Asset 14

Hardvochtig

Vanaf vandaag schrijft Koen Alfons elke twee weken een column voor Hard//hoofd, afgewisseld door Kasper van Royen.

Op het bankje van de bushalte Marco Polostraat zit een dame in een gele regenjas. Het is vierentwintig graden maar ze heeft de jas tot aan haar hals dichtgeritst. Haar kousen zijn afgezakt en ze leunt op een leeg boodschappenkarretje. Aan het karretje kleeft een uitgedroogd spinnenweb.

Als ik naast haar ga zitten, knijpt ze in mijn arm. Ze zegt dat ze op haar man wacht. Ik vraag of hij soms in de volgende bus zit. Ze knikt. ‘Hij is in Duitsland geweest. In een fabriek voor granaten. Daar kreeg ‘ie alleen maar soep te eten.’

'Dan zal ‘ie flink zijn afgevallen,' zeg ik. Ze knikt, haar blik wordt mistig. Ze probeert zich hem voor te stellen. Ik kijk op mijn horloge.

Toen ik net naar de stad was verhuisd, luisterde ik naar iedereen die mij aanklampte. Niet omdat ik de verhalen wilde horen maar omdat ik bang was. Door naar de mensen te luisteren hoopte ik het geweld te ontwijken.

Nu, jaren later, ben ik wijzer. Ik weet dat bedelen ook een baan is en dat het geweld doorgaans uitblijft. Dus onderbreek ik direct en vraag: 'Wil je geld?' Ik geef het nooit, behalve aan die ene straatgitarist die altijd tokkelend op me afloopt en vraagt: 'Meneer, een eurootje voor de blues?' Boven mijn bureau hangt een foto van Son House. Voor de blues heb ik altijd een euro.

Ben ik hardvochtig geworden? Als hardvochtig betekent 'ongevoelig voor andermans lijden', luidt het antwoord: nee. Maar ik ben een stadsmens geworden, selectief hardvochtig.

'There is just no time for crazy bastards,' zei een Engelse vriend eens. 'Life’s too short.' Hij woont in Birmingham, in een achterstandswijk die ze daar een getto noemen en waar het krioelt van de verhalen die eindigen in een verzoek om geld. Of het leven te kort is, zal moeten blijken. Maar geen tijd voor crazy bastards? Ik denk vooral gewoon geen zin.

Op mijn zeventiende bezocht ik samen met mijn broer (toen nog broertje) de psychiatrische afdeling van een Nijmeegs ziekenhuis. Mijn moeder woonde daar een tijdje. Ze wachtte ons op in een hal. Ze droeg een joggingpak. Haar gezicht was veranderd – later begreep ik dat dat met medicatie te maken had. We konden ons maar moeizaam een houding geven, mijn moeder, mijn broer en ik. We raakten haar aan, het leek op een omhelzing. Ze moest huilen, omdat ze blij was dat we er waren, maar ik dacht omdat ze zich schaamde. Dat we haar zo moesten zien. Later, thuis, schaamde ik me. Omdat ik haar niet fatsoenlijk had omhelsd.

hardvochtig_xf&m

Illustratie: XF&M

Ze liet ons de afdeling zien en we zagen ook haar medebewoners – collega’s noemde mijn moeder ze. Dat luchtte me op. Ze had haar humor nog. Ze was niet helemaal verdwenen, we konden haar nog terugkrijgen.

Veel later, ik ging richting dertig, waren de rollen omgedraaid. Ik rookte in die dagen iedere avond een gram Marokkaanse hasj. Dat heb ik jaren volgehouden. Je zou kunnen zeggen dat ik een nogal gedisciplineerde blower was. Op een maandagochtend in april probeerde ik te bedenken waarom ik het deed. Er kwam geen antwoord. Ik besloot er mee op te houden.

Wat volgde was een reeks slapeloze nachten en de complete ontrafeling van mijn hersenpan. Op een ochtend zag een vriend me lopen over de Albert Cuyp. De kramen werden nog opgebouwd. De vriend hield me tegen.

'Tegen wie praat je?' vroeg hij. 'Er is hier niemand.'

Het duurde een paar seconden voordat ik hem herkende. De blik op zijn gezicht zal ik nooit vergeten. Hij nam me mee naar zijn huis en belde mijn moeder. Toen ze me ’s middags kwam halen omhelsden we elkaar. Ik schaamde me dat ze me zo moest zien.

Herinneringen. Er is een grens tussen een normaal leven, of wat daar voor moet doorgaan, en een ziekenhuis in Nijmegen of een bushalte tegenover de Marco Polostraat. Selectief hardvochtig.

In de verte draait lijn 15 de straat in. Ik zeg: 'Daar komt de bus mevrouw. Misschien zit ‘ie erin.'

Ze glimlacht en recht haar rug. 'Hij heet Jan,' zegt ze. 'Maar hij is vaak te laat hoor.'

In The Quiet American schrijft Graham Greene: 'Rooms don’t change, ornaments stand where you place them: only the heart decays.'

Als die kamers deze stad zijn, en de bushaltes de ornamenten, dan zijn wij het hart. En het hart vergaat. Dat doet het nu eenmaal.

Mail

Koen Alfons is sinds 2013 redacteur van Hard//hoofd. Hij schrijft columns en korte verhalen.

XF&M zijn een illustratie duo uit Groningen. Vanuit hun studio/huis werken zij samen aan hun illustraties, laag voor laag, met pen en papier, wat potlood, verf, krijt, inkt, stiften…en misschien nog wat spuitbus…

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Zomergast Floris Alkemade wilde boven alles de goede vrede bewaren

Floris Alkemade trapte het nieuwe seizoen Zomergasten af. Tot al te boude uitspraken liet de Rijksbouwmeester zich niet verleiden. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Vergeetweek mixtape

Een onvergetelijke mixtape

Traditiegetrouw sluiten we onze themaweek af met een mixtape, met nummers gekozen door onze redacteuren. Welke muziek doet ons vergeten of herinneren? Welke artiest maakte het beste nummer over vergeten en welk nummer waren we zelf geheel vergeten - en misschien was dat maar beter zo? Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

De Ander (Vergeten)

De Ander (Vergeten)

Annelies van Wijk vraagt zichzelf nog voor ze is opgestaan om naar de ander te kijken. Dit gaat over zitten in een tweepersoonsbed,
Eenzaamheid die in alleen zijn verandert en een vijver in het matras met een eendenmoeder erin. Lees meer

Hard//hoofd duikt in de vergetelheid

Hard//hoofd duikt in de vergetelheid

Tijdens de Vergeetweek dreunen we geheugensteuntjes op, verzinnen we ezelsbruggetjes en zetten we kruisjes in onze handpalm waarvan we ons later afvragen waar die voor waren. Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer