Asset 14

Afrekenen met utopisch denken in High-Rise

Het bizarre flatgebouw in deze JG Ballard verfilming vormt een metafoor voor de gehele maatschappij, gedreven door klassenstrijd, hebzucht en domheid.

Hedda: Ik ben nu wel benieuwd naar het boek.

Ron: Haha. Wat ik mooi vond, is dat de film me liet zien wat er gebeurt als een groep mensen, in dit geval ook met heel verschillende achtergronden, afgesloten van de wereld in een gebouw wonen. Hoe bevrijdend dat kan zijn, maar ook hoe beklemmend. Ben ik toch mooi blij met mijn anonieme appartement in Tilburg-West.

Suzanne: Maar in jouw appartementencomplex zijn toch ook vast geschreven en ongeschreven regels?

Hedda: En een supermarkt. En zwembad. En heel veel lekkere wijven. Toch? Grapje. Er zaten trouwens wel hele goede grappen in deze film! Dat paard op dat dak: ‘Is that a horse?’ ‘Probably’.

Ron: Als er een rel uitbreekt bij het zwembad vraagt Dr. Laing, de hoofdpersoon: ‘Is it always like this here?’ Zijn buurvrouw antwoordt: ‘Yes.’ Ik vond dat wel mooi, dat er ook niks te verwachten valt, mensen zijn zoals ze zijn en daar moet je het mee doen.

Hedda: De spanningsopbouw was wel heel erg subtiel, niet te volgen eigenlijk.

"Je ziet dat er wat pionnen worden verzet, en opeens ligt het bord op de grond"

Ron: Die geweldsexplosie had wel enige opbouw, er waren wat spanningen tussen bewoners, een feestje van de elite werd ruw verstoord. En op de achtergrond was er ook het gebouw dat vastliep. De stroom die het niet deed, en dat toen bleek dat de onderste bewoners teveel betaalden voor te weinig. Toch voelde de uitbarsting heel abrupt: je ziet dat er wat pionnen worden verzet, en opeens ligt het bord op de grond.

Hedda: Ja, het ging meteen zo in de overdrive. Maar wat vonden jullie van de film? Want het lijkt nu misschien alsof ik het niks vond, maar dat is niet zo.

Ron: Ik ben blij dat ik hem gezien heb, er blijft in ieder geval genoeg te gissen. We zijn ook wel erg verwend, als kijkers. Soms mag het best niet te volgen zijn.

Suzanne: Ik ben ook blij dat ik hem gezien heb! Wel blijft er inderdaad veel onduidelijk. Waarom was Dr. Laing nou eigenlijk zo tevreden aan het einde?

Hedda: Wellicht omdat het wegvallen van alle regels voor hem bevrijdend werkte? Hij zwom tegen de stroom in, en dat is vermoeiend. Wat ik wel storend vond is dat veel verhaallijnen in de film niet uitgewerkt werden, zoals de overleden zus van Laing. Ik dacht steeds: daar gaan we nog iets van horen, maar neen. Waarom zit dat er dan in?

Suzanne: Misschien om je op het verkeerde been te zetten. Dat je gaat denken dat de hoofdpersoon toch gevoelens heeft. Dat hij misschien echt sympathie koestert voor zijn opstandige buurman Wilder en de andere bewoners die lager op de sociale ladder staan. En dat je dan aan het einde extra gedesillusioneerd bent als hij gewoon z'n hond opeet.

Hedda: Ja, maar was je gedesillusioneerd? Ik vond namelijk dat hij nooit echt een kant koos. Hij woonde niet voor niets exact in het midden van het gebouw. Zijn hele personage was vooral bezig het voor zichzelf zo aangenaam mogelijk te houden, binnen de anarchie die op een gegeven moment ontstaat.

