Asset 14

Een heel oud meisje

Een verhaal over oma, haar hond Binker, Jongeheer en de schooier met het laatste woord. Een gastbijdrage van Derk Fangman.

Binker is de allerliefste hond van de wereld.
Oma en ik zijn vroeg opgestaan om hem te bevrijden uit het hok in de tuin. Het heeft gesneeuwd vannacht. De koude lucht slaat op mijn ogen als de Engelse mosterd (Colman’s) die papa op zijn boterham doet. Met dikke lagen, alsof alles moet worden weggesmeerd. Boven wijst de zon een stel wolken bestraffend naar een hoek. Een prachtige dag. Als je van dat soort dingen houdt.
Als we bij het hok zijn is Binker door het dolle heen, hij blaft en drukt zijn kop tegen het gaas. Door het springen stoot hij zijn waterbak om, het water loopt in een ster van het beton door het gaas en zakt weg in de sneeuw.
Volgens papa is Binker te druk voor in huis. Daarom woont hij in het hok in de tuin. Nu papa niet meer naar zijn werk hoeft maakt hij steeds vaker lange wandelingen. Als hij weg is halen oma en ik Binker stiekem naar binnen. Dan eten we met z’n drieën van één bord: friet, ijs, chocola. Liefst tegelijkertijd.

Mijn naam is Dickie Knap, zei ze de eerste keer dat ik haar zag. Ineens stond ze voor de deur, mijn oma, ze is nooit meer weggegaan. Grijs haar hing in natte krullen om haar gezicht. Haar ogen glommen als de zwarte steentjes in ons grindpad na de regen.

Ze was net een heel oud meisje.

Maar ik ben dun en lelijk, voegde ze er gauw aan toe. Mijn naam is Dickie Knap, maar ik ben dun en lelijk, zei ze nog weken iedere keer als ik haar tegen kwam in huis. Ze is inderdaad erg mager.

Waarom heb ik oma nooit eerder gezien? vroeg ik papa toen ze bij ons kwam wonen.
Ze woonde in Londen. In het duurste hotel van de stad, zei hij.
Waarom komt ze nu dan hier wonen?
Omdat ze naast mij jouw enige familie is, zei hij, en omdat al haar geld op is. Voor elk ritje naar beneden of naar boven gaf ze de liftboy honderd pond. Engels geld.
Oh.
Ze heeft letterlijk haar hele kapitaal in die schacht geflikkerd. Jouw kapitaal, zei hij. Zijn schoenen stampten de trap op naar boven.
Wij hebben thuis geen lift.

Waarom doet oma zo raar? vroeg ik papa later.
Oma kan niet alles meer onthouden, zei hij.
Papa hoefde toen al een tijdje niet meer op zijn werk te komen. Ervaring is tegenwoordig overbodig, zei hij. Hij zag er moe uit, in zijn blauwe trainingspak.

Oma heeft een wollen muts op met slierten die ze onder haar kin in een knoop heeft gelegd. Haar jas heeft ze uitgedaan, rillend van de kou wrijft ze Binker er mee warm. Volgens oma zit de geest van haar meisje in het lichaam van Binker. Het is allemaal heel ingewikkeld. Papa kijkt verdrietig naar Binker als ze dat zegt, hij houdt niet van geesten.
Ik denk dat Binker daarom in het hok moet.
Als Binker helemaal warm is en oma hem loslaat, springt hij op mij af. Zo hard dat ik achterover val in de sneeuw en hij boven op me zit. De keukendeur vliegt open en papa komt schreeuwend naar buiten rennen. Hij duwt Binker van me af en geeft hem een tik op zijn kop.
Blijf van mijn meisje af, schreeuwt oma.
Ik heb haar nog nooit zo boos naar papa zien kijken. Haat papa het meisje?

Het is opnieuw gaan sneeuwen. Binker stuift met zijn bek open door de tuin. Zijn bruine drollen steken prachtig af tegen het wit van de sneeuw. Net een slagroomtaart met moorkoppen, onze tuin. Op straat komt Bernardus voorbij lopen. Bij het hek blijft hij staan, hij lacht, hij zwaait. Bernardus draagt een groene trui met vlekken en gaten. Die is voor in de zomer en de winter. Volgens papa woont Bernardus op straat en heeft hij een ziekte waardoor hij altijd het laatste woord moet hebben.
De mensen noemen hem: De schooier met het laatste woord.
Bernardus noemt mij: Jongeheer.
Oma lacht ondeugend terug en geeft mij een hand vol kleine vlaggetjes. Normaal gaan die in de blokjes kaas, maar wij stoppen ze in de drollen van Binker. Als alle vlaggetjes zijn uitgezet tekenen we een plattegrond van de drollen in de tuin.
Van oma mogen er geen vriendjes en vriendinnetjes komen spelen. Die hebben allemaal blanco gezichten, zegt ze. Maakt mij niet uit. Ik heb toch niet echt vriendjes, ik speel liever met haar en Binker.

Illustratie: Niek Pronk

Verbeje! zegt oma vaak tijdens haar middagdutje in de stoel bij het raam. Verbeje! Dan denkt ze aan het meisje. Als ze wakker wordt staart ze uit het raam. Dan staat er muziek op.
Soms moet ze heel hard huilen. Dan gaan haar pupillen van rechts naar links en van onder naar boven. Korte tikjes.
Ze schudt met haar hoofd. Een beetje zoals de pantoffel aan papa’s voet als hij ’s avonds met zijn benen over elkaar de krant leest.

Tijdens het avondeten krijgen papa en oma ruzie over het geld dat zij in de schacht heeft geflikkerd. Papa vloekt en slaat hard met zijn vuist op zijn bord, oma gaat op haar stoel staan en trekt haar rok omhoog. Het bord is gebroken.
Na het eten geeft papa mij een kus en zegt hij dat hij vanavond bij een vriendin slaapt. Heb ik hem nooit eerder over gehoord.
Oma let op jou, zegt hij.
Als hij bij de deur is draait hij zich nog een keer om. Hij kijkt bezorgd.
Zul je ook een beetje op haar letten? Ik knik, de deur valt met een klap in het slot.
Oma staat nog steeds op haar stoel.
Het leven doet pijn aan mijn vagijn, zegt ze.
Och… het zal niet alle dagen even erg zijn, zeg ik en ga tv kijken.
Weet ik veel, ik ben ook pas zeven.

Omdat oma zich met Binker heeft opgesloten in het hok in de tuin, poets ik vanavond zelf mijn tanden. Ik poets extra lang en voel me heel erg groot.

Midden in de nacht maakt oma me wakker. Ze zegt dat ik me aan moet kleden omdat we naar de vijver in het park gaan.
Ze zegt: als de maan laag op het water staat, dansen de schollen op het wak.

Buiten is het donker. De maan staat achter de wolken. We moeten goed oppassen waar we onze voeten neerzetten. Toch loopt oma met snelle passen voor ons uit. Haar grijze haren waaien bijna van haar hoofd.
Het waait zo hard dat oma nu met beide handen haar haar vasthoudt.
Ik zeg: wees maar niet bang. De wind is mijn vriend.

Voor het hek van het park zit een man op een bank. Het is Bernardus.
Oma en ik stoppen voor het bankje omdat Bernardus ons groet. De maan is achter de wolken vandaan. Met Bernardus mogen we wel spelen, fluistert oma. Bernardus heeft geen blanco gezicht. Bernardus is een neger.
Hij zegt: Dag jongedame. Dag jongeheer.

Ik maak een buiging omdat ik weet dat het Bernardus aan het lachen maakt.
Oma zegt: mijn naam is Dickie Knap. Maar ik ben dun en lelijk.
Oma zegt ook: dit is mijn meisje. En ze wijst naar Binker.
Bernardus lacht nu hardop en zegt: niemand van ons is lelijk. Niet vannacht. Hij ziet er moe uit op zijn bankje. Net een uitgedoofde sigaar.

Alsof het afgesproken is gaan we met z’n allen door het hek van het park. Oma en Bernardus voorop, Binker en ik erachteraan. We zijn vier dieren in de nacht. Vier uitzonderlijke dieren. Gelukkig hebben oma en ik ons warm aangekleed. Bernardus lijkt de kou niet te voelen. Voor de met ijs bedekte vijver houden we stil.
Oma zegt:
Als de maan laag op het water staat.
Ik laat haar niet uitpraten. Ik zeg:
Ik zie geen schollen.
Oma zegt:
Die moet je erbij denken. Ze steekt haar tong uit.

Bernardus zet een voet op het ijs, om het te proberen. In het licht van de maan veranderen zijn ogen steeds van kleur. Schieten van geel naar groen naar blauw. Kattenogen.
Oma moet ervan giechelen. Ze wil ook het ijs op, hij geeft haar een hand.
Tegen mij zegt oma: Let op het meisje.
Heel voorzichtig schuifelen ze over het ijs. Zijn armen hangen stevig om haar nek, haar handen op zijn rug. Hun ogen zijn klittenband.

Binker en ik zitten in de sneeuw op het gras. Ik heb mijn arm om hem heen geslagen. We kijken naar oma en Bernardus die dansen op het ijs.
Schollen.
We luisteren naar de maan.
Het geluid van sterren.

Voor het tuinpad van ons huis nemen we afscheid van Bernardus.
Ik zeg: Bedankt.
Hij zegt: Pas goed op haar.
Zij zegt: Mijn naam is.
Hij zegt: Dag.

Bij de keukendeur draai ik me nog een keer om.
Ik schreeuw:
Dag Bernardus!
Dan moeten we allemaal in bed.
In de verte hoor ik:
Dag vrienden!

Als ik in bed lig hoor ik gerommel in de keuken. Een hand door het bestek, het klikken van een gaspit die niet aan wil. Ik word er wakker van en blijf heel stil liggen. Ik denk aan geesten en Bernardus en aan inbrekers. Ik hoor iets schuiven en dan stilte. De stilte brengt altijd de grootste verleiding.
Misschien hebben we de deur open laten staan, denk ik.
En ik ga naar beneden.
Ik kom oma tegen, zittend op de vuilnisbak in de keuken. De bruine panty hangt als een ketting om haar enkels. Uit de vuilnisbak komt een geluid dat me doet denken aan kamperen in de regen.
Ik ben bang om naar de wc te gaan, zegt ze.
Ik ben bang om te gaan slapen, zeg ik.


--
Als klein jongetje kon Derk Fangman (1986) eerder praten dan zijn meeste leeftijdsgenoten. Meeuwvogel was zijn lievelingswoord, daar scoorde hij veelvuldig mee. Vanaf toen ging hij het rustiger aan doen. Nu bestudeert hij de geschiedenis. Die duurt erg lang, zo ook zijn studie. Om tussendoor wat tijd te doden schrijft hij af en toe een kort verhaal.

Mail

Derk Fangman kon als klein jongetje eerder praten dan zijn meeste leeftijdsgenoten. Meeuwvogel was zijn lievelingswoord, daar scoorde hij veelvuldig mee.

Niek Pronk is muzikant en illustrator. Wonend en werkend in Utrecht.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Zwamvolk 2

Zwamvolk

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Lotte Bijl trapt af met een verhaal over het mos dat je komt halen, over hoe een heksenkring ontstaat en zwammen die op gezichten groeien. Lees meer

Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Horror, honden en verlangen 1

Horror, honden en verlangen

Deze week worden onze redacteurs blij van een film die de Gouden Palm waard is, een uitkomst voor hondenbezitters met een volle agenda en een debuutroman. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 51

Wees jezelf, ook achter glittercoulissen

Deze week worden onze redacteurs blij van authenticiteit, een nieuw boek van een favoriete schrijver en glitter. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren! 1

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren!

Hard//hoofd is op zoek naar scherpzinnige eindredacteuren (fictie/non-fictie) die ons tijdschrift structureel willen komen versterken. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

In de gedichten van Nora van Arkel spoelen herinneringen aan en wordt er lego in de sloot gegooid. 'Alsof een eindeloze hoeveelheid tijd zich voor me uitstrekte / loom achterover ging liggen totdat het hele /landschap tijd was geworden'. Lees meer

(Geen onderwerp)

(geen onderwerp)

Vijf huisgenoten proberen via e-mails in contact te blijven over hun huis dat steeds viezer wordt. Lees meer