Afgelopen week was ik met mijn vader in de Applestore op het Leidseplein in Amsterdam, om een nieuwe computer uit te zoeken. Het was die dag tevens de verjaardag van mijn ex-geliefde, dus leek het me een uitgelezen moment om mijzelf iets exorbitants cadeau te doen. Later die dag belde mijn beste vriendin, tevens nichtje én collega van mijn ex, me op: ze moest broodnodig een pak worstjes langsbrengen. Eenmaal bij mij thuis biechtte ze op waarvoor ze eigenlijk langskwam: hij heeft een nieuw meisje, en die zou dat weekend op zijn verjaardagsfeest worden voorgesteld aan de hele familie. De familie die vijf jaar lang mijn familie was en aan wie ik liever niet te vaak terugdenk omdat het gemis nog voelbaar is in mijn botten.
Grappig, denk ik, terwijl mijn vriendin vertelt over de neuspiercing en andere bijzondere eigenschappen van Het Nieuwe Vrouwmens. De dag dat het uitging was ik ook in een Applewinkel, toen om een telefoon te kopen. Het ritme van de toevallige herhaling bevalt me. Net als een golf met groene stoplichten, vooral op het moment dat ik haast heb, of een datum die op de juiste dag valt. Het geeft een betekenis aan de gebeurtenis die losstaat van mijn gevoel over de situatie. Het is alsof het universum heeft besloten dat het zo moet zijn, en over dat universum heb ik weinig te zeggen. De paar keer dat ik een filmpje monteerde, gebeurde het op sommige momenten ook: de losse elementen van beelden en geluiden kwamen bij toeval perfect samen en vormden een perfect geheel. Ze vielen op hun plek.
Wetenschappers en filosofen buigen zich al eeuwen over toeval en willekeur, en komen tot de conclusie dat het niet bestaat: er is uiteindelijk altijd sprake van een bepaald soort orde, gebeurtenissen clusteren zich. Als je honderd keer met een dobbelsteen gooit, gooi je niet gemiddeld even vaak 6 als 1: de uitkomsten groeperen zich meestal rond één bepaald cijfer. Als er iets stuk gaat, in een huis of in een fabriek, kun je er de donder op zeggen dat er meer uit elkaar valt, ook al hebben de dingen die kapot gaan niets met elkaar te maken. Daarom zou je, op een dag met veel mazzel, je geluk daadwerkelijk kunnen beproeven in het casino: het universum spreekt tot je en vertelt je dat je op een goede aardstraal zit of zoiets. Maar let op, het omgekeerde geldt dus ook: een goed excuus om bij een ‘pechdag’ in bed te blijven liggen.
Illustratie: Aart-Jan Venema
Er is al sinds de tijd van Galileo Galilei een complete tak van wiskunde die zich bezighoudt met kansberekening. Misschien wel omdat wij als mensen uit alle macht de willekeur en onzekerheid van het leven willen vangen, begrijpbaar maken of zelfs teniet willen doen. Iets zeker weten is altijd beter dan afwachten wat er komen zal. Dat mijn ex een nieuwe vriendin zou krijgen, daar kon ik wel van op aan. Nu het zover is, hoef ik ten minste niet meer na te denken over wie of wat of hoe dit zou zijn: het is zo. En ze heeft een neuspiercing. Dat had ik dan weer in de verste verte niet kunnen voorspellen.
Noor Spanjer (Amsterdam, 1982) is freelance journaliste en mediawetenschapper. Als nieuwerwetse minstreel is zij altijd op zoek naar persoonlijke verhalen en daarnaast is ze ideologisch inzetbaar voor feministische zaken en andere nature-nurture kwesties.
Aart-Jan Venema is freelance illustrator en verhalenverteller. Hij werkt onder andere voor NRC.next, de Groene Amsterdammer en hard/hoofd.