"Ik was wel een beetje gedesillusioneerd. Het werd nooit een revolutie, alleen maar een gigantische bende"

Suzanne: Ja, ik was wel een beetje gedesillusioneerd. Ik had hoop dat hij de revolutie op één of andere manier tot een goed einde zou leiden. Maar het werd nooit een revolutie, alleen maar een gigantische bende. Wat dat betreft is de geschiedenis van iedere arbeidersrevolte nogal een spoiler voor deze film. Dus, mensen die deze film nog willen zien, niks over arbeidersrevoltes lezen voordat je gaat.

Hedda: Ja, uiteindelijk bleek er geen moraal, geen beschaving, niks. Wel lekker ook, ergens. Het was visueel wel een feestje trouwens. Die interieurs, het gebouw, de parkeerplaats. De kleding. Te gek.

Ron: Ja, en dan dat themafeestje dat ook echt een themafeestje was. Alsof ze aan het filmen waren op een feestje waar de achtjarige Mozart achter de piano zat. Ik vond het wel leuk dat er geregeld theorietjes werden uitgesproken, dat maakte het allemaal nog wat meer bevreemdend. Toen ze aan het knokken waren, Wilder en nog iemand. 'Should we do something? That's a matter of opinion. There's a school of thought...'

Suzanne: Ah! Dat was een goed gesprek ja, over dat gevecht. Het slaat ook weer op het gebouw. En dus de sociale klassenmaatschappij. 'Moeten we er iets aan doen?' 'Tja.'

"De film rekende keihard af met alles dat naar utopisch denken neigt"

Hedda: De film rekende keihard af met alles dat naar utopisch denken neigt.

Suzanne: Wat was eigenlijk de bedoeling van de maker van de film? Wat moeten we nu doen? Hij is niet voor de arbeidersrevolte of voor de lagere klassen in het algemeen, want dat wordt een bloederige ramp voor puur persoonlijk gewin met desastreuze afloop. Maar hij is ook niet voor de hogere klassen, want dat is allemaal decadentie en onwetendheid en die schieten elkaar uiteindelijk allemaal het hoekje om

Ron: Volgens mij liet hij zien hoe onmetelijk dom mensen zijn, ieder op zijn eigen manier. Dat kun je willen oplossen, kanaliseren. Maar dan? Hopen dat het niet misgaat misschien. We zijn allemaal waanzinnig.

Suzanne: Ja, dat is wel een mooie conclusie. Iedereen denkt dat hij zijn eigen hachje redt maar eigenlijk weet niemand wat goed voor hem is.

Mail

Redactie

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
Lees meer
test
het laatste
De gisting

De gisting

Mara van Herpen vertelt het poëtische en surrealistische verhaal van Toni. Hen werkt in een broodfabriek en begint daardoor te gisten en te schimmelen en verandert in… Ja, in wat eigenlijk? Lees meer

We moeten vaker synchroon dansen

We moeten vaker synchroon dansen

‘Ik betrap mezelf erop dat het moeilijk is hoopvol te zijn in deze tijden, soms voelt het zelfs verkeerd.’ Toch vindt Loïs in haar column ruimte voor hoop. Niet door ons terug te trekken, maar door ons uit te spreken én elkaar te vinden. Minder polarisatie, meer synchronisatie. Lees meer

Soms mis ik mijn handen

Soms mis ik mijn handen

‘Soms mis ik de magnetron / soep uit blik / ingevroren aardappels in partjes.’ Middels essay en poëzie illustreert Martijn van Bruggen met stekende precisie het verband tussen voedsel en klasse en wat het betekent je aan te moeten passen naar hiërarchisch geladen verwachtingen. Lees meer

Moeder van een mislukt idee

Moeder van een mislukt idee

‘Breek ik een idee echt af zoals een zwangerschap beëindigd wordt?’ Roosje van der Kamp voelt een grote noodzaak om iets blijvends te creëren, maar komt niet verder dan vluchtig neergepende fragmenten in haar notities. In dit essay onderzoekt ze – naast de vraag of ouderschap eventueel een valide, tweede optie is – haar worsteling met het professionele schrijverschap. Lees meer

Auto Draft 23

we verbleven in ledikanten / in het huis met zeventig kinderen

'Dat ik gil in een vreemde taal / elke moedertaal breekt zonder bekenden.' Wat voor sporen laat het na als je je moedertaal verliest? Waar blijft de taal en hoe verhoudt je je tot je eigen identiteit na gedwongen migratie? In dit gedicht vangt Bożena Kacica de rouw en de vervreemding die volgden. Lees meer

Als taal de werkelijkheid schept, wat doet oorlogstaal dan?

Als taal de werkelijkheid schept, wat doet oorlogstaal dan?

In de media wemelt het van oorlogstaal. Marthe van Bronkhorst laat zien hoe je de frames kan herkennen: 'Sterf je liever terwijl je je verdedigt of passief?' Lees meer

Denkbeeldige ruimte

Denkbeeldige ruimte

In dit essay onderzoekt Sytske Frederika van Koeveringe hoe schrijven een ruimte opent waarin kwetsbaarheid, verbinding en saamhorigheid zichtbaar worden. ‘Sinds ik ziek ben, voel ik bij vlagen een afgesneden gevoel van de medemens die geen kanker van binnenuit kent.’ Lees meer

Meneer Ouka en de streep

Meneer Ouka en de streep

'‘Het gaat over uw kabouter,’ zegt meneer Ouka.' En dat doet het: in dit verhaal verheft Makki Aimar een niet-lachende tuinkabouter tot het glinsterende middelpunt van zijn verhaal. Waar ieder ander een tuinkabouter niet eens zou zien staan, lijkt het voor de hoofdpersoon in dit verhaal een metafoor voor zingeving te worden. Met dit verhaal won Makki Aimar de schrijfwedstrijd 'Door de ogen van Palomar', georganiseerd door uitgeverij Cossee en Hard//hoofd. Lees meer

No Spend September, maar zou het leven niet meer moeten zijn dan vaste lasten?

No Spend September, maar zou het leven niet meer moeten zijn dan vaste lasten?

Brengt tijdelijke onthouding van kleding, koffie en verjaardagscadeaus ons dichter bij een koopwoning? Of is het enkel in onze dromen dat een financiële detox grote, blijvende veranderingen weet te bewerkstelligen? Loïs Blank vraagt zich af wat er buiten beeld raakt wanneer we ons verliezen in de survival van No Spend September. Lees meer

:Verdreven naar de zee: Een zoektocht naar de onvertelde verhalen van Vietnamese bootvluchtelingen 2

Verdreven naar de zee: Een zoektocht naar de onvertelde verhalen van Vietnamese bootvluchtelingen

Lam Ngo was vierentwintig toen hij vluchtte uit een ideologisch verscheurd Vietnam. In dit essay vertelt hij hoe hij weer leerde luisteren naar de pijnlijke en lang verzwegen herinneringen, hoe het was om in Nederland opnieuw te moeten beginnen en over de blijvende band met zijn geboortestad Saigon. ‘Want pas als we zien wat er verzwegen is, kunnen we echt luisteren.’ Lees meer

 1

pantser / piertotum locomotor

In deze twee gedichten van Roan Kasanmonadi kijken we naar een aflevering van Kamp Van Koningsbrugge, leren we onszelf op te rollen als pissebedden, en vliegen de zwaarden, harnassen en kikkers je om de oren. Lees meer

Het weefsel van geheugen

Het weefsel van geheugen

Vanaf de jaren zestig strijdden avant-garde kunstenaars Ana Lupas en Magdalena Abakanowicz tegen het vooroordeel dat textiel alleen decoratief kan zijn. Sander Bortier laat zien dat hun verwantschap verder gaat dan het innovatieve gebruik van het materiaal dat mede door hen van betekenis verschoof, van traditioneel naar subversief. Vezels werden drager van een stille taal: een vertaling van menselijke kwetsbaarheid binnen een collectieve orde. Lees meer

