tickets
Asset 14

Bejaard

Toen ik een jaar of vijf was nam mijn oma mij mee naar het circus. ‘‘Eén kind en één volwassene’’, zei ze tegen de kaartverkoper. Ik moest lachen. ‘‘Maar oma,’’ zei ik, ‘‘jij bent toch helemaal niet volwassen? Jij bent bejaard. Kijk toch eens in de spiegel.’’ Gelukkig lachte mijn oma er zelf het hardst om. Zij was dan ook de leukste oma ter wereld. En de mooiste en de grappigste. Ze mag dan al veertien jaar dood zijn, ik denk nog elke dag aan haar.

Deze anekdote is zo vaak op familiefeesten opgerakeld, dat ik niet meer kan zeggen of ik het mij daadwerkelijk herinner. Maar al lach ik elke keer maar weer mee, toch voelt mijn kleuterlogica ergens nog steeds heel vertrouwd. Kinderen, volwassenen en bejaarden zijn drie aparte menssoorten. Mijn dochter begrijpt dat heel goed. ‘‘Oma, oma,’’ roept zij soms een vrouw na die wij op straat passeren. Natuurlijk denkt ze dan niet dat dat háár oma is; zij ziet haar grootouders elke week en over hun identiteit kan dus geen misverstand bestaan. Nee, ze zegt ‘oma’ zoals ze ‘poes’ zegt wanneer ze een poes ziet, of ‘la’ wanneer ik vergeten ben de chocoladerepen uit het zicht te verbergen. Ik ben elke keer weer opgelucht als ik constateer dat de oma in kwestie een typische oma is, met grijs haar in een knot en een rollator. Dit soort oma’s vindt het helemaal niet erg om oma genoemd te worden, volgens mij vragen ze er zelfs een beetje om. Maar Annika wil ook weleens ‘oma’ juichen naar een vrouw van middelbare leeftijd, die zichtbaar elke ochtend haar tijd neemt om er jeugdig uit te zien. Ik roep dan verontschuldigend: ‘‘haar oma’s zijn jong en beeldschoon hoor,’’ en grijp dan naar mijn telefoon om de vrouw een foto van mijn moeder onder de neus te drukken, zodat er geen misverstand kan bestaan over de omvang van het compliment dat haar zojuist ten deel is gevallen. Maar vrouwen van middelbare leeftijd die zichtbaar elke ochtend de tijd nemen om er jeugdig uit te zien, kunnen verbazingwekkend hard lopen wanneer ze iets niet gehoord willen hebben.

Illustratie: Gino Bud Hoiting

Annika kan weinig kwalijk genomen worden. Mijn ouders en schoonouders zijn allen eind vijftig of begin zestig en hebben het met betaald en onbetaald werk, reizen, sporten, muziek maken en cultuur snuiven voorlopig veel te druk voor bingoavonden en heupoperaties. Onlangs kwam mijn schoonmoeder met haar oudere zussen bij ons op de koffie. ‘‘Toen ons grootje mijn leeftijd had,’’ zei de zus die zeventig was maar net zo goed vijfenvijftig had kunnen zijn, ‘‘zat ze de godganse dag sjaals te breien. Kilo’s wol gingen er in een week doorheen. De kerk kon ze op zeker moment niet meer kwijt. De hele regio werd voorzien, ook als het hartje zomer was. We hebben haar eigenlijk nooit leren kennen, want ze had alleen maar oog voor haar naalden en zei geen woord.’’ De ‘typische oma’ met rollator en grijs haar in een knot is, als je er bij stilstaat, steeds meer een zeldzaamheid in ons straatbeeld aan het worden. Ouder worden is tegenwoordig een proces dat zo geleidelijk gaat, dat je zomaar tot op je sterfbed een volwassene zou kunnen zijn.

En toch blijft het kinderoog eigenwijs de mensheid in drieën verdelen. Soms denk ik dan ook dat er een platoons Idee van het grootouderschap bestaat, dat uitsluitend door kinderen herkend kan worden. Dan kan je nog zo blakend van gezondheid en barstend van energie zijn, maar platoonse Ideeën hebben nou eenmaal de eigenschap eeuwig en onveranderlijk te zijn en daar valt dus onmogelijk tegenop te kleurspoelen of bergbeklimmen.

Maar zoals gewoonlijk zal de waarheid wel weer relatiever zijn dan dat. Al weet ik natuurlijk beter, mijn eigen kinderogen blijven op hun beurt stug hun eigenwijze orde aanbrengen. Voor mij zullen mijn ouders, ook als ze ooit aangewezen mogen raken op diensten als Tafeltje-dek-je, nog steeds tot de categorie ‘volwassenen’ behoren. Bejaard zullen ze dus nooit zijn, wat mijn dochter daar ook over denken mag. En al word ik dit jaar dertig, ik blijf mezelf zien als kind. Dat bedoel ik overigens niet op de pathetische wijze van mannen die met treintjes spelen, alsjeblieft niet zeg. Eeuwig jong blijven heeft me altijd een verschrikkelijke gedachte geleken; als kind al wilde ik juist zo snel mogelijk tot het knusse bejaardenrijk behoren. Ik blijf het echter, elke keer dat ik een circus bezoek, onwerkelijk vinden om een volwassenenkaartje te moeten kopen. Daarom heb ik voor dat soort gelegenheden ook een spiegeltje op zak.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

10 jaar Hard//hoofd in Het HEM

Op de eerste lentedag van dit decennium viert Hard//hoofd haar 10-jarig bestaan in Het HEM. Samen met de alchemisten van deze tijd toveren we Het HEM om tot nachtlaboratorium. Vier met ons mee! Lees meer

Tip: Wees een exoot

Wees een exoot

Eva van den Boogaard ontwaakt in een onbekend huis. Is zij hier de vreemdeling? Of is het vooral vreemd dat haar gastheer haar dat laat denken? Een tip om je niet neer te leggen bij xenofobie. Lees meer

 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Trotse mixtape

Trotse mixtape

Als je buren aan de deur komen bonzen, is dat om de link naar deze playlist te vragen. Lees meer

Automatische concepten 32

Het glas had jouw vorm

Thijs Joores bespreekt in zijn gedichten een donkere kant van trots: over het Imposter Syndrome en thuiskomen bij je ouders waar je kindertekeningen nog op het toilet hangen. Lees meer

Alles vijf sterren: 19

Trots op onze menselijkheid

Deze week worden we blij (en trots) van burlesque, zwart-witfoto's in elke kleur van de regenboog en het tweede seizoen van Sex Education. Lees meer

De humblebrag

De humblebrag

Anne Staal gaat in gesprek met haar miereneter, want er moet haar iets van het hart. Lees meer

Stemmen die wegsterven in de wind

Stemmen die wegsterven in de wind

Een auteur heeft zich teruggetrokken in een grauwe hotelkamer en werkt aan een boek, om niet te hoeven praten en niks uit te hoeven leggen. Voor zolang het duurt. Want van wie is het boek uiteindelijk: van de schrijver of van de lezers? Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Trots zoals _ zich verhoudt tot _

Yentl van Stokkum onderzoekt de trots die ze in haar dagelijks leven om zich heen ziet: in kleedkamers, in opgeruimde kamers en in primetime televisieprogramma's. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Hard//hoofd hult zich in een fluwelen harnas

Deze week paradeert, poseert en flaneert Hard//hoofd erop los, want wij zijn trots, en de hele wereld mag het weten. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Lieflijkheid, comfort, en verbeelding

Deze week worden we blij van een boek van Jenny Slate, een fleecepyjama en de horoscopen van Rob Breszny. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

Seoul 2

Seoul

Thijs Joores schreef deze ritmische gedichtencyclus tijdens de jaarwisseling in Seoul. Het begint kalm, maar eindigt in een wervelwind aan gedachten en reflecties. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan