De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Terwijl het debat over academische tradities woedt ziet Michiel Bron de wetenschappelijke mores met voeten getreden worden.
Er is een nieuwe stap gezet in het verspreiden van nieuws en het vinden van geschikt bronmateriaal. Het zonder gêne aanhalen van Wikipedia als enige bron is sinds kort doorgedrongen tot de kringen van journalisten en wetenschappers. Het meest frappante is nog dat het gebeurde binnen een universitair debat. Het debat, wat zich richt op het studentenlied Gaudeamus Igitur (of: de Brivitate Vitae), wordt in de Trouw becommentarieerd door Ger Groot. In dit artikel valt de volgende zin gelijk op: ‘En als verrassing een song van Melanie Safka (Beautiful People) uit 1970 die er volgens Wikipedia op geïnspireerd is.’
Nog indringender wordt het wanneer er wordt nagegaan wat de oorsprong van dit debat was: Universitair docente Joke Daemen stelde dat het lied, hoewel zij aan het (hier slechts nauwelijks gezongen) Latijnse vijfde couplet refereerde, melding maakt van ‘meisjes, makkelijk en mooi’. Seksistisch en uit de tijd, volgens Daemen. Dat haar bronnenonderzoek louter bestond uit slechts het nakijken van de vertaling op Wikipedia, geeft ze zelf ook ruiterlijk toe.
Op de inhoud van het debat zelf wil ik hier niet teveel ingaan. Wel op het schaamteloos gebruik maken van Wikipedia als bron in een door academici opgestart en gevoerde discussie. Het gebruik van Wikipedia – zeker geen onbruikbaar hulpmiddel, in de juiste context – door universitair geschoolden erodeert namelijk van binnenuit het universitaire, academische debat. Je kunt zeker vertalingen vinden op Wikipedia, maar dat deze site zelf erboven zet dat hier gaat om een ‘vrije vertaling’, geeft al aan dat je deze beter niet als bron kan gebruiken. Zeker niet binnen een academisch debat, waar de deelnemers de wetenschappelijke mores hanteren door de oorspronkelijke bron te gebruiken, omdat anders academische verloedering dreigt.
Verloedering, omdat een universitaire docent, of een columnist in de Trouw een voorbeeldfunctie bekleedt. Zij dragen de wetenschap uit naar buiten, zeker wanneer men zich zo openlijk begeeft in de media. Door deze zichtbaarheid geeft de deelnemer vorm aan hoe de wetenschap zich gedraagt in een debat, welke argumenten tellen en welke bronnen geschikt zijn. Deze voorbeeldfunctie hoort niet te licht opgevat te worden. Wanneer het de status quo wordt om argumenten en bronmateriaal rechtstreeks van een dusdanig onbetrouwbare bron als Wikipedia te halen, vervliegt langzaam het nut en doel van een wetenschappelijke opleiding waarin nieuwe wetenschappers worden opgeleid gedegen en vooral betrouwbaar onderzoek te doen. Men kan de informatie immers dan toch wel zelf, zonder opleiding, van Wikipedia plukken en die beslissing bevestigd zien in wetenschap.
Wanneer dit gebeurt is de nuance dus ver te zoeken tijdens een universitair of journalistiek debat. Als gevolg is het debat zelf niet meer academisch verantwoord, en dragen de deelnemers bij aan hun eigen irrelevantie. Bij dezen dus oproep aan de deelnemers: neem je verantwoordelijkheid!