Westerse schoonheidsidealen onder een hoofddoek

Westerse schoonheidsidealen onder een hoofddoek

Tessy Ouwens kreeg op jonge leeftijd te maken met onrealistische schoonheidsidealen en dit leidde tot een strijd met haar eigen lichaam en zelfbeeld. Onverwachts was het de islam en het bedekken van haar lichaam, dat haar uit deze strijd hielp. ‘Met mijn hoofddoek op, voelde mijn lichaam voor het eerst weer als de mijne.’ Lees meer

 1

Zinkstukken

Dealen met fysieke ongemakken, de dood, en afgelegen, kale landschappen spelen vaak een centrale rol in de boeken van Jilt Jorritsma - zelfs zijn proefschrift ging over zinkende steden. Het is daarom niet verrassend dat Jilt Jorritsma gegrepen werd door de Biesbosch en haar spookachtige arbeidshistorie toen literair productiehuis Tilt en Cultuurfonds Noord-Brabant hem vroegen het achtste Brabants Boek Present te schrijven. De verhalen die hij ontdekte en opschreef zijn des te grilliger - vandaag lichten we alvast een tipje van de sluier. Lees meer

:De DSM is science fiction, iedereen is gek: psychiater Jim van Os in de laatste Zomergasten

De DSM is science fiction, iedereen is gek: psychiater Jim van Os in de laatste Zomergasten

Hij wil de DSM weggooien, spreekt controversieel over euthanasie, drank, de ggz... wat niet? Wie ís de allerlaatste Zomergast? Psychiater Jim van Os, dus. ‘Wat je uiteindelijk nodig hebt, is een ander mens.’ Lees meer

Oh Sultan, pахмат, maar ik voel niet hetzelfde

Oh Sultan, pахмат, maar ik voel niet hetzelfde

Na een paardentocht in Kirgizië wordt voor Jip van Steenis duidelijk dat haar connectie met gids Sultan een andere wending nam dan ze had verwacht. Wat gaat er allemaal verloren in de interculturele vertaling wanneer je als toerist een band opbouwt met iemand in het buitenland? En hoe begeef je je in deze heteronormatieve dynamiek als biseksueel, in een land waar je niet queer mag of durft te zijn? Lees meer

Sigrid Kaag blijft diplomatisch bij Zomergasten, heel even komt ze los

Sigrid Kaag blijft diplomatisch bij Zomergasten, heel even komt ze los

Janine Abbring begint het gesprek met de woorden: “Je bent de afgelopen paar jaren veelvuldig bekeken door andermans ogen, maar vanavond kies jij de beelden.” Dat zet meteen de toon, maar roept ook de vraag op: zal doorgewinterde diplomaat Sigrid Kaag, met haar altijd politiek correcte antwoorden, het achterste van haar tong laten zien, of... Lees meer

Dingen die ik nooit gedaan heb

Dingen die ik nooit gedaan heb

Op een warme avond in een koele loods loopt een jonge vrouw een bekende professor tegen het lijf. Met de geur van opgedroogd zweet en de aanblik van een duur kapsel neemt Faye Schumacher ons mee in een ontmoeting tussen Vanessa en Meneer de Professor. Lees meer

:Zomergast Tommy Wieringa ziet ruimte: 'Er is nog heel veel te redden'

Zomergast Tommy Wieringa ziet ruimte: 'Er is nog heel veel te redden'

Tommy Wieringa verleidt je op fantastische wijze om samen met hem een doodlopende steeg in te lopen. Met een lach en een handig gebaar wijst hij de kijker op de fonkelende scherven onder ieders voeten. 'Er is nog heel veel te redden.' Lees meer

Zolang je me maar niet in pumps begraaft

Zolang je me maar niet in pumps begraaft

'Een uitvaart is toch meer voor de nabestaanden.' Steef probeert zichzelf een houding te geven wanneer ze hoort dat haar vervreemde zus is overleden. Nadine Ronde neemt je mee in de eerste stadia van het rouwproces dat begint met een ongemakkelijk potje airhockey, een Super Mario PEZ-dispenser en gesprekken over de prijsstijging van komijnekaas. Lees meer