Asset 14

Bejaard

Toen ik een jaar of vijf was nam mijn oma mij mee naar het circus. ‘‘Eén kind en één volwassene’’, zei ze tegen de kaartverkoper. Ik moest lachen. ‘‘Maar oma,’’ zei ik, ‘‘jij bent toch helemaal niet volwassen? Jij bent bejaard. Kijk toch eens in de spiegel.’’ Gelukkig lachte mijn oma er zelf het hardst om. Zij was dan ook de leukste oma ter wereld. En de mooiste en de grappigste. Ze mag dan al veertien jaar dood zijn, ik denk nog elke dag aan haar.

Deze anekdote is zo vaak op familiefeesten opgerakeld, dat ik niet meer kan zeggen of ik het mij daadwerkelijk herinner. Maar al lach ik elke keer maar weer mee, toch voelt mijn kleuterlogica ergens nog steeds heel vertrouwd. Kinderen, volwassenen en bejaarden zijn drie aparte menssoorten. Mijn dochter begrijpt dat heel goed. ‘‘Oma, oma,’’ roept zij soms een vrouw na die wij op straat passeren. Natuurlijk denkt ze dan niet dat dat háár oma is; zij ziet haar grootouders elke week en over hun identiteit kan dus geen misverstand bestaan. Nee, ze zegt ‘oma’ zoals ze ‘poes’ zegt wanneer ze een poes ziet, of ‘la’ wanneer ik vergeten ben de chocoladerepen uit het zicht te verbergen. Ik ben elke keer weer opgelucht als ik constateer dat de oma in kwestie een typische oma is, met grijs haar in een knot en een rollator. Dit soort oma’s vindt het helemaal niet erg om oma genoemd te worden, volgens mij vragen ze er zelfs een beetje om. Maar Annika wil ook weleens ‘oma’ juichen naar een vrouw van middelbare leeftijd, die zichtbaar elke ochtend haar tijd neemt om er jeugdig uit te zien. Ik roep dan verontschuldigend: ‘‘haar oma’s zijn jong en beeldschoon hoor,’’ en grijp dan naar mijn telefoon om de vrouw een foto van mijn moeder onder de neus te drukken, zodat er geen misverstand kan bestaan over de omvang van het compliment dat haar zojuist ten deel is gevallen. Maar vrouwen van middelbare leeftijd die zichtbaar elke ochtend de tijd nemen om er jeugdig uit te zien, kunnen verbazingwekkend hard lopen wanneer ze iets niet gehoord willen hebben.

Illustratie: Gino Bud Hoiting

Annika kan weinig kwalijk genomen worden. Mijn ouders en schoonouders zijn allen eind vijftig of begin zestig en hebben het met betaald en onbetaald werk, reizen, sporten, muziek maken en cultuur snuiven voorlopig veel te druk voor bingoavonden en heupoperaties. Onlangs kwam mijn schoonmoeder met haar oudere zussen bij ons op de koffie. ‘‘Toen ons grootje mijn leeftijd had,’’ zei de zus die zeventig was maar net zo goed vijfenvijftig had kunnen zijn, ‘‘zat ze de godganse dag sjaals te breien. Kilo’s wol gingen er in een week doorheen. De kerk kon ze op zeker moment niet meer kwijt. De hele regio werd voorzien, ook als het hartje zomer was. We hebben haar eigenlijk nooit leren kennen, want ze had alleen maar oog voor haar naalden en zei geen woord.’’ De ‘typische oma’ met rollator en grijs haar in een knot is, als je er bij stilstaat, steeds meer een zeldzaamheid in ons straatbeeld aan het worden. Ouder worden is tegenwoordig een proces dat zo geleidelijk gaat, dat je zomaar tot op je sterfbed een volwassene zou kunnen zijn.

En toch blijft het kinderoog eigenwijs de mensheid in drieën verdelen. Soms denk ik dan ook dat er een platoons Idee van het grootouderschap bestaat, dat uitsluitend door kinderen herkend kan worden. Dan kan je nog zo blakend van gezondheid en barstend van energie zijn, maar platoonse Ideeën hebben nou eenmaal de eigenschap eeuwig en onveranderlijk te zijn en daar valt dus onmogelijk tegenop te kleurspoelen of bergbeklimmen.

Maar zoals gewoonlijk zal de waarheid wel weer relatiever zijn dan dat. Al weet ik natuurlijk beter, mijn eigen kinderogen blijven op hun beurt stug hun eigenwijze orde aanbrengen. Voor mij zullen mijn ouders, ook als ze ooit aangewezen mogen raken op diensten als Tafeltje-dek-je, nog steeds tot de categorie ‘volwassenen’ behoren. Bejaard zullen ze dus nooit zijn, wat mijn dochter daar ook over denken mag. En al word ik dit jaar dertig, ik blijf mezelf zien als kind. Dat bedoel ik overigens niet op de pathetische wijze van mannen die met treintjes spelen, alsjeblieft niet zeg. Eeuwig jong blijven heeft me altijd een verschrikkelijke gedachte geleken; als kind al wilde ik juist zo snel mogelijk tot het knusse bejaardenrijk behoren. Ik blijf het echter, elke keer dat ik een circus bezoek, onwerkelijk vinden om een volwassenenkaartje te moeten kopen. Daarom heb ik voor dat soort gelegenheden ook een spiegeltje op zak.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Zwamvolk 2

Zwamvolk

In de serie Natuurgeweld maakt schrijverscollectief Wildgewelf verhalen bij een zoekplaat van Emile Weisz. Welke verhalen weet jij te vinden? Lotte Bijl trapt af met een verhaal over het mos dat je komt halen, over hoe een heksenkring ontstaat en zwammen die op gezichten groeien. Lees meer

Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Horror, honden en verlangen 1

Horror, honden en verlangen

Deze week worden onze redacteurs blij van een film die de Gouden Palm waard is, een uitkomst voor hondenbezitters met een volle agenda en een debuutroman. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 51

Wees jezelf, ook achter glittercoulissen

Deze week worden onze redacteurs blij van authenticiteit, een nieuw boek van een favoriete schrijver en glitter. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren! 1

Hard//hoofd zoekt eindredacteuren!

Hard//hoofd is op zoek naar scherpzinnige eindredacteuren (fictie/non-fictie) die ons tijdschrift structureel willen komen versterken. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

In de gedichten van Nora van Arkel spoelen herinneringen aan en wordt er lego in de sloot gegooid. 'Alsof een eindeloze hoeveelheid tijd zich voor me uitstrekte / loom achterover ging liggen totdat het hele /landschap tijd was geworden'. Lees meer

(Geen onderwerp)

(geen onderwerp)

Vijf huisgenoten proberen via e-mails in contact te blijven over hun huis dat steeds viezer wordt. Lees meer