tickets
Asset 14

Een heel oud meisje

Een verhaal over oma, haar hond Binker, Jongeheer en de schooier met het laatste woord. Een gastbijdrage van Derk Fangman.

Binker is de allerliefste hond van de wereld.
Oma en ik zijn vroeg opgestaan om hem te bevrijden uit het hok in de tuin. Het heeft gesneeuwd vannacht. De koude lucht slaat op mijn ogen als de Engelse mosterd (Colman’s) die papa op zijn boterham doet. Met dikke lagen, alsof alles moet worden weggesmeerd. Boven wijst de zon een stel wolken bestraffend naar een hoek. Een prachtige dag. Als je van dat soort dingen houdt.
Als we bij het hok zijn is Binker door het dolle heen, hij blaft en drukt zijn kop tegen het gaas. Door het springen stoot hij zijn waterbak om, het water loopt in een ster van het beton door het gaas en zakt weg in de sneeuw.
Volgens papa is Binker te druk voor in huis. Daarom woont hij in het hok in de tuin. Nu papa niet meer naar zijn werk hoeft maakt hij steeds vaker lange wandelingen. Als hij weg is halen oma en ik Binker stiekem naar binnen. Dan eten we met z’n drieën van één bord: friet, ijs, chocola. Liefst tegelijkertijd.

Mijn naam is Dickie Knap, zei ze de eerste keer dat ik haar zag. Ineens stond ze voor de deur, mijn oma, ze is nooit meer weggegaan. Grijs haar hing in natte krullen om haar gezicht. Haar ogen glommen als de zwarte steentjes in ons grindpad na de regen.

Ze was net een heel oud meisje.

Maar ik ben dun en lelijk, voegde ze er gauw aan toe. Mijn naam is Dickie Knap, maar ik ben dun en lelijk, zei ze nog weken iedere keer als ik haar tegen kwam in huis. Ze is inderdaad erg mager.

Waarom heb ik oma nooit eerder gezien? vroeg ik papa toen ze bij ons kwam wonen.
Ze woonde in Londen. In het duurste hotel van de stad, zei hij.
Waarom komt ze nu dan hier wonen?
Omdat ze naast mij jouw enige familie is, zei hij, en omdat al haar geld op is. Voor elk ritje naar beneden of naar boven gaf ze de liftboy honderd pond. Engels geld.
Oh.
Ze heeft letterlijk haar hele kapitaal in die schacht geflikkerd. Jouw kapitaal, zei hij. Zijn schoenen stampten de trap op naar boven.
Wij hebben thuis geen lift.

Waarom doet oma zo raar? vroeg ik papa later.
Oma kan niet alles meer onthouden, zei hij.
Papa hoefde toen al een tijdje niet meer op zijn werk te komen. Ervaring is tegenwoordig overbodig, zei hij. Hij zag er moe uit, in zijn blauwe trainingspak.

Oma heeft een wollen muts op met slierten die ze onder haar kin in een knoop heeft gelegd. Haar jas heeft ze uitgedaan, rillend van de kou wrijft ze Binker er mee warm. Volgens oma zit de geest van haar meisje in het lichaam van Binker. Het is allemaal heel ingewikkeld. Papa kijkt verdrietig naar Binker als ze dat zegt, hij houdt niet van geesten.
Ik denk dat Binker daarom in het hok moet.
Als Binker helemaal warm is en oma hem loslaat, springt hij op mij af. Zo hard dat ik achterover val in de sneeuw en hij boven op me zit. De keukendeur vliegt open en papa komt schreeuwend naar buiten rennen. Hij duwt Binker van me af en geeft hem een tik op zijn kop.
Blijf van mijn meisje af, schreeuwt oma.
Ik heb haar nog nooit zo boos naar papa zien kijken. Haat papa het meisje?

Het is opnieuw gaan sneeuwen. Binker stuift met zijn bek open door de tuin. Zijn bruine drollen steken prachtig af tegen het wit van de sneeuw. Net een slagroomtaart met moorkoppen, onze tuin. Op straat komt Bernardus voorbij lopen. Bij het hek blijft hij staan, hij lacht, hij zwaait. Bernardus draagt een groene trui met vlekken en gaten. Die is voor in de zomer en de winter. Volgens papa woont Bernardus op straat en heeft hij een ziekte waardoor hij altijd het laatste woord moet hebben.
De mensen noemen hem: De schooier met het laatste woord.
Bernardus noemt mij: Jongeheer.
Oma lacht ondeugend terug en geeft mij een hand vol kleine vlaggetjes. Normaal gaan die in de blokjes kaas, maar wij stoppen ze in de drollen van Binker. Als alle vlaggetjes zijn uitgezet tekenen we een plattegrond van de drollen in de tuin.
Van oma mogen er geen vriendjes en vriendinnetjes komen spelen. Die hebben allemaal blanco gezichten, zegt ze. Maakt mij niet uit. Ik heb toch niet echt vriendjes, ik speel liever met haar en Binker.

Illustratie: Niek Pronk

Verbeje! zegt oma vaak tijdens haar middagdutje in de stoel bij het raam. Verbeje! Dan denkt ze aan het meisje. Als ze wakker wordt staart ze uit het raam. Dan staat er muziek op.
Soms moet ze heel hard huilen. Dan gaan haar pupillen van rechts naar links en van onder naar boven. Korte tikjes.
Ze schudt met haar hoofd. Een beetje zoals de pantoffel aan papa’s voet als hij ’s avonds met zijn benen over elkaar de krant leest.

Tijdens het avondeten krijgen papa en oma ruzie over het geld dat zij in de schacht heeft geflikkerd. Papa vloekt en slaat hard met zijn vuist op zijn bord, oma gaat op haar stoel staan en trekt haar rok omhoog. Het bord is gebroken.
Na het eten geeft papa mij een kus en zegt hij dat hij vanavond bij een vriendin slaapt. Heb ik hem nooit eerder over gehoord.
Oma let op jou, zegt hij.
Als hij bij de deur is draait hij zich nog een keer om. Hij kijkt bezorgd.
Zul je ook een beetje op haar letten? Ik knik, de deur valt met een klap in het slot.
Oma staat nog steeds op haar stoel.
Het leven doet pijn aan mijn vagijn, zegt ze.
Och… het zal niet alle dagen even erg zijn, zeg ik en ga tv kijken.
Weet ik veel, ik ben ook pas zeven.

Omdat oma zich met Binker heeft opgesloten in het hok in de tuin, poets ik vanavond zelf mijn tanden. Ik poets extra lang en voel me heel erg groot.

Midden in de nacht maakt oma me wakker. Ze zegt dat ik me aan moet kleden omdat we naar de vijver in het park gaan.
Ze zegt: als de maan laag op het water staat, dansen de schollen op het wak.

Buiten is het donker. De maan staat achter de wolken. We moeten goed oppassen waar we onze voeten neerzetten. Toch loopt oma met snelle passen voor ons uit. Haar grijze haren waaien bijna van haar hoofd.
Het waait zo hard dat oma nu met beide handen haar haar vasthoudt.
Ik zeg: wees maar niet bang. De wind is mijn vriend.

Voor het hek van het park zit een man op een bank. Het is Bernardus.
Oma en ik stoppen voor het bankje omdat Bernardus ons groet. De maan is achter de wolken vandaan. Met Bernardus mogen we wel spelen, fluistert oma. Bernardus heeft geen blanco gezicht. Bernardus is een neger.
Hij zegt: Dag jongedame. Dag jongeheer.

Ik maak een buiging omdat ik weet dat het Bernardus aan het lachen maakt.
Oma zegt: mijn naam is Dickie Knap. Maar ik ben dun en lelijk.
Oma zegt ook: dit is mijn meisje. En ze wijst naar Binker.
Bernardus lacht nu hardop en zegt: niemand van ons is lelijk. Niet vannacht. Hij ziet er moe uit op zijn bankje. Net een uitgedoofde sigaar.

