nieuwsbrief
Asset 14

Heat

Basje haalt films die te lang ongezien zijn gebleven van de plank. Ditmaal nineties actiethriller Heat. Ze is gelukkig een sucker voor kitschy machismo.

Mail

"Heb jij Heat nog nooit gezien?", vroeg een vriend. Hij was niet zozeer verbaasd als wel jaloers. In tegenstelling tot hem had ik de kans om de film voor de eerste keer te zien. Mijn nieuwsgierigheid groeide. Ik heb Heat wel bijná gezien. Sterker nog, ik heb de film twee keer bijna gezien. Vooral de laatste keer herinner ik me nog scherp: met mijn laptop op het opgemaakte bed, een bord met kliekjes op schoot na een avond uit. Mijn toenmalige vriend had bezoek, ik hoorde geroezemoes opstijgen van beneden, af en toe een schaterlach. Niet de beste omstandigheden: zodra ik mijn bord leeg had, viel ik in slaap.

Ik stop het schijfje van Heat in de speler. Ik heb mijn enkel verzwikt en heb het huis al twee dagen amper verlaten. Er ligt een kat te spinnen onder mijn dekbed, opgerold tegen mijn pijnlijke voet. Buiten regent het, binnen wordt het gedurende de honderdzeventig minuten die de film duurt steeds donkerder.

De film blijkt ouder dan ik had gedacht: gemaakt in 1995, in Nederland uitgebracht in februari dat jaar erop. Ik was vijftien. Geen wonder dat ik de film destijds links liet liggen. De poster alleen al is een blinde vlek voor tienermeisjes: bloedserieus op het saaie af en bevolkt door louter mannen, maar liefst acht in totaal. Maar tien jaar later begon ik Michael Manns films alsnog te waarderen. Sterker nog, ik bleek een sucker voor zijn ernstige, tegen-kitschy-machismo-aanschurende toon.

Ik vraag me af of ik Manhunter moet terugkijken, Michael Manns prequel op The Silence of the Lambs uit 1986. Een ijzersterke film, vind ik, maar akeliger, naargeestiger dan Jonathan Demme's Hannibal Lecter-film uit 1991. Er zitten momenten in die me nu nóg angst aanjagen. Ik herinner me voetstappen op een trap, iets met spiegeltjes in ogen (de toeschouwer valt samen met het slachtoffer waarnaar hij kijkt), broeierige, quasi-erotische nachten onder een plafondventilator. The Silence of the Lambs mag stampvol onsmakelijke vondsten zitten, de vaart die erin zit geeft de film levenslust. Manhunter heeft iets dromerigs, een verstilling die unheimlich is. Ik geloof dat het vooral die kwaliteit is die Manns oeuvre tekent.

Al Pacino method act een rechercheur.

Heat. De film laat zich niet navertellen. Het gaat om een heist, om een clubje professionele dieven waarvan er één - Robert De Niro - de melancholische uitstraling heeft van een oude hond en een ander een moordzuchtige gek blijkt te zijn. Een complex plot volgt, of zoals filmdistributeurs dat zo graag noemen: een kat- en muisspel. Een opvliegende en diep cynische rechercheur komt de dieven op het spoor, hij wordt gespeeld door Al Pacino.

Dat Heat bijna twintig jaar oud is, is amper te zien. De nineties zitten 'm vooral in de achterover gekamde kapsels van de mannen, het ringbaardje van De Niro. Er komt een enkele computer in beeld, in plaats van mobiele telefoons gebruikt men beepers. Verder is Heat tijdloos, classy als een noir.

De eerste keer dat de film me grijpt is wanneer de cruciale overval net is begonnen. Op deze geweldsuitbarsting - een geldwagen wordt omver geramd - volgt een moment van onverwachte verstilling. De wagen ligt er hulpeloos bij. Zijn immobiliteit wordt benadrukt door de kleinste beweging: een glimmende blauwe slinger komt vertraagd naar beneden op het asfalt. Hier haalt Mann de kijker bewust uit de actie, schroeft het tempo terug. Je bent in bekwame handen, voel je als kijker. Deze filmmaker weet hoe hij zijn verhaal wil vertellen.

Waarin openbaart de 'auteur' zich verder? Welke stijlmiddelen zijn typisch Mann? Wil je die vraag beantwoorden, dan kun je moeilijk om het stijlvolle uiterlijk van zijn films heen. De fotografie, de sets: alles is glossy, weldadig, in rijk wide screen. In Heat overheersen blauw, paars, rood. Zwart, natuurlijk. Een donkere deken omhult nachtelijk Los Angeles, overdekt met vele glinsterende lichtjes. Onze blik glijdt soepel over de sets, waarbij zelfs de armoedige locaties een glans van exotisme hebben. Want er zit altijd iets van luxe in Manns films, ze doen denken aan de glimmende buitenkant van een begeerd object. Maar buitenkant blijft het, want deze luxe blijft altijd net buiten handbereik, zowel voor de kijker als voor de personages. Wat we willen blijft op afstand, als in een droom. Of het verdwijnt zodra we wakker worden. We hebben het nooit echt gehad.

Heat kabbelt voort, rijgt het ene gesprek aan het andere. Ik eet lychees, de kat is opgehouden met spinnen en slaapt. Ik vergis me steeds in welke van de personages ook alweer slecht is, en welke goed. Ik bedenk me dat dat natuurlijk juist de bedoeling is. De Niro speelt zijn bad guy zachtaardig, Pacino zijn politieman als een lul. Het is allemaal van een gevoelig soort machismo. Hier geen sterke kerels en domme bimbo's: de personages zijn gelaagd. Toch is het een mannenuniversum dat Mann ons laat zien. De vrouwen hier zijn heus intelligent en menselijk, maar ze handelen nauwelijks. Ze zijn slechts aanwezig om de mannelijke personages op de een of andere manier motiveren. Alleen de feisty Charlene (Ashley Judd) zet met haar handelingen de raderen van de plot in werking. Zij gaat vreemd en haar echtgenoot (Val Kilmer) maakt zo mogelijk een nog groter zooitje van zijn leven. Geen wonder dat ze hem bij de politie verraadt. Maar op het laatste moment krabbelt ze terug, en waarschuwt haar man met een beladen blik.

We zijn bijna drie uur verder en ik realiseer me dat ik niet onder een negatief eindoordeel uitkom. De film neemt me niet mee maar sluit me juist buiten. Alles ademt "intens", maar ik voel de urgentie niet. Heat sluit af op LAX, een typische Mann-locatie. Hier komt het eindelijk tot een confrontatie tussen De Niro - op een haartje na ontsnapt met zijn nieuwe liefde - en Pacino, die zijn privé-beslommeringen juist achter zich lijkt te hebben gelaten. We hebben het hier over een shoot out, maar dan wel op z'n Manns. Dus geen hoog tempo-achtervolging, maar gesluip in het donker met op de achtergrond het slepende, aanzwellende geluid van opstijgende vliegtuigen. De lichtjes van L.A. glinsteren in de verte. De Niro en Pacino kijken elkaar in de ogen: Heat eindigt met een magisch moment. Het rusteloze verlangen dat deze personages een film lang voortdreef, komt eindelijk tot bedaren. In een film waarin alles droom lijkt, is dit echt: De Niro's blik, Pacino's mededogen. Een moment van oprecht wederzijds respect. De kracht van Mann zit niet in zijn eindeloze geouwehoer, die zit in zijn stiltes.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

Alles vijf sterren: 15

Persoonlijke revoluties en opdringerige aansporingen

Deze week worden we blij van een eeuwenoude schoolkrant, een handig polsbandje en een kostuumdrama zoals we dat niet gewend zijn. Lees meer

Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5