Asset 14

De echte verlangens van Isa Genzken

Olga gaat met visueel kunstenaar Heleen Blanken kijken bij de expositie van Isa Genzken in het Stedelijk Museum.

Het zijn de laatste weken van de overzichtstentoonstelling van Isa Genzken in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Genzken (Duitsland, 1948) wordt gezien als een van de meest invloedrijke kunstenaars van haar generatie. Haar werk is uiteenlopend. In het Stedelijk zijn films te zien, tekeningen, betonnen sculpturen, foto’s van Leonardo DiCaprio. Er is een ruimte met plastic paspoppen, met plastic kleren aan. Er hangt met verf bekladde kleding aan een muur. Het is een overdaad van rotzooi, maar er is ook veel vakmanschap te zien. Hoe moet je hier naar kijken?

Zelf kwam ik er niet uit, maar ik laat me graag verleiden de mening van een ander te adopteren. Ik spreek af met Heleen Blanken. Ze werkt als visueel kunstenaar met onder anderen techno-dj's Ben Klock, Sandrien en Jeff Mills. Ze stond in Galerie Art Deli met een video-installatie, en ze ontwierp de backdrop voor het concert van Dotan. Ik ben benieuwd hoe zij naar het werk van Genzken kijkt, en of het beoefenen van meerdere disciplines voor haar ook een aantrekkelijke manier van werken zou zijn.

Ik weet niet wat ik van de tentoonstelling moet vinden, worstel jij hier ook mee?
Ik kreeg erg het gevoel dat Genzken mensen dwingt om een verhaal in haar werk te zoeken, ook al is dat verhaal er soms misschien niet. Op die manier word je op jezelf teruggeworpen, en begin je te worstelen met de vraag of je verbanden moet zien.
Ze neemt afstand om te praten over haar werk, dus het is aan jou om antwoorden te geven.

Begrijp jij dat ze niet over haar werk praat?
Ik vind dat heel erg bij haar werk passen. Ik denk dat als ze gewichtig over haar werk zou doen, ik het ongeloofwaardig zou vinden. Voor mij komt ze over als iemand die heel erg strugglet. Ik zie het zo voor me dat zij op een bepaald moment in haar carrière was overgeleverd aan een elite binnen de kunstwereld, waar ze op handen gedragen wordt. Daar kan dan zo’n onaangepast werk uit voortkomen als de ruimte met de paspoppen, waarmee ze zich afzet tegen die elite.
Zij is waarschijnlijk erg rijk geworden van haar kunst, en dat heeft ze denk ik voor zichzelf en de buitenwereld ter discussie gesteld. Ik vind dat haar kunst een hele duistere ondertoon heeft, haar manier van zelfvernietigend te werk gaan spreekt voor mij uit wat ze maakt.
Ik herken het wel, het gaat over feesten. Over drank en drugs, de ultieme vrijheid proberen te voelen, denken dat het vrijheid is. Maar uiteindelijk kan het ook een gevangenschap zijn, of juist escapisme.
Daarom spreken de vensters van Genzken mij erg aan. Dat zijn de werken die naar mijn mening haar echte verlangens laten zien. Het is het meest verstilde werk, en staat zo in contrast met het andere. Die vensters zie je steeds in haar werk terugkomen, door de jaren heen. Ik denk dat ze er steeds weer mee teruggaat naar zichzelf, als het ware van buitenaf reflecteert op haar werk.

heleen2

De vensters zien er ook mooi uit, esthetisch. En ze vereisen vakmanschap. Zijn ze daarom jouw favoriet?
Ja. Sommige mensen vinden beton niet mooi, maar ik vind het een prachtig materiaal, rauw en koud maar puur. Ik ervaar het als heel persoonlijk werk, en het benadrukt de verhouding tot ruimte. Als je de vensters bij elkaar ziet, dan lijken ze een heel huis te vormen. Maar wel een gefragmenteerd huis.

Ook al zijn die vensters van beton, ze deden mij aan de natuur denken. Ik weet niet hoe dat komt.
Ja, omdat je naar iets kijkt dat buiten is. Voor mij hebben de vensters te maken met een introspectief, het verlangen om te vluchten, maar niet weg kunnen, omdat je binnen zit.
Het heeft iets heel mistroostigs, die gevangenschap in jezelf. Het werk scheidt voor mij in ieder geval twee werelden. Een binnen- en een buitenwereld.
Ik voel in mijzelf ook een sterke drijvende kracht richting ‘terug naar de natuur’ gaan. Ik ben net in IJsland en La Palma geweest, het is daar zo mooi, en mystiek eigenlijk. Wat ik in IJsland mooi vond is dat je daar leert begrijpen dat mensen er in trollen en sprookjes geloven, omdat je er de ontzagwekkende kracht van de aarde op een zo directe manier ervaart. Ik verlangde altijd naar die gevoelens, maar tegelijkertijd zag ik ook dat het lastig is om in the middle of nowhere naast een gletsjer of vulkaan te wonen. Natuur is rauw en het vergt overlevingskracht. Het is niet alleen maar mooi maar ook wreed.
Ik weet ook niet of ik de connectie met de stad helemaal wil verliezen. Daar gebeuren natuurlijk ook spannende dingen. Het is een lastige tweestrijd, waarbij ik het gevoel heb dat we in een tussenfase zitten waarin we moeten wennen aan een nieuwe wereld, die wij ons nog onvoldoende eigen gemaakt hebben en mede daarom nog niet aankunnen. Mensen die over twintig jaar geboren worden zullen het allemaal prima aankunnen, denk ik.

heleen_extra

Genzken kan breken met haar eigen werk en manier van werken. Het zou haar de vrijheid geven tot iets nieuws te komen. Begrijp jij dat?
Ja, ik denk dat ik ook op zo’n punt zit. Het is heel moeilijk dingen overboord te gooien, omdat je geneigd bent om vast te houden aan iets dat je kent. Mensen kunnen zeggen, als je niks nieuws meer weet te bedenken: ‘stick to what you know’. Dat hoeft niet verkeerd te zijn. Maar ik probeer mijzelf toch steeds te vernieuwen en ik wil het experiment steeds blijven aangaan.

Het nachtwerk dat je doet lijkt me niet altijd even gemakkelijk. Is dat ook een reden dat je ook ander werk wil maken?
Het ligt niet aan het werken in de nacht alleen. Dat kan heel mooi en bevrijdend zijn, en zeker omdat je ook een groter publiek bereikt. Ik werk nu in opdracht, in het nachtleven, en ik exposeer in een galerie. Die drie facetten zetten me aan het denken. Wat is waarheid? Wat is belangrijk? Welke regels gelden waar?

Extra

Heb je het gevoel dat je moet kiezen?
Nee, dat denk ik niet. Ik zou mezelf beperkingen opleggen als ik zou kiezen. Ik zie dat er overal andere ‘regels’ gelden en dat de focus anders is. Voor mijn gevoel heeft Isa daar geen boodschap aan, alhoewel ik me ook kan voorstellen dat ze op een bepaalde wijze wordt geconditioneerd door haar omgeving.
De vraag of je jezelf in een hokje moet plaatsen, of dat door anderen laat doen, zal altijd bestaan.
In mijn werk zal er altijd een grote liefde voor video blijven bestaan. Maar soms heb ik ook de behoefte het even los te laten.
Ik zou bijvoorbeeld graag een ruimte of een oud vervallen huis tot mijn beschikking hebben, en daarmee werken. De ruimte leidend laten zijn in de beleving. Ik observeer dat ook bij Genzken, dat ruimte de hele tijd in gesprek gaat met wat ze maakt.

Over jouw videowerk wordt gezegd dat het levenloze objecten levend maakt, en dat doet zij eigenlijk ook. Heeft zij jouw werk beïnvloed?
Van directe invloed is naar mijn idee geen sprake. Wel zie ik parallellen. Zij geeft karakter aan objecten die niet menselijk overkomen. Zoals die elliptische vormen. Mijn allereerste videowerk kan doen denken aan de vensters. Aan een betonnen uitgang die geen uitgang meer is, het opgesloten zitten in de loop van het leven, van dood tot oorsprong. Misschien ben ik onbewust wel door haar beïnvloed. Of ben ik beïnvloed omdat ik in een periode ben geboren waarin die werken zijn gemaakt.

heleen1b

Mail

Olga Kortz

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Floris Alkemade trapte het nieuwe seizoen Zomergasten af. Tot al te boude uitspraken liet de Rijksbouwmeester zich niet verleiden. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Vergeetweek mixtape

Een onvergetelijke mixtape

Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met een mixtape, met nummers gekozen door onze redacteuren. Welke muziek doet ons vergeten of herinneren? Welke artiest maakte het beste nummer over vergeten en welk nummer waren we zelf geheel vergeten - en misschien was dat maar beter zo? Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

De Ander (Vergeten)

De Ander (Vergeten)

Annelies van Wijk vraagt zichzelf nog voor ze is opgestaan om naar de ander te kijken. Dit gaat over zitten in een tweepersoonsbed,
Eenzaamheid die in alleen zijn verandert en een vijver in het matras met een eendenmoeder erin. Lees meer