Alsof het afgesproken is gaan we met z’n allen door het hek van het park. Oma en Bernardus voorop, Binker en ik erachteraan. We zijn vier dieren in de nacht. Vier uitzonderlijke dieren. Gelukkig hebben oma en ik ons warm aangekleed. Bernardus lijkt de kou niet te voelen. Voor de met ijs bedekte vijver houden we stil.
Oma zegt:
Als de maan laag op het water staat.
Ik laat haar niet uitpraten. Ik zeg:
Ik zie geen schollen.
Oma zegt:
Die moet je erbij denken. Ze steekt haar tong uit.

Bernardus zet een voet op het ijs, om het te proberen. In het licht van de maan veranderen zijn ogen steeds van kleur. Schieten van geel naar groen naar blauw. Kattenogen.
Oma moet ervan giechelen. Ze wil ook het ijs op, hij geeft haar een hand.
Tegen mij zegt oma: Let op het meisje.
Heel voorzichtig schuifelen ze over het ijs. Zijn armen hangen stevig om haar nek, haar handen op zijn rug. Hun ogen zijn klittenband.

Binker en ik zitten in de sneeuw op het gras. Ik heb mijn arm om hem heen geslagen. We kijken naar oma en Bernardus die dansen op het ijs.
Schollen.
We luisteren naar de maan.
Het geluid van sterren.

Voor het tuinpad van ons huis nemen we afscheid van Bernardus.
Ik zeg: Bedankt.
Hij zegt: Pas goed op haar.
Zij zegt: Mijn naam is.
Hij zegt: Dag.

Bij de keukendeur draai ik me nog een keer om.
Ik schreeuw:
Dag Bernardus!
Dan moeten we allemaal in bed.
In de verte hoor ik:
Dag vrienden!

Als ik in bed lig hoor ik gerommel in de keuken. Een hand door het bestek, het klikken van een gaspit die niet aan wil. Ik word er wakker van en blijf heel stil liggen. Ik denk aan geesten en Bernardus en aan inbrekers. Ik hoor iets schuiven en dan stilte. De stilte brengt altijd de grootste verleiding.
Misschien hebben we de deur open laten staan, denk ik.
En ik ga naar beneden.
Ik kom oma tegen, zittend op de vuilnisbak in de keuken. De bruine panty hangt als een ketting om haar enkels. Uit de vuilnisbak komt een geluid dat me doet denken aan kamperen in de regen.
Ik ben bang om naar de wc te gaan, zegt ze.
Ik ben bang om te gaan slapen, zeg ik.


--
Als klein jongetje kon Derk Fangman (1986) eerder praten dan zijn meeste leeftijdsgenoten. Meeuwvogel was zijn lievelingswoord, daar scoorde hij veelvuldig mee. Vanaf toen ging hij het rustiger aan doen. Nu bestudeert hij de geschiedenis. Die duurt erg lang, zo ook zijn studie. Om tussendoor wat tijd te doden schrijft hij af en toe een kort verhaal.

Mail

Derk Fangman kon als klein jongetje eerder praten dan zijn meeste leeftijdsgenoten. Meeuwvogel was zijn lievelingswoord, daar scoorde hij veelvuldig mee.

Niek Pronk is muzikant en illustrator. Wonend en werkend in Utrecht.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Trotse mixtape

Trotse mixtape

Als je buren aan de deur komen bonzen, is dat om de link naar deze playlist te vragen. Lees meer

Automatische concepten 32

Het glas had jouw vorm

Thijs Joores bespreekt in zijn gedichten een donkere kant van trots: over het Imposter Syndrome en thuiskomen bij je ouders waar je kindertekeningen nog op het toilet hangen. Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Petrov zit

Petrov zit

Maria draaide zich om en liep de kamer uit. Petrov staarde naar het bruine plastic, de hoorn, de zwart met witte cijfers. Zijn starre billen raakten het leer en zijn ogen werden naar het tafeltje naast het raam getrokken. Het tafeltje met de telefoon, ver buiten zijn bereik. Zijn gedachtes vormden woorden die hij niet... Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan