Asset 14

De Beentjes van Sint Hildegard

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

Redacteuren Marthe van Bronkhorst, Eva van den Boogaard en Else Boer togen naar de bioscoop om het speelfilmdebuut van Herman Finkers - als acteur en scenarist - te zien. Naast een lach en een traan bleek er ook voldoende ruimte te zijn voor mythische personages en andere verborgen lagen.

Marthe: Ik vond het een heel grappige film en moest ook echt vaak hardop lachen.

Eva: Erg vermakelijk. Ik vond het ook heel sympathiek dat het niet zo Randstad/Amsterdam-gecentreerd was, zoals je vaak ziet.

Else: Ja, dat vond ik ook! Het Twents vond ik daar erg leuk bij.

Eva: Dat er gewoon lekker vol voor het dialect werd gegaan, en een heel andere regio centraal stond met alles wat daarbij hoort.

Marthe: De film had makkelijk braaf en kneuterig kunnen zijn, daarom ben ik blij dat grote thema's (grappen over de dood, scheiding) niet uit de weg werden gegaan. En ik ben blij dat er geen zoet Hollywoodeinde was.

Eva: Ja, het einde was lekker rauw. Ik had het helemaal niet leuk of realistisch gevonden als alles goed was gekomen.

Marthe: De beelden van de streek en de verhaallijn over die pelgrimage naar St. Hildegard vond ik een mooie toevoeging aan het Tsjechische verhaal van de originele film. Dat zit daar niet in bij mijn weten.

Else: Ik wist eigenlijk niet dat het op een ander verhaal gebaseerd was. Ik vond het zo goed passen in de setting, ik heb er niks van gemerkt.

Marthe: Ja het is bijna letterlijk gebaseerd op Teorie Tygra. Dus bij een remake wil ik extra kritisch zijn op de toevoegingen en weglatingen door de nieuwe makers.

Else: En de Beentjes vond je een goede toevoeging?

Marthe: Ja. Dat gaf het verhaal toch iets groters, iets mythisch, een symbool voor vrijheid. Maar minder cliché dan willen backpacken door Thailand.

Else: Dat ben ik met je eens - en daarnaast paste het ook heel goed bij het kneuterige, dat er gedroomd wordt van Duitsland waar de opa en oma eenmaal zijn geweest.

Marthe: Ik vind het leuk dat die man alleen maar zelf naar Duitsland wilde wandelen, veel grotere wensen had hij ook niet, maar dát was wel het breekpunt.

Misschien beoordeel ik alle Twentse acteurs wel door een roze bril wegens hun knuffelbare streekdialect.

Else: Wat ik ook goed gedaan vond in deze film: hoe relaties worden neergezet en hoe alle onbenulligheid een groter patroon laat zien.

Marthe: Ik vond bepaalde verhaallijntjes wat mild. Het lag er bijvoorbeeld dik bovenop dat die Erik ('Zie je wel, mannen uit de Randstad kunnen óók dominerend zijn') erin was geschreven alleen maar om een tegengewicht / ander perspectief te zijn. Maar ik vond het zeer onrealistisch dat die relaxte Liesbeth een huis betrekt met zo’n neuroot, en dan heel lang niet inziet dat hij een jaloerse gek is. Want het personage kwam verder slim over.

Else: Ja, dat is misschien wel zo. Wat dat betreft was hun relatie het meeste ‘over the top’.

Marthe: Vond ik ook. En het acteerwerk van Erik vond ik niet zo best.

Else: Het scheelde misschien dat hij niet Twents praatte! Daar heb ik over nagedacht.

Marthe: Maar ik vind dat lastig om te zeggen, want misschien beoordeel ik alle Twentse acteurs wel door een roze bril wegens hun knuffelbare streekdialect.

Else: Ik vond iedereen in het Twents namelijk heel sympathiek. Net als dat je in het Engels iedereen beter vindt acteren. Je moedertaal maakt je veel gevoeliger voor gekke inflectie en dan denk ik: nou, zo praat niemand.

Eva: Dat heb ik ook, Else.

Marthe: En daarom krijgt hij de volle laag!

Eva: Haha.

Marthe: Een ander kritiekpuntje: wat voegde Daphne Bunskoek toe als hippie-femme fatale in een caravan met een theetje en een vleugje seksuele spanning?

Eva: Die was ik al bijna weer vergeten, vond ik niet echt veel toevoegen.

Else: Ik weet het niet zo goed. Ik dacht dat ze hem met die foto’s ging chanteren. Maar dat lijntje doofde heel tragisch uit.

Eva: Toen ze in het begin die foto's maakte dacht ik nog: oeh, dat wordt spannend!

Else: Als er iets meer plot in had gezeten was dat denk ik beter geweest voor haar personage. Want waarom ze hem probeert te verleiden is me volstrekt onduidelijk. Een oude man die doet alsof hij Alzheimer heeft! Geil.

Eva: Haha, precies.

Marthe: Agree. Wel fijn dat hij haar een kus op haar voorhoofd gaf. Zo vaderlijk. Een romance was niet waar hij naar op zoek was.

Eva: Moesten jullie niet ook heel erg denken aan dat boek van Dimitri Verhulst, De Laatkomer?

Eva: De Tsjechische film die Marthe eerder noemde ken ik niet, maar ik zat de hele tijd te denken: waarom is hier gewoon het gegeven van dat boek gepakt en uitgewerkt in een film?

Else: Je bedoelt de Alzheimer?

Je sympathie als kijker verschuift mee met alle personages.

Eva: Dat boek gaat over precies dat: iemand die het zat is thuis en doet alsof ie dement is en dan in zo'n verzorgingstehuis blijft hangen. Alleen de verdere context van die relaties ontbreekt in het boek, maar verder is de premisse hetzelfde.

Else: Ah ja. Ik vond het wel prettig dat hij daar niet bleef. Dan was de film wel erg treurig geweest. Er wordt ook wel even duidelijk gemaakt dat hij echt een slappe zak is.

Marthe: Ik vond het geweldig hoe die vriend van Jan, de directeur van het verzorgingstehuis, hem ervan langs gaf. Want je bent natuurlijk op de hand van Jan, maar wat hij doet is eigenlijk helemaal niet normaal, of oké.

Else: Ja, eens!

Eva: Als het was gebleven bij lachen-om-iemand-die-doet-alsof-ie-Alzheimer-heeft, dan had ik het wel een beetje ingewikkeld gevonden.

Else: Precies! Op dat moment kwam bij mij ook het omslagpunt. Dat ik dacht: je bent ook wel een enorme eikel. Dat had zijn vrouw echt niet verdiend.

Marthe: Sterk punt aan de film is, vind ik, dat je sympathie mee verschuift met alle personages. Ook met Gedda. Zeker aan het einde.

Else: Dat zij niet met hem verder wil is zo begrijpelijk.

Marthe: Zou de film met een setting in de Randstad, zonder dialect, ook gewerkt hebben?

Else: Goede vraag. Ik vond die sfeer wel heel erg bijdragen aan het verhaal.

Eva: Ik vond de plot weinig vernieuwend, de context daarentegen wel. Dus ik denk dat de charme er voor mij dan wel af was geweest.

Else: Dat denk ik ook. Vooral de droom van de opa werkte nu zo goed omdat hij zo weinig had gezien. Dat is beter voor te stellen in een dorpje in Twente, al heb je in de Randstad ook kleine dorpjes.

Marthe: Sommige grappen vond ik heel goed werken ongeacht de taal. Dat geharrrewar met dat lijk van schoonvader, dat vond ik top. En de scène bij de uroloog: hilarisch.

Else: Ja! Dat vond ik ook.

Marthe: Maar die huiselijke ergernisjes in een Hilversums accent... I don’t know.

Eva: Ik zit nog even te googelen: zit er eigenlijk nog een gedachte achter de referenties naar Hildegard? Waarom zij? Staat ze symbool voor iets?

Else: Ze was een sterke vrouw, toch? Zoals Gedda, zegt Jan op een gegeven moment. Misschien is het idee dat je niet van de sterke vrouwen afkomt?

Eva: Ze richtte inderdaad een vrouwenklooster op.

Marthe: "(..) geldt als eerste vertegenwoordigster van de Duitse middeleeuwse mystiek. Zij was onder meer actief op het gebied van religie, kosmologie, wetenschappen, filosofie, compositie en muziekbeoefening, poëzie, plantkunde en linguïstiek. Zij was de eerste componiste uit de geschiedenis van de klassieke muziek die bij naam bekend is." Manja cum laude, zou Gedda zeggen.

Else: Haha. Ik denk dat ze symbool staat voor ‘het hogere’. En ook dat ze op loopafstand was.

Marthe: Dat denk ik ook.

Het heeft geen nut, maar wel zin.

Eva: Maar wel typisch, dat ze dus in feite weer terugkeren naar een 'vrouw', die mannen.

Marthe: Ik vond Sint Hildegard een mooi leitmotiv, stoor me er niet aan dat het niet uitgelegd werd waarom hij daarheen wilde. Juist ook wel leuk dat niemand het helemaal begreep.

Else: Zoals Jan zei: Het heeft geen nut, maar wel zin. Los daarvan werkt een ‘queeste’ wel goed. Het was prettig dat Jan niet in dat verpleeghuis bleef hangen en echt een doel had.

Eva: Ik probeerde achteraf wel om te bedenken waar die keuze vandaan komt om aan zo’n queeste te beginnen. Ik kan me voorstellen dat je daar niet zomaar voor kiest als filmmaker, dat dat geen willekeur is.

Else: Er zijn maar een beperkt aantal bedevaartsplaatsen waar je vanuit Twente makkelijk naartoe kan lopen. Ik denk dat dat een rol speelde. Santiago de Compostella was een andere film geweest.

Eva: Maar je kunt ook zeggen: ik loop naar Groningen. Of naar een Waddeneiland.

Else: Dat is waar, maar dat maakt het iets minder mystiek.

Marthe: De rivier de Lorelei is natuurlijk ook heel mythisch.

Else: Misschien is dat symbolisch? De vrouw die mannen in het verderf stort. Vandaar dat Jan daar ook bijna doodgaat.

Eva: Misschien is het de zoektocht naar het hogere ofzo, maar ik denk (hoop?) dat Hildegard en Lorelei gekozen zijn omdat ze verband houden met man-vrouw-verhoudingen.

Marthe: In een interview zegt Herman Finkers: 'Ik heb dat Tsjechische script gekocht. Maar het was een beetje een film voor mensen zoals jou en mij [tegen de interviewer], oude mensen dus. En zo is het organisch gegroeid.' Dus Teorie Tygra was misschien nog meer een ouderenarthousefilm.

Eva: Waar de film uiteindelijk toch wel helemaal om draait: de alledaagse beslommeringen van een huwelijk en hoe je vast kunt komen te zitten in patronen. Ik denk dat menig zestiger wel goed gaat op De Beentjes, hoor.

Else: Die patronen vond ik heel goed in beeld gebracht. Het is verstikkend, maar niet kwaadaardig. Dat was goed gedaan. Want Gedda had ook een enorme karikatuur kunnen worden.

De vraag is: als je man veranderd is, verander je dan mee?

Eva: Af en toe was het een beetje grotesk, maar dat mag wel. Het maakte het ook grappig. En inderdaad werd duidelijk dat het allemaal uit liefde gebeurt, en dat iedereen uiteindelijk maar wat probeert met elkaar en dingen van elkaar probeert te slikken om het leven aangenaam te houden.

Else: Precies!

Marthe: In het interview dat ik net noemde zegt Herman Finkers dat de film hierom draait: 'De mens is geroepen om in liefde te leven en daar uiteindelijk in te mislukken. Het gaat over huwelijken. Jan en Gedda passen aanvankelijk goed bij elkaar. Jan had zo'n vrouw nodig. Voor Gedda is houden van "denken voor een man". De vraag is: als je man veranderd is, verander je dan mee?'

Eva: Hij moest inderdaad zijn mond eens opentrekken, maar Gedda luisterde ook echt helemaal niet, hè.

Else: Dat is waar.

Marthe: Ik vond het mooi dat ik uiteindelijk met Gedda medelijden had.

Else: Dat bleef bij mij ook hangen, ik was na het einde van de film ook wel een beetje team Gedda.

Marthe: Zij werd afgeschilderd als de eenzame, de zwakke, de starre persoon, niet bij machte om te veranderen. Dan kun je cum laude zijn afgestudeerd, maar met al die inzichten bleef ze wel alleen.

Else: Tegelijkertijd vond ik dat ze meer zelfkennis had dan Jan. Ze wist precies wie en hoe ze was. En dat ze niet kon veranderen, ook al wilde Jan dat graag.

Eva: Dat was wel mooi, dat ze ook zei van: dit is wat het is, wie ik ben.

Else: Haar moeder was de enige naar wie ze luisterde.

Eva: Die quote van Herman Finkers is overigens wel shocking, Marthe: zijn we geroepen om in de liefde te mislukken? Potjandorie, Herman.

Else: Nou ja, niet per se, toch? De zoon doet het beter. Het is allemaal behelpen, maar zolang je dat samen doet, dan kom je er wel? Zo’n soort boodschap haalde ik eruit.

Eva: Zolang je samen de juiste compromissen sluit. En elkaar de vrijheid laat om je misschien weleens te vergissen, of om niet álles met elkaar te delen.

Else: Ja, de liefde blijft goed als je elkaar voldoende ruimte gunt.

Eva: Beetje een open deur, maar wel waar.

Marthe: Nog één quote dan, over waarom Herman Finkers Hildegard van Bingen heeft gekozen: 'Ik wilde een bedevaart erin hebben. Dat zat niet in de Tsjechische film. Santiago vond ik te ver en te voor de hand liggend. Het moest een plek zijn waar hij geweest kon zijn op huwelijksreis. Waar gingen Twentenaren heen? Rudesheim. Bovendien is Hildegard een sterke vrouw. Ook komt hij langs de Lorelei. Dat is een verleidelijke vrouw die mannen misleidt. Julia, in het huisje waar hij langskomt, is een soort Lorelei. Zo komen allerlei vrouwen op de reis terug.' We hadden het helemaal goed dus!

Eva: Oh, wat grappig! Dus Daphne als Lorelei!

Else: Ha, ik vond haar geen supergoede Lorelei. Maar ik snap haar rol in de film nu wel. Ze was eigenlijk meer een symbool dan een personage. Ik vind dat toch niet zo’n sterke keuze, omdat er een heel andere verwachting omtrent haar personage wordt gewekt.

Een lief liefdesverhaal, juist omdat het allemaal niet goed eindigde.

Eva: Dat had er wel iets dikker bovenop mogen liggen, zeker na de scène waarin haar personage fotografeert hoe Jan het graf van zijn schoonvader openbreekt om hem te laten cremeren. Ik dacht in het begin echt dat daar een heel deel van de film om ging draaien.

Else: Ik dacht eigenlijk ook dat de dochter en haar ex nog bij elkaar zouden komen. Omdat ze elkaar zo verleidelijk aankeken.

Eva: Mijn eindoordeel is eigenlijk dat ik het een vermakelijk, maar niet zo origineel verhaal vond (dat werd misschien ook niet beoogd) in een verfrissende Twentse context.

Else: Ik vond het een lief verhaal over de liefde, juist omdat het allemaal niet goed eindigde. De sfeer maakte de film voor mij echt bijzonder, en ik vind Herman Finkers gewoon erg sympathiek. En het Twents dialect ook (ben ik nu achter).

Marthe: Ik vond de film heel grappig en op het gênante af herkenbaar. En verfrissend om een film te zien waarin de liefde zelf de bad guy is.

Else: Mooi gezegd!

Eva: Ja, de liefde is de bad guy.

De Beentjes van Sint Hildegaard is nu te zien met

Mail

Redactie

Pirmin Rengers is illustrator en docent. Hij woont in Assen, werkt overal en houdt van hobby's.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer