Beeld: beeldredactie
Niet dat ze er zelf al last van heeft. Maar toch, Brankele vraagt zich af waarom mensen rimpelen. En helpen alle middeltjes die we op ons gezicht smeren om rimpels te bestrijden?
De wetenschap en technologie streven er voortdurend naar ons ouder te laten worden, terwijl de mensheid er alles aan doet jong te blijven. De televisie wordt gedomineerd door reclames van de anti-aging business en liedjes over “forever young”, en ondertussen staan zelfs pubers al fervent antirimpel-crèmes op hun nog pukkelige gezichtjes te smeren. Strak staat gelijk aan jong staat gelijk aan begerig en veelbelovend, dus hoe gladder je huid hoe rimpellozer je toekomst. Begin twintig en de paniek slaat al toe. Met vriendinnen klagen we, ons voor de spiegel verdringend, over de rimpels die zich op onze frêle voorhoofdjes beginnen af te tekenen. We zijn nog steeds jong en fruitig maar de verandering van perzik naar sinaasappel is al ingezet. Onze vervolgens uit paniek gefronste wenkbrauwen doen het proces natuurlijk slechts versnellen. Waarom gaat je huid rimpelen en hoe kom je er van af?
Er bestaan verschillende soorten rimpels: de fijne lijntjes worden veroorzaakt door een afnemende elasticiteit van je huid wegens ouderdom, overmatige blootstelling aan de zon of roken. Daarnaast heb je de voorhoofdsfronzen en kraaienpootjes, die worden veroorzaakt door al dan niet bewuste samentrekkingen van je huidspiertjes. Zo een rimpel is eigenlijk een onbewuste tetanus – continue aanspanning – van een huidspier.
Roken, zon en stress
De huid is opgebouwd uit verschillende lagen die samen zorgen voor verweer en toevoer van voedingsstoffen. In de diepere lagen bevindt zich veel collageen, een eiwit dat onderhuidse netwerken vormt en zo voor stevigheid en soepelheid zorgt. Deze netwerken worden bij elkaar gehouden door elastinevezels, die het mogelijk maken dat de huid weer elastisch uitdeukt nadat je er op gedrukt hebt. Op jonge leeftijd worden veel collageen en elastine aangemaakt, maar deze productie neemt gestaag af naarmate we ouder worden. Bij gebrek aan ferm en verend binnenwerk wordt de huid daardoor slapper.
Door roken vernauwen de bloedvaatjes in je huid, waardoor er minder toevoer van zuurstof en voedingsstoffen mogelijk is en de kwaliteit van de huid afneemt.
Ook de veerkracht van elastine neemt af met ouderdom; een effect dat wordt versterkt door UV-straling. Vandaar dat van die oranjegebruinde campinglieden die niets anders doen dan met armen en benen wijdgespreid de zon op zich laten neerdalen, vaak overdadig veel rimpels hebben. Dit is overigens ook de reden dat mensen met een donkere huidskleur minder snel rimpels krijgen: doordat er veel pigment in hun huid zit wordt deze beter beschermd tegen UV-straling.
Hoe kan het dat bijvoorbeeld de nieuw gekozen president van Amerika na zijn eerste ambtsjaar een onevenredig verouderd gezicht gekregen heeft? Stress - en laten we aannemen dat de gemiddelde president daar toch wel in zekere mate mee te maken krijgt - zorgt voor veroudering van de huid. Het stimuleert namelijk de afgifte van cortisol, een stresshormoon, dat op zijn beurt de aanval opent op collageen. Hoe meer stress, hoe minder elasticiteit en stevigheid, hoe meer zakkerige rimpelachtige flubberhuid. Dus probeer die overdaad aan levensdruk te beperken.
Waterