Asset 14

Aandeel Dutch Design gezakt?

De financiële crisis is op zijn hoogtepunt, Manhattan staat onder water en in Afrika krijgen steeds meer mensen last van overgewicht. In Eindhoven was er eind oktober weer een Dutch Design Week. Hoe staat het met het aandeel Dutch Design te midden van al het natuurgeweld en het socio-economische tumult?

Net als de financiële crisis is de kwestie Dutch Design ook onder te verdelen in een heersende orde tegenover revolutionairen. Wallstreet tegenover Occupy. Het topje tegenover de ijsberg. Wat het topje betreft kent Design al jaren een aantal steeds terugkerende kopstukken die nog stammen uit de tijd dat het geld niet op kon en dat een volle portemonnee nog geruild kon worden tegen lege esthetiek. Zij die de markt van het grote geld eerder hebben aangeboord kunnen zich nog even blijven vastklampen aan hun mecenassen, maar voor de startende ontwerper is het momenteel op een houtje bijten.

Geen toeval dus dat je op de Design Academy Graduation Show geen goud ziet blinken. Her en der proberen onzekere designertjes zich nog te verschuilen achter mooimakerij, maar de slimste kinderen van de klas storten zich op onderzoek naar de toekomst. Dat uit zich in steeds meer wetenschappelijke en praktische ontwerpen. Hoe overleef ik een ramp? Hoe kunnen we beter omgaan met onze grondstoffen en de natuur? Wat moeten we met ons overschot aan rotzooi? Kunnen we dingen misschien beter samen oplossen? Het heeft misschien een hippie-achtige ondertoon, maar we kunnen niet langer om deze onderwerpen heen. De wijze waarop het onderzoek wordt gedaan heeft ook zeker geen vrijblijvende peace and love-attitude: geen halfbakken projectjes maar volwaardige ideeën en producten.

Wat doe je bijvoorbeeld als je lekker door de stad banjert en er breekt zomaar een dijk door? Dan klamp je je vast aan het eerste het beste stuk straatmeubilair, dat naast een gezellig zitbankje ook een stevig vlot blijkt te zijn. Een idee van Asnate Bockis. Met bijpassende drijvende zitzakken waarin een heuse kiel van koolzaad zit verwerkt. Als het water dan weer wat gezakt is en je woonplaats officieel tot rampgebied is verklaard, heb je behoefte aan hulp. Hikaru Imamura stopte alles wat je nodig hebt in een stalen vat, dat je simpel om kunt bouwen tot een fornuis. Beide ideeën zijn onder andere genomineerd voor een ‘Keep an Eye Grant’.

Ook is er dit jaar veel aandacht voor het sociale netwerk en welvaartsziektes. Het project ‘Aan tafel’ van Tobias Jansen richt zich op een probleemoplossend netwerk van mensen die bij elkaar komen tijdens een reizend diner. Mickael Boulay ontwierp een vriendelijke en stressverlagende manier om de bloedsuikerspiegel bij diabetespatiënten te meten. Boulay ontving hiervoor een Keep an Eye Grant en de Renee Smeets Prijs.

Allen lijken er op gebrand om onze door rampen geteisterde samenleving te repareren. Zelfs aan een mentale omslag is gedacht. Het ‘Meccano 2.0’ project van Tomm Velthuis is het oude vertrouwde Meccano, maar dan met onhandige onderdelen. Onderdelen die misschien niet leiden tot de meest efficiënte machines maar wel de meest wonderbaarlijke. Machines gebouwd met onmogelijke onderdelen stralen een visie uit die je niet moet afdoen als loze esthetiek, maar die je kunt zien als een nieuwe, of misschien wel opnieuw ontdekte manier van denken en opvoeden.

Tegenover al dit mooie nieuwe gedachtegoed staat de gevestigde orde. Een groep van designers die elkaar in een polonaise schouderklopjes geven en overladen met prijzen die naar jong talent zouden moeten gaan. Ook in Eindhoven voltrekt dit ritueel zich. Vooruit, zo af en toe gaat er vanuit de DDA ook een prijsje naar de goede richting, maar de selectie finalisten die een week geleden in Eindhoven was te zien stelde voor het grootste deel teleur.

Hier een paar voorbeelden van ontwerpen die daar niet hadden moeten staan en ook weinig van doen hebben met de missie die de DDA zichzelf stelt: “De DDA wil een platform zijn waarin de ontwikkelingen op het gebied van vormgeving worden weerspiegeld en podium krijgen. Een tendens die steeds duidelijker zichtbaar wordt is dat ontwerpers in hun werk steeds meer bezig zijn om oplossingen te vinden voor sociale, maatschappelijke en economische problemen. Denk aan onderwerpen als mobiliteit, vergrijzing, energie, health, zorg, integratie, klimaat, well-being, sociale interactie, nadruk op paradigmaverandering, etc.” Van al deze mooie woorden vinden we bitter weinig terug in de selectie van finalisten.

Met stip op nummer één; de ‘C-Explorer’. Een mini-onderzeeboot geschikt voor vier passagiers en een kapitein. Reden voor selectie: “Door de profilering en het kleurgebruik geeft het ontwerp een gevoel van veiligheid. Het is een uitstekend, functioneel en goed vormgegeven product voorzien van geavanceerde technologie.” Geavanceerde technologie waar de wereld op dit moment weinig aan heeft en die ook niet perse nodig is aangezien de selectiecommissie haar gevoel van veiligheid voor een groot deel laat afhangen van de kleur van de verflaag op het duikbootje. Blijkbaar zit de wereld op dit moment met smart te wachten op een dure gele onderzeeër die plaats biedt aan een gemiddeld gezin.

Op nummer twee: ‘Masks’ van Bertjan Pot. Hij kwam er alweer een kleine twee jaar geleden achter dat hij kekke maskers kon maken van aan elkaar geregen touw. Met deze techniek wilde hij eigenlijk kleden maken, maar maskers bleken leuker. Niet dat ik iets tegen heb op een experimentje hier en daar - dat juich ik van harte toe. Maar een nominatie voor deze ‘creatief-met-kurk’-uitspatting gaat me wat te ver.

Op nummer drie: ‘Colour Porcelain’ van Scholten & Baijings. Zij maakten een servies. Meer kan ik er eigenlijk niet over vertellen. De selectiecommissie wel: “Het ontwerpersduo is in staat om een herkenbaar kleurenpalet, gebaseerd op een gedegen kleuranalyse van historische, Japanse topstukken, op een frisse manier toe te passen. Het serviesgoed beschikt over een mooie vormentaal. Er zijn verrassende keuzes gemaakt met betrekking tot de vormen, waardoor een soort vanzelfsprekendheid ontstaat.” Kortom, zij maakten een servies. En een servies maken met leuke kleurtjes en vormpjes is geen design. Leuke kleurtjes en vormpjes noemen we ‘styling’. En het zijn niet de Dutch Styling Awards. Dus nogmaals: zij maakten gewoon een servies.

Als we kijken naar wat de oude garde van designers naar voren schuift in deze barre tijden lijken we op een regelrecht bankroet af te varen, ook omdat steeds minder subsidies worden verleend. Wie zit er nog te wachten op een leuk serviesje of een hippe sofa waar exorbitante bedragen voor moeten worden neergeteld, terwijl nieuw talent steeds moeilijker aan subsidie kan komen? De Dutch Design Awards zou een nieuwe manier van vormgeven moeten promoten en een debat creëren over de functie en het nut van design.

Gelukkig zie ik na de onvermijdelijke koersval die er het komende jaar aan zit te komen ook een lichte plus voor het aandeel Dutch Design. Uit de vele nieuwe samenwerkingsverbanden als Sectie C, Collaboration O en het alweer wat oudere Dutch Invertuals blijkt dat getalenteerde afgestudeerden hun krachten bundelen en blijven zoeken naar manieren van ontwerpen die ertoe doen. Ik stel daarom voor dat de Dutch Design Awards een voorbeeld neemt aan de Rotterdam Designprijs die dit jaar iedereen verraste door een brede selectie van projecten te nomineren en een discussie aanzwengelde over wat relevant ontwerp anno 2012 is. Design is allang geen mooimakerij meer, maar een heuse manier om ons uit allerlei soorten crises te kunnen redden.

Tekst en beeld: Michael Kluver. Disclaimer: Michael Kluver is vormgever, in alles geïnteresseerd, heeft nergens verstand van maar overal een mening over.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Moeten we een minister-president die Thatcher-fan is verwelkomen, alleen omdat ze een vrouw is? Lees meer

Of gewoon een boom

Of gewoon een boom

''We kunnen met schuim een nieuwe dampkring spuiten 
en van oceanen spiegels maken
alle fietshelmen, alle daken 
bedekken met restjes zilverpapier'' Lees meer

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Lees meer

Vacature voor hemelbestormers: Hard//hoofd zoekt makers!

Hard//hoofd zoekt talent!

Wij zoeken vrije geesten, rusteloze zielen en ambitieuze daedalussen die ons tijdschrift structureel willen komen versterken als lid van de redactie. Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Pictionary voor beginners

Pictionary voor beginners

"Ik wil je zeggen dat dit het moment is
het moment om mijn mond als een schelp aan je oren te leggen
en de hele wereld die nu zee is daar te horen ruisen." Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

Tabak en rooksignalen

Tabak en rooksignalen

De verteller van dit verhaal leeft al meer dan twee jaar teruggetrokken in een blokhut in het bos, tot op een dag zijn voorraad tabak op is. Er zit niks anders op dan terug te keren naar de bewoonde wereld. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

De schrijver van deze brief ging tegelijkertijd en naar dezelfde school als de kinderen van minister Arie Slob, en leeft nog altijd met de wonden van de homofobie op die school. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 38

(Amateur)kunst en de vrouwelijke Freek

Deze week worden onze redacteurs blij van dierenweetjes, vorken met persoonlijkheid en een podcast als vervanging voor het museum. Lees meer

Zilt

Zilt

''wij zeggen dat het niet erg is van de barsten
die we met onze vingertoppen volgen
als autowegen naar het zuiden''
Ellis Meeusen is één van de 160 klimaatdichters die samen de bundel Zwemlessen voor later maakten. Zij hebben één gedeelde zorg: de toestand van de aarde. Geïllustreerd door Lisette van der Maten. Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer

Het Vertrek (4) - De stortbui

Het Vertrek (4) - De stortbui

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de vierde aflevering. Lees meer

Teleurstellende feministen

Teleurstellende feministen

Vivian Mac Gillavry voert gesprekken met vrienden over de discrepantie in het feminisme tussen theorie en keuzes in het persoonlijke leven. 'De definitie van feminisme is zo breed dat het lijkt alsof álles wat met keuzevrijheid en gelijkwaardigheid te maken heeft, onder de noemer geplaatst kan worden.' Lees meer

Tip: Tinder toch maar

Tinder toch maar

Nog geen jaar geleden schreef Emma Stomp de dating app af als een grabbelton zonder prijs. Maar na een succesvolle Tinder-date, slikt ze haar woorden weer in. Waar anders maak je in crisistijd kans op romantiek? Lees meer

Alles Vijf Sterren: Soundtrack voor donkere tijden 1

Soundtrack voor donkere tijden

Deze week geven onze redacteurs muzikaal advies om de rest van het jaar mee door te komen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan