Asset 14

Heat

Basje haalt films die te lang ongezien zijn gebleven van de plank. Ditmaal nineties actiethriller Heat. Ze is gelukkig een sucker voor kitschy machismo.

"Heb jij Heat nog nooit gezien?", vroeg een vriend. Hij was niet zozeer verbaasd als wel jaloers. In tegenstelling tot hem had ik de kans om de film voor de eerste keer te zien. Mijn nieuwsgierigheid groeide. Ik heb Heat wel bijná gezien. Sterker nog, ik heb de film twee keer bijna gezien. Vooral de laatste keer herinner ik me nog scherp: met mijn laptop op het opgemaakte bed, een bord met kliekjes op schoot na een avond uit. Mijn toenmalige vriend had bezoek, ik hoorde geroezemoes opstijgen van beneden, af en toe een schaterlach. Niet de beste omstandigheden: zodra ik mijn bord leeg had, viel ik in slaap.

Ik stop het schijfje van Heat in de speler. Ik heb mijn enkel verzwikt en heb het huis al twee dagen amper verlaten. Er ligt een kat te spinnen onder mijn dekbed, opgerold tegen mijn pijnlijke voet. Buiten regent het, binnen wordt het gedurende de honderdzeventig minuten die de film duurt steeds donkerder.

De film blijkt ouder dan ik had gedacht: gemaakt in 1995, in Nederland uitgebracht in februari dat jaar erop. Ik was vijftien. Geen wonder dat ik de film destijds links liet liggen. De poster alleen al is een blinde vlek voor tienermeisjes: bloedserieus op het saaie af en bevolkt door louter mannen, maar liefst acht in totaal. Maar tien jaar later begon ik Michael Manns films alsnog te waarderen. Sterker nog, ik bleek een sucker voor zijn ernstige, tegen-kitschy-machismo-aanschurende toon.

Ik vraag me af of ik Manhunter moet terugkijken, Michael Manns prequel op The Silence of the Lambs uit 1986. Een ijzersterke film, vind ik, maar akeliger, naargeestiger dan Jonathan Demme's Hannibal Lecter-film uit 1991. Er zitten momenten in die me nu nóg angst aanjagen. Ik herinner me voetstappen op een trap, iets met spiegeltjes in ogen (de toeschouwer valt samen met het slachtoffer waarnaar hij kijkt), broeierige, quasi-erotische nachten onder een plafondventilator. The Silence of the Lambs mag stampvol onsmakelijke vondsten zitten, de vaart die erin zit geeft de film levenslust. Manhunter heeft iets dromerigs, een verstilling die unheimlich is. Ik geloof dat het vooral die kwaliteit is die Manns oeuvre tekent.

Al Pacino method act een rechercheur.

Heat. De film laat zich niet navertellen. Het gaat om een heist, om een clubje professionele dieven waarvan er één - Robert De Niro - de melancholische uitstraling heeft van een oude hond en een ander een moordzuchtige gek blijkt te zijn. Een complex plot volgt, of zoals filmdistributeurs dat zo graag noemen: een kat- en muisspel. Een opvliegende en diep cynische rechercheur komt de dieven op het spoor, hij wordt gespeeld door Al Pacino.

Dat Heat bijna twintig jaar oud is, is amper te zien. De nineties zitten 'm vooral in de achterover gekamde kapsels van de mannen, het ringbaardje van De Niro. Er komt een enkele computer in beeld, in plaats van mobiele telefoons gebruikt men beepers. Verder is Heat tijdloos, classy als een noir.

De eerste keer dat de film me grijpt is wanneer de cruciale overval net is begonnen. Op deze geweldsuitbarsting - een geldwagen wordt omver geramd - volgt een moment van onverwachte verstilling. De wagen ligt er hulpeloos bij. Zijn immobiliteit wordt benadrukt door de kleinste beweging: een glimmende blauwe slinger komt vertraagd naar beneden op het asfalt. Hier haalt Mann de kijker bewust uit de actie, schroeft het tempo terug. Je bent in bekwame handen, voel je als kijker. Deze filmmaker weet hoe hij zijn verhaal wil vertellen.

Waarin openbaart de 'auteur' zich verder? Welke stijlmiddelen zijn typisch Mann? Wil je die vraag beantwoorden, dan kun je moeilijk om het stijlvolle uiterlijk van zijn films heen. De fotografie, de sets: alles is glossy, weldadig, in rijk wide screen. In Heat overheersen blauw, paars, rood. Zwart, natuurlijk. Een donkere deken omhult nachtelijk Los Angeles, overdekt met vele glinsterende lichtjes. Onze blik glijdt soepel over de sets, waarbij zelfs de armoedige locaties een glans van exotisme hebben. Want er zit altijd iets van luxe in Manns films, ze doen denken aan de glimmende buitenkant van een begeerd object. Maar buitenkant blijft het, want deze luxe blijft altijd net buiten handbereik, zowel voor de kijker als voor de personages. Wat we willen blijft op afstand, als in een droom. Of het verdwijnt zodra we wakker worden. We hebben het nooit echt gehad.

Heat kabbelt voort, rijgt het ene gesprek aan het andere. Ik eet lychees, de kat is opgehouden met spinnen en slaapt. Ik vergis me steeds in welke van de personages ook alweer slecht is, en welke goed. Ik bedenk me dat dat natuurlijk juist de bedoeling is. De Niro speelt zijn bad guy zachtaardig, Pacino zijn politieman als een lul. Het is allemaal van een gevoelig soort machismo. Hier geen sterke kerels en domme bimbo's: de personages zijn gelaagd. Toch is het een mannenuniversum dat Mann ons laat zien. De vrouwen hier zijn heus intelligent en menselijk, maar ze handelen nauwelijks. Ze zijn slechts aanwezig om de mannelijke personages op de een of andere manier motiveren. Alleen de feisty Charlene (Ashley Judd) zet met haar handelingen de raderen van de plot in werking. Zij gaat vreemd en haar echtgenoot (Val Kilmer) maakt zo mogelijk een nog groter zooitje van zijn leven. Geen wonder dat ze hem bij de politie verraadt. Maar op het laatste moment krabbelt ze terug, en waarschuwt haar man met een beladen blik.

We zijn bijna drie uur verder en ik realiseer me dat ik niet onder een negatief eindoordeel uitkom. De film neemt me niet mee maar sluit me juist buiten. Alles ademt "intens", maar ik voel de urgentie niet. Heat sluit af op LAX, een typische Mann-locatie. Hier komt het eindelijk tot een confrontatie tussen De Niro - op een haartje na ontsnapt met zijn nieuwe liefde - en Pacino, die zijn privé-beslommeringen juist achter zich lijkt te hebben gelaten. We hebben het hier over een shoot out, maar dan wel op z'n Manns. Dus geen hoog tempo-achtervolging, maar gesluip in het donker met op de achtergrond het slepende, aanzwellende geluid van opstijgende vliegtuigen. De lichtjes van L.A. glinsteren in de verte. De Niro en Pacino kijken elkaar in de ogen: Heat eindigt met een magisch moment. Het rusteloze verlangen dat deze personages een film lang voortdreef, komt eindelijk tot bedaren. In een film waarin alles droom lijkt, is dit echt: De Niro's blik, Pacino's mededogen. Een moment van oprecht wederzijds respect. De kracht van Mann zit niet in zijn eindeloze geouwehoer, die zit in zijn stiltes.

Mail

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
test
het laatste
Mosterdsoep 8

Moedertaal en Opvoedlessen van een martelaar

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Vandaag lees je twee gedichten van Lina Al-Hassany. ‘Draag de lasten van de wereld niet op je schouders. Graaf de kuilen voor de doden niet in je tuin. Breng het verleden nooit meer aan het licht.’ Lees meer

Mosterdsoep 5

Steltenloper

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. In het verhaal van Jan Truijens Martinez ziet de hoofdpersoon zijn ex-vriendin met haar nieuwe vriend op theaterfestival De Parade. Tussen de lampjes van de zweefmolen en de flitsende polaroidcamera schiet ook de gedachte aan haar door zijn hoofd. Lees meer

Mosterdsoep 7

Beetje bij beetje

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Mina Yasien schreef een verhaal over een dochter die met haar moeder mee naar een afspraak gaat om te vertalen, over wat er tussen de regels door verloren kan gaan en of je een vervelende boodschap verzachtend moet vertalen. 'Niemand verstond alles en toch kwam iedereen overal achter.' Lees meer

Mosterdsoep 3

[Gedicht zonder titel]

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Fleur Hagi kent de wereld niet meer zoals ze die zich herinnerde, maar wat als ze deze nieuwe wereld niet meer wil kennen? 'Meer dan een appel / is nodig / om te onderscheiden / tussen goed en slecht' Lees meer

IDFA-bespreking <em>‘Between Revolutions’</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd 1

IDFA-bespreking ‘Between Revolutions’

De film Between Revolutions volgt een groep pro-Palestijnse, queer activisten in Berlijn. Regisseur Ruben Desiere zoekt samen met de activisten naar agency voor zijn personages. In die zoektocht wordt een interessant spel met fictie en realiteit gespeeld. Lees meer

IDFA-bespreking <em>Between Revolutions</em> en drie andere tips van de redactie van Hard//hoofd

IDFA-tips van Hard//hoofd – ‘You Can See Everything’, ‘Nuisance Bear’ en ‘Romare Bearden’

De IDFA-tips van Jochum Veenstra, Nora de Bruine en Sander Bortier: You Can See Everything, Nuisance Bear en Alter Ego of Romare Bearden. Lees meer

Mosterdsoep 2

Het woord 'vervreemding'

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Vandaag lees je op Hard//hoofd het verhaal van Lidice Michelle Melara Minero. 'Ik hoorde ze typen en daarna waren ze hun werk aan het uitdelen. En ik? Ik was bezig met het begrijpen van het woord.' Lees meer

Mosterdsoep 9

Potentie

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Het gedicht van Nourelhouda Kassi zit vol potentie. Potentie om 'het' te maken, potentie om 'er' te komen, vriendschapspotentie, partnerpotentie, potentie om zo veel goeds de wereld in te brengen. '‘en nu?’ / tussen alles / wat ik was, en alles wat ik kon worden.' Lees meer

Mosterdsoep 1

Mosterdsoep

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Met vandaag: het verhaal van Leila Mrabet, waarin de hoofdpersoon jarenlang op zoek gaat naar de smaak van mosterdsoep die overeenkomt met een herinnering. Lees meer

Berbers gebogen

Berbers gebogen

'Een vaderskant bijt nooit niet. Ze wensen in hun smeekbedes smakkend dat we slappe groentestukken blijven.’ Imane Karroumi El Bouchtati schrijft over ziek zijn, paternale familietafels en hoe verstrikte tongen geen geruchten kunnen tegenspreken. Lees meer

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Dromen over kinken in internetkabels en gaatjes in naveltruitjes: is er in het AI-tijdperk nog ruimte voor verrassing?

Vintagejagers, opgelet! In haar nieuwste column werpt Loïs Blank een kritische blik op een ontwikkeling die misschien niet helemaal onverwacht komt: de tweedehandsmarkt wordt in een fastfashionjasje gestoken. Daarmee dreigt ook een markt die ooit draaide om avontuur en goede bedoelingen steeds verder te plastificeren. Lees meer

Meneer de dominee

Meneer de dominee

De vader van Martijn van Arkel werkt voor God. Als dominee zijn zijn dagen gevuld met de kerk, de gemeente, de Heilige Zoon, maar heeft daardoor minder tijd voor zijn andere twee zoons. In deze gedichten beschrijft Martijn het gemis, de verwijten, en vooral het verlangen naar een vader: geen dominee, geen herder, maar iemand die het licht uit doet en wiens fiets in de schuur staat. Lees meer

Batik Karas

Batik Karas

In dit verhaal van Ariane Waitz gaat de hoofdpersoon op een vervreemdende reis door Indonesië. Via de eeuwenoude Javaanse kunstvorm batik probeert zij zich te verbinden met het land van haar grootouders. Lees meer

Wat je niet zult zien op tv

Wat je niet zult zien op tv

Hoe links is linkse televisie? Marthe van Bronkhorst kwam achter de schermen en kon haar ogen eigenlijk niet geloven. Lees meer

Hoeveel romcoms tot ik het voel? 1

Hoeveel romcoms tot ik het voel?

De liefde is een onuitputtelijke bron van inspiratie. In films, boeken en muziek blijven mensen proberen haar te vangen, en al die creatieve expressie wordt gretig geconsumeerd – ook door Nouhaila el Khannoussi, die ondanks haar fascinatie voor fictieve liefdes zelf nog nooit verliefd is geweest. In dit persoonlijke essay vraagt ze zich af wat verliefdheid eigenlijk is. Lees meer

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Geïnspireerd door de blikken man uit The Wizard of Oz leidt Elise Vos je over het pad van gele klinkers. Ondanks de bescherming die ons harnas biedt, bevat het kieren die toelaten wat we niet zouden willen voelen. Bovendien: wie wil nu afgestompt raken? Lees meer

Rouw en haar contouren

Rouw en haar contouren

Wat gebeurt er als je grootste angst werkelijkheid wordt? Vorig jaar verloor Ivana Kalaš haar vader. In dit essay onderzoekt ze rouw en angst. Wat als juist het verlies je dichter bij het leven brengt? ‘Zoals je vroeger naar een eclips zou kijken via een cd, kom ik in contact met rouw: via haar contouren.’ Lees meer

Lucifers

Lucifers

‘Het begon met een gat, een gat in de zon.’ Terwijl de opa van Jung-hoo blind wordt, verdwijnt de zon langzaamaan uit de lucht. Met deze alternatieve geschiedenis duikt Siep Hendriks in de commercialisatie van het leven, de mens en diens karakter. Lees meer

Auto Draft 24

Een caleidoscoop van verlangen

‘De zoektocht naar een gemeenschap gaat door. Een gemeenschap die mijn caleidoscopische zijn kan accepteren, waarin ik niet hoef te kiezen tussen delen van mezelf, waarin ik niet exotisch, verdund of onverenigbaar ben.’ In dit essay beschrijft Rocher Koendjbiharie welke moeilijkheden hij ondervindt in zijn levenslange zoektocht naar een gemeenschap waarvan hij zich volwaardig onderdeel kan voelen. Lees meer

Eat the rich! Or get eaten?

Eat the rich! Or get eaten?

‘Munch Musk’, ‘bite Bezos’ of ‘suck Zuck’? Stijn Voogt onderzoekt hoe ook aan kapitaalkritiek flink geld verdiend kan worden. ‘Eat-the-rich-films wakkeren geen honger naar verandering aan, maar lijken deze vooral te stillen.’ Lees meer