Asset 14

Hardvochtig

Vanaf vandaag schrijft Koen Alfons elke twee weken een column voor Hard//hoofd, afgewisseld door Kasper van Royen.

Op het bankje van de bushalte Marco Polostraat zit een dame in een gele regenjas. Het is vierentwintig graden maar ze heeft de jas tot aan haar hals dichtgeritst. Haar kousen zijn afgezakt en ze leunt op een leeg boodschappenkarretje. Aan het karretje kleeft een uitgedroogd spinnenweb.

Als ik naast haar ga zitten, knijpt ze in mijn arm. Ze zegt dat ze op haar man wacht. Ik vraag of hij soms in de volgende bus zit. Ze knikt. ‘Hij is in Duitsland geweest. In een fabriek voor granaten. Daar kreeg ‘ie alleen maar soep te eten.’

'Dan zal ‘ie flink zijn afgevallen,' zeg ik. Ze knikt, haar blik wordt mistig. Ze probeert zich hem voor te stellen. Ik kijk op mijn horloge.

Toen ik net naar de stad was verhuisd, luisterde ik naar iedereen die mij aanklampte. Niet omdat ik de verhalen wilde horen maar omdat ik bang was. Door naar de mensen te luisteren hoopte ik het geweld te ontwijken.

Nu, jaren later, ben ik wijzer. Ik weet dat bedelen ook een baan is en dat het geweld doorgaans uitblijft. Dus onderbreek ik direct en vraag: 'Wil je geld?' Ik geef het nooit, behalve aan die ene straatgitarist die altijd tokkelend op me afloopt en vraagt: 'Meneer, een eurootje voor de blues?' Boven mijn bureau hangt een foto van Son House. Voor de blues heb ik altijd een euro.

Ben ik hardvochtig geworden? Als hardvochtig betekent 'ongevoelig voor andermans lijden', luidt het antwoord: nee. Maar ik ben een stadsmens geworden, selectief hardvochtig.

'There is just no time for crazy bastards,' zei een Engelse vriend eens. 'Life’s too short.' Hij woont in Birmingham, in een achterstandswijk die ze daar een getto noemen en waar het krioelt van de verhalen die eindigen in een verzoek om geld. Of het leven te kort is, zal moeten blijken. Maar geen tijd voor crazy bastards? Ik denk vooral gewoon geen zin.

Op mijn zeventiende bezocht ik samen met mijn broer (toen nog broertje) de psychiatrische afdeling van een Nijmeegs ziekenhuis. Mijn moeder woonde daar een tijdje. Ze wachtte ons op in een hal. Ze droeg een joggingpak. Haar gezicht was veranderd – later begreep ik dat dat met medicatie te maken had. We konden ons maar moeizaam een houding geven, mijn moeder, mijn broer en ik. We raakten haar aan, het leek op een omhelzing. Ze moest huilen, omdat ze blij was dat we er waren, maar ik dacht omdat ze zich schaamde. Dat we haar zo moesten zien. Later, thuis, schaamde ik me. Omdat ik haar niet fatsoenlijk had omhelsd.

hardvochtig_xf&m

Illustratie: XF&M

Ze liet ons de afdeling zien en we zagen ook haar medebewoners – collega’s noemde mijn moeder ze. Dat luchtte me op. Ze had haar humor nog. Ze was niet helemaal verdwenen, we konden haar nog terugkrijgen.

Veel later, ik ging richting dertig, waren de rollen omgedraaid. Ik rookte in die dagen iedere avond een gram Marokkaanse hasj. Dat heb ik jaren volgehouden. Je zou kunnen zeggen dat ik een nogal gedisciplineerde blower was. Op een maandagochtend in april probeerde ik te bedenken waarom ik het deed. Er kwam geen antwoord. Ik besloot er mee op te houden.

Wat volgde was een reeks slapeloze nachten en de complete ontrafeling van mijn hersenpan. Op een ochtend zag een vriend me lopen over de Albert Cuyp. De kramen werden nog opgebouwd. De vriend hield me tegen.

'Tegen wie praat je?' vroeg hij. 'Er is hier niemand.'

Het duurde een paar seconden voordat ik hem herkende. De blik op zijn gezicht zal ik nooit vergeten. Hij nam me mee naar zijn huis en belde mijn moeder. Toen ze me ’s middags kwam halen omhelsden we elkaar. Ik schaamde me dat ze me zo moest zien.

Herinneringen. Er is een grens tussen een normaal leven, of wat daar voor moet doorgaan, en een ziekenhuis in Nijmegen of een bushalte tegenover de Marco Polostraat. Selectief hardvochtig.

In de verte draait lijn 15 de straat in. Ik zeg: 'Daar komt de bus mevrouw. Misschien zit ‘ie erin.'

Ze glimlacht en recht haar rug. 'Hij heet Jan,' zegt ze. 'Maar hij is vaak te laat hoor.'

In The Quiet American schrijft Graham Greene: 'Rooms don’t change, ornaments stand where you place them: only the heart decays.'

Als die kamers deze stad zijn, en de bushaltes de ornamenten, dan zijn wij het hart. En het hart vergaat. Dat doet het nu eenmaal.

Mail

Koen Alfons is sinds 2013 redacteur van Hard//hoofd. Hij schrijft columns en korte verhalen.

XF&M zijn een illustratie duo uit Groningen. Vanuit hun studio/huis werken zij samen aan hun illustraties, laag voor laag, met pen en papier, wat potlood, verf, krijt, inkt, stiften…en misschien nog wat spuitbus…

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Verf op je kleren #1 - Het Proces

Verf op je kleren #2 - Fictie en werkelijkheid

Waar ligt de grens tussen fictie en werkelijkheid, en hoe zet je die grens op spanning, zonder dat het saai of aanstellerig wordt? Lees meer

Column: Ik wens je alle goeds

Ik wens je alle goeds

Een afwijzing komt Eva koud op haar dak vallen. ‘Ik vond hem leuk, hij vond mij ook leuk, hij vond mij dus niet leuk, ik ben gewoon niet leuk genoeg.’ Lees meer

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode 1

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode

Als 'kritische kunstkoerier' neemt Marc Schoorl je mee door de kunstbijlage van zijn favoriete ochtendkrant. Lees meer

Nieuws in beeld: En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

Na twee jaar af en aan wel en geen onderwijs op school te hebben gehad, ervaren leerlingen dat er 'hiaten in hun kennis' zijn ontstaan. Lees meer

Koop de roze bril

Koop de roze bril

Lang geloofde Shulamit Löwensteyn dat een ingebouwd stapelbed de oplossing zou zijn voor al haar moeilijkheden. Had ze daar gelijk in? Een tip over tulpen, taart en het kopen van troost. Lees meer

Automatische concepten 73

Engeland is gesloten

Maar liefst 28.000 vluchtelingen staken in 2021 het Engelse Kanaal over, met gevaar voor eigen leven. Lees meer

Nieuwe coronificatie

Nieuwe coronificatie

Marthe van Bronkhorst opent het nieuwe jaar op poëtische wijze. Lees meer

Column: Het enige woord dat het omschrijft

Het enige woord dat het omschrijft

Het voorlopig laatste uitstapje naar de bios met haar vader krijgt voor Eva een duistere lading. Lees meer

Verf op je kleren #1 - Het Proces

Verf op je kleren #1 - Het Proces

In Verf op je Kleren onderzoekt schrijver en documentairemaker Tiemen Hageman alle aspecten van het creatieve proces. Hij gaat in gesprek met allerlei creatieve makers, over hun proces en hoe je dat nou eigenlijk doet, werk maken. In deze eerste aflevering: schrijvers Martijn Brugman en Merlijn Huntjens. Lees meer

Stop met schrijven!

Stop met schrijven!

Jens Meijen vergelijkt het schrijfproces met auto-onderhoud en weet hoe je als schrijver goed zorgt voor je mentale gezondheid. Wat heeft schrijven te maken met het worden van een popster en waarom moet je volgens Jens eerst stoppen met schrijven? Lees meer

Ballen en Engelen

Ballen en Engelen

Na een klassiek ongemakkelijke kerstborrel op kantoor gaat Sascha mee naar huis met Ariane van hr. Maar dan neemt de avond een griezelige onverwachte wending... Een kerstverhaal van Loren Snel. Lees meer

Op elk potje past een probleempje

Op elk potje past een probleempje

Waarom moeten lesbische relaties in films altijd zo tragisch afgelopen? Esther Lamberigts pleit voor een positiever beeld van queer levens in hedendaagse media. Lees meer

Kon je maar aanbeden worden

Kon je maar aanbeden worden

Hologrammen, goud licht en een religieus lam laten Marthe van Bronkhorst zich klein voelen tijdens een kerkbezoek. Lees meer

Nieuws in beeld: Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Vond de Chinese maanlander een hutje, een kleine triomfboog, of toch maar gewoon een grote rots? Lees meer

Wees talentloos

Wees talentloos

Tijdens een date raakt Wolter de Boer verwikkeld in een socratisch vraaggesprek rond talent. Een tip over het afschaffen van aanleg. Lees meer

Nieuws in beeld: Weg met het kerstpakket!

Weg met het kerstpakket!

Er zit zelden iets in waar je op zit te wachten, laat staan iets van kwaliteit. Lees meer

Over geluk is het moeilijk praten 2

Over geluk is het moeilijk praten

Filmmaker Agnès Varda was een uitgesproken feminist. Julia de Dreu zag in haar een geestdriftige, politiek geëngageerde vrouw. Maar Varda's film 'Le bonheur' lijkt een ode aan het traditionele huwelijksgeluk. Wat wilde ze ons vertellen met dit onuitgesproken drama? Lees meer

Masterclass

Een vrouw die met zichzelf in de knoop zit besluit om een masterclass acteren te volgen. Een kort verhaal door Renske van den Broek over opnieuw leren lopen, majorettemeisjes en vrede sluiten met wie je bent. Lees meer

Stemmen op je zestiende voor een sterkere democratie

Het is goed voor Nederland als zestienjarigen mochten stemmen, zegt Jazz Komproe. Lees meer

Ik sla een praatje op het Godenpad

Shimanto Reza gaat tegen zijn achterhoofdstem in en ontdekt de waarde van taboes. Lees meer