

Jozien: Maar het is evengoed toch wel ergens opgenomen? Ik bedoel: dit is toch geen computer-gegenereerd geluid?

Nora: Dat lijkt me gek, inderdaad.

Jozien: Ik merk dat ik hier - als radio/podcastmaker - niet zo’n moeite mee heb. Ik doe dit de hele tijd. Je voegt ondersteuning toe voor je verhaal.

Nora: Ja, maar ik had het gevoel dat ik de geluidjes begon te herkennen bij hun gedrag - dus ik voel me een beetje...in de maling genomen?

Jozien: Maar je herkent die geluidjes toch ook daadwerkelijk? Ik kan me eigenlijk niet voorstellen dat ze voor alles precies een geluidje hebben gemaakt en dat eronder hebben geplakt. Maar misschien ben ik dan nog steeds naïef.

Nora: Zolang het geen geluiden zijn van totaal andere momenten die eronder zijn geplaatst, kan ik ermee leven.

Jozien: Een andere vraag: hoe zien jullie de functie van hekken in deze film?

Eva: Oh, dat is interessant! Nu je het zegt: er waren héél veel hekken, en het ging ook telkens om het losbreken uit iets.

Nora: Bij die kippen leek het een duidelijke beperking/begrenzing, maar bij de rest zijn ze me niet zo opgevallen.

Eva: Die scene met die koeien die de stal uitrenden vond ik heel mooi.

Ik had wel het idee dat er telkens een beweging in zat van binnen zitten naar vrijheid en weer terug naar beperking.

Jozien: Ja, en Gunda loopt op den duur tegen een elektrisch hek aan. Nadat ze lekker in de modder heeft liggen te liggen. Toen schrok ik heel erg. De film was toch ook een soort meditatie, en dan werd je daar zo uit opgeschrikt

Eva: Een soort reality check, misschien. Ik had wel het idee dat er telkens een beweging in zat van binnen zitten naar vrijheid en weer terug naar beperking. Je ziet die stal van de varkens ook vaak zo duidelijk geframed.

Jozien: Ja, met zo’n deurtje.

Eva: Dat veel te klein is.

Jozien: Ja! Ik vond het openingsshot echt fantastisch. Al die biggetjes die uit dat deurtje vallen en er dan weer in moeten klimmen. Biggetjes zijn sowieso cool.

Eva: Jaaaaa! Zo lief. Maar ook wel agressief, als ze wat ouder zijn en honger hebben. Ik heb ook echt nog nooit zoveel beeld van tepels gezien in een film.

Jozien: Wacht maar tot al je vrienden kinderen krijgen. #Omavertelt.

Nora: Hahaha.

Eva: Overigens hebben we nog met geen woord gerept over dat alles in zwart-wit was.

Nora: Oh joh! En over hoe geweldig gefilmd! Wat vinden we, is Gunda al met al een aanrader?

Eva: Ik denk dat je misschien wat verwachtingsmanagement moet doen, maar het is allemaal zeker heel mooi om naar te kijken.

Jozien: Ik vond het zeker een aanrader. Ik ga er ook al dagen over door tegen iedereen.

Nora: Het is geen spannende film, maar zeker een ervaring die je moet meemaken.

Jozien: Het was ook gewoon anderhalf uur rust. Echt een ontsnapping aan de vlak-voor-de-vakantie-werkstress.

Nora: De film leert je anders te kijken. Met geduld.

Jozien: Inderdaad. En koeien, kippen en varkens zijn gewoon gaaf.

{{postlink1}} {{postlink2}}
Mail

Redactie

Margriet Osinga is freelance illustrator en woont en werkt in Utrecht. Gewapend met een herkenbaar kleurenpalet maakt ze het liefst illustraties met geometrische composities en grafische patronen. www.margrietosinga.nl

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Bericht vanaf de Biënnale van Venetië

Afgelopen woensdag opende het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië. Onze chef kunst Jorne Vriens zag hoe kunstenaar Renzo Martens in huilen uitbarstte toen hij sprak over zijn samenwerking met zijn Congolese medekunstenaars. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

De buschauffeur

De buschauffeur

'Kijk door me heen als door de voorruit'. In deze gedichtenreeks van Angelika Geronymaki probeert een buschauffeur krampachtig de kortstondigheid - in tijd, plaats, interactie - te behouden die eigen is aan zijn baan. Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Vacature Lid Raad van Toezicht

Vacature Lid Raad van Toezicht

Hard//hoofd wil per 1 juni de driekoppige Raad van Toezicht uitbreiden met twee nieuwe leden waaronder een voorzitter. Mocht je willen reageren dan ontvangen wij graag voor 1 mei een reactie. Lees meer

:Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

Oproep: Wie illustreert de erotische verhalen van het Rode Oor?

De Stoute Stift is de gloednieuwe illustratiewedstrijd van deBuren, Stripgids, Hard//hoofd en Stichting Nieuwe Helden. Meedoen? De deadline is 1 mei 2024 (10:00). Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Fatma Shanan: de lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn 1

Fatma Shanan | De lichtelijke melancholie van het zomerse alleen zijn

Een oase van rust midden in Berlijn. De kleine geschilderde landschappen en zelfportretten in de natuur van Fatma Shanan (1986, Israël) komen goed tot hun recht in de expositieruimte van Dittriech en Schlechtriem. De tentoonstelling ‘The Inn River’ bestaat uit een bescheiden aantal van negen schilderijen. Aucke Paulusma laat zien dat een aandachtige observatie loont, maar dat de schilderijen laten niet per se een vrolijke indruk achterlaten. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer