Illustratie: beeldredactie De revolutie is in gang gezet. Deze recensent recenseert geen toneel, boeken of muziek meer.. maar wel een begrafenis." /> Illustratie: beeldredactie De revolutie is in gang gezet. Deze recensent recenseert geen toneel, boeken of muziek meer.. maar wel een begrafenis." />
Asset 14

De begrafenis

-Serie: De recensent. Aflevering 2: De begrafenis. Vervolg op 'De recensie'.-

De woorden van de hoofdredacteur laten me niet los. Ik draag ze vandaag als een tweede huid. Krediet, resultaten uit het verleden, waarschuwing, alsof hij het over een riskante belegging had in plaats van over zijn eerste recensent. De pummel. Mijn klamme handen worden vuisten, maar niemand die het ziet. De zoveelste jonge krantenbaas die de problemen van de wereld is aangegaan met efficiency als enige strijdkreet. Toen ik ooit op een vergadering iets zei over Kurt Tucholsky dacht hij dat het een Duitse voetballer was. Sommige mensen ademen domheid. Het hangt om ze heen als rotte adem.

Misschien kan ik het hem niet eens kwalijk nemen. Je kunt het een kind niet verwijten dat het moet huilen wanneer het iets niet begrijpt.

Dit wordt mijn zuiverste recensie tot nu toe. Mijn beste werk. Ik dien geen enkel belang, behalve de tekst.

Ook mijn trots is ondergeschikt. Al die mensen die blij zouden moeten zijn dat ik ooit over ze heb geschreven. Ik heb hen beoordeeld. Ik. Hen. Met mijn recensie in de hand vlogen ze naar Broadway, of stormden ze door naar een vierde druk. Maar deze keer heeft zelfs mijn object geen enkel belang bij mijn pen. Daar ligt hij, met gepoederd gezicht, in een open, zwarte kist. Aan het voeteneind een foto uit beter tijden, met een zeemanspet, op het dek van zijn zeilboot, de Paimpol.

Iedereen heeft houvast nodig, de recensent vormt hierop geen uitzondering. Geen vrijheid zonder regels.

De eerste regel: begin nooit bij het begin. Liever ergens in het midden, het liefst met een citaat, dat leest lekker. ‘Hij was de beste echtgenoot van de wereld. En geen onverdienstelijk stuurman.’ Voorzichtig gelach op de voorste rijen, onmiddellijk gevolgd door een paar lange snikken. Kennelijk zit daar rest van de familie. Van de eerste regel naar de tweede: de onvermijdelijke sfeerschets. Vier dikke rode kaarsen aan de hoeken van de kist. Bretonse muziek als intermezzo, omdat hij daar in de herfst zo graag aanmeerde. We bevinden ons in IJmuiden, het is de eerste week van september, zonnestralen breken door de ruiten.

Dan de inhoud. Het is een moeilijk genre, de begrafenis. Het enige genre dat zelfs door zijn beoefenaars gehekeld wordt. Op het sprekersprogramma staan vandaag: de vrouw, de beste vriend, iemand van de zaak en de twee kinderen. Na de echtgenote volgt de vriend. Hij heeft weinig fantasie, maar een goed gevoel voor feiten. Johan Vos, Alphen aan den Rijn, 1956-2010, een pracht van een studententijd bij het corps. Dan de zakenvriend. Ernstig draagt hij zoutloze werkvloeranekdotes voor. Wanneer hij een lachje verwacht, kijkt hij met guitige ogen de zaal in. Een absolute blunder, hij draait zich naar de kist en spreekt hem minutenlang aan met ‘je’. Het gevolg, hier, schuin op de vierde rij: een achterhoofd in gesprek met een dode.

Ik denk aan de verstilde man die voor ons ligt. Begraven worden heeft als voordeel dat deze mensen later niet dronken je as van de schoorsteenmantel kunnen tikken. Aan de andere kant: onder de zoden zal onherroepelijk de rotting toeslaan. Mensen denken dat zo’n kist de wormen wel even buiten houdt, maar hout wordt vochtig, beschimmelt en rot weg. De waarheid is dat er na een paar jaar niets meer over is dan botten en haarkluwen, te midden van wat halve plankjes.

Ik schrik wakker, de compagnon stapt naar beneden, vergeet even dat het niet gepast is tevreden te zijn en duwt ernstig zijn mondhoeken naar beneden.

De tweede faux pas: de kinderen hebben niets voorbereid. Mensen verwarren een slechte voorbereiding wel vaker met oprechtheid. Ze komen slecht uit hun woorden, ze huilen en ze hakkelen. Nu is dit voor de familie niet erg, maar voor een journalist als ik vormt het een probleem. Nu ben ik voor de meer persoonlijke informatie over de zeilman aangewezen op anderen.

Johan Vos wordt opgetild en naar buiten gedragen. De stoet volgt. Er is een man in een wit pak en een zonnebril. Nog een minpuntje.

De lange rij van te schudden handen laat ik aan me voorbijgaan. Laatste regel: het bonusmateriaal. Broodjes zalm en tonijnsalade. Lang niet slecht. En koffie in thermosflessen, lauw en waterig. Mijn vrouw schept aan het einde van elke avond alvast de koffie in het apparaat, opdat ik ’s ochtends alleen maar op het knopje hoef te drukken voor een goede kop. Ik merk dat ik per ongeluk glimlach. Het is gezien, er komt iemand naar me toe, een korte man met een comb over. Hij lijkt op de man van de foto, maar heeft een ronder hoofd. Als hij me vraagt waar ik Johan van ken – blijkbaar de enige vraag die er vandaag toe doet – antwoord ik: van het corps. Hij wil weten van welk corps, maar oogt niet echt nieuwsgierig. Amsterdam. Een gok. De verkeerde. Een verbaasde blik van wat Johans broer en tevens questor van het Utrechtse Albiobola studentencorps blijkt te zijn. Iedereen stopt met praten en herdenken en kijkt onze kant op.

De zalmbol past precies in mijn jaszak. De kiezels knerpen wanneer ik het terrein af loop.

De recensent
Daan Heerma van Voss

Mail

Daan Heerma van Voss

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Festival Nieuwe Types vond een nieuwe vorm

Hard//hoofd is trotse mediapartner van literair festival Nieuwe Types, dat gedurende de hele maand maart plaatsvindt in Arnhem én online. Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Revolutie in kleine stappen

In plaats van te praten

Deze week worden onze redacteuren nogmaals blij van Micha Wertheim en vinden ze alternatieve wijzen om gesprekken te voeren (of juist niet). Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Inkijkjes

Inkijkjes

Deze week worden onze redacteurs blij van een documentaire over Egypte, een succesvolle Zoomvoorstelling en een geheime tuin. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Kleine witte slang (reptiel

Kleine witte slang (reptiel)

Drie mensen zorgen samen voor een kleine witte slang. De slang lijkt alleen niets van hen aan te willen nemen. Is dat iets ergs, of wordt er een probleem gemaakt waar geen oplossing voor is? Een kort verhaal van Eva Salman over een advertentie op marktplaats, een stoel waarin nooit iemand zit en over hoe soms je best doen niet alles oplost. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Ongehinderd door waarheid

Ongehinderd door waarheid

Deze week werden onze redacteurs blij van alternatieve werkelijkheden. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Kinken in een ruggengraat

Kinken in een ruggengraat

''We liggen samen in bed en ik vraag je om een herhaling van de tijd.
‘Herhaling bestaat niet,’ zeg je, ‘alleen verandering.’''
Een kort verhaal van Welmoed Jonas over hoe nachtvlinders elkaar kunnen vinden in het donker en het wachten op een nieuwe huid. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

Een ongepland moederboek

Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare? Lees meer

Vervolgzomer

Vervolgzomer

In de rubriek Luister Even vragen we Hard//hoofd-makers om een kort stukje audio te maken over de toekomst, wanneer er weer feest kan zijn, of reizen, of drukte. Het is een proeftuin voor het maken van audio, maar ook voor onze werkelijkheid. De eerste aflevering is van Annelies van Wijk. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers