Illustratie: beeldredactie De revolutie is in gang gezet. Deze recensent recenseert geen toneel, boeken of muziek meer.. maar wel een begrafenis." /> Illustratie: beeldredactie De revolutie is in gang gezet. Deze recensent recenseert geen toneel, boeken of muziek meer.. maar wel een begrafenis." />
Asset 14

De begrafenis

-Serie: De recensent. Aflevering 2: De begrafenis. Vervolg op 'De recensie'.-

De woorden van de hoofdredacteur laten me niet los. Ik draag ze vandaag als een tweede huid. Krediet, resultaten uit het verleden, waarschuwing, alsof hij het over een riskante belegging had in plaats van over zijn eerste recensent. De pummel. Mijn klamme handen worden vuisten, maar niemand die het ziet. De zoveelste jonge krantenbaas die de problemen van de wereld is aangegaan met efficiency als enige strijdkreet. Toen ik ooit op een vergadering iets zei over Kurt Tucholsky dacht hij dat het een Duitse voetballer was. Sommige mensen ademen domheid. Het hangt om ze heen als rotte adem.

Misschien kan ik het hem niet eens kwalijk nemen. Je kunt het een kind niet verwijten dat het moet huilen wanneer het iets niet begrijpt.

Dit wordt mijn zuiverste recensie tot nu toe. Mijn beste werk. Ik dien geen enkel belang, behalve de tekst.

Ook mijn trots is ondergeschikt. Al die mensen die blij zouden moeten zijn dat ik ooit over ze heb geschreven. Ik heb hen beoordeeld. Ik. Hen. Met mijn recensie in de hand vlogen ze naar Broadway, of stormden ze door naar een vierde druk. Maar deze keer heeft zelfs mijn object geen enkel belang bij mijn pen. Daar ligt hij, met gepoederd gezicht, in een open, zwarte kist. Aan het voeteneind een foto uit beter tijden, met een zeemanspet, op het dek van zijn zeilboot, de Paimpol.

Iedereen heeft houvast nodig, de recensent vormt hierop geen uitzondering. Geen vrijheid zonder regels.

De eerste regel: begin nooit bij het begin. Liever ergens in het midden, het liefst met een citaat, dat leest lekker. ‘Hij was de beste echtgenoot van de wereld. En geen onverdienstelijk stuurman.’ Voorzichtig gelach op de voorste rijen, onmiddellijk gevolgd door een paar lange snikken. Kennelijk zit daar rest van de familie. Van de eerste regel naar de tweede: de onvermijdelijke sfeerschets. Vier dikke rode kaarsen aan de hoeken van de kist. Bretonse muziek als intermezzo, omdat hij daar in de herfst zo graag aanmeerde. We bevinden ons in IJmuiden, het is de eerste week van september, zonnestralen breken door de ruiten.

Dan de inhoud. Het is een moeilijk genre, de begrafenis. Het enige genre dat zelfs door zijn beoefenaars gehekeld wordt. Op het sprekersprogramma staan vandaag: de vrouw, de beste vriend, iemand van de zaak en de twee kinderen. Na de echtgenote volgt de vriend. Hij heeft weinig fantasie, maar een goed gevoel voor feiten. Johan Vos, Alphen aan den Rijn, 1956-2010, een pracht van een studententijd bij het corps. Dan de zakenvriend. Ernstig draagt hij zoutloze werkvloeranekdotes voor. Wanneer hij een lachje verwacht, kijkt hij met guitige ogen de zaal in. Een absolute blunder, hij draait zich naar de kist en spreekt hem minutenlang aan met ‘je’. Het gevolg, hier, schuin op de vierde rij: een achterhoofd in gesprek met een dode.

Ik denk aan de verstilde man die voor ons ligt. Begraven worden heeft als voordeel dat deze mensen later niet dronken je as van de schoorsteenmantel kunnen tikken. Aan de andere kant: onder de zoden zal onherroepelijk de rotting toeslaan. Mensen denken dat zo’n kist de wormen wel even buiten houdt, maar hout wordt vochtig, beschimmelt en rot weg. De waarheid is dat er na een paar jaar niets meer over is dan botten en haarkluwen, te midden van wat halve plankjes.

Ik schrik wakker, de compagnon stapt naar beneden, vergeet even dat het niet gepast is tevreden te zijn en duwt ernstig zijn mondhoeken naar beneden.

De tweede faux pas: de kinderen hebben niets voorbereid. Mensen verwarren een slechte voorbereiding wel vaker met oprechtheid. Ze komen slecht uit hun woorden, ze huilen en ze hakkelen. Nu is dit voor de familie niet erg, maar voor een journalist als ik vormt het een probleem. Nu ben ik voor de meer persoonlijke informatie over de zeilman aangewezen op anderen.

Johan Vos wordt opgetild en naar buiten gedragen. De stoet volgt. Er is een man in een wit pak en een zonnebril. Nog een minpuntje.

De lange rij van te schudden handen laat ik aan me voorbijgaan. Laatste regel: het bonusmateriaal. Broodjes zalm en tonijnsalade. Lang niet slecht. En koffie in thermosflessen, lauw en waterig. Mijn vrouw schept aan het einde van elke avond alvast de koffie in het apparaat, opdat ik ’s ochtends alleen maar op het knopje hoef te drukken voor een goede kop. Ik merk dat ik per ongeluk glimlach. Het is gezien, er komt iemand naar me toe, een korte man met een comb over. Hij lijkt op de man van de foto, maar heeft een ronder hoofd. Als hij me vraagt waar ik Johan van ken – blijkbaar de enige vraag die er vandaag toe doet – antwoord ik: van het corps. Hij wil weten van welk corps, maar oogt niet echt nieuwsgierig. Amsterdam. Een gok. De verkeerde. Een verbaasde blik van wat Johans broer en tevens questor van het Utrechtse Albiobola studentencorps blijkt te zijn. Iedereen stopt met praten en herdenken en kijkt onze kant op.

De zalmbol past precies in mijn jaszak. De kiezels knerpen wanneer ik het terrein af loop.

De recensent
Daan Heerma van Voss

Mail

Daan Heerma van Voss

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Filmtrialoog

Kajillionaire

Redacteurs Jozien Wijkhuis, Loren Snel en Oscar Spaans togen naar de bioscoop voor Kajillionaire van Miranda July, en zagen een absurdistisch verhaal over een paar ouders dat hun dochter als verdienmodel ziet. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 36

Een nieuwe routine

Deze week worden onze redacteurs blij van een nieuwe uitdaging, het aanbreken van de mandarijnentijd en zes soorten radijsjes. Lees meer

Racisme, weet je nog?

Racisme, weet je nog?

We zijn een halfjaar verder en het gesprek over racisme is weer terug bij af. Waar wachten we op? De volgende catastrofe? Lees meer

Het Vertrek (3) - De krakende vloer

Het Vertrek (3) - De krakende vloer

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de derde aflevering. Lees meer

Vriendschapsparadox

Vriendschapsparadox

Tijdens een etentje met vrienden wordt Eva van den Boogaard geconfronteerd met de relativiteit van vriendschappen. Lees meer

 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

Volg de voetnoot

Volg de voetnoot

Laat je ogen vaker afdwalen. Je raadt namelijk nooit welke parels van details er in de voetnoten verborgen liggen. Een tip van Wolter de Boer, die in de marge van zijn ‘imposter syndrome’ een vruchtbare lust voor details ontdekte. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Waarom de term outsider art niet thuishoort in de inclusieve musea van nu

Outsider art is in zwang bij musea die pleiten voor diversiteit. Amber Bloos vraagt zich af of de term nu echt bijdraagt aan de erkenning van de kunstwerken van gemarginaliseerde mensen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait 5

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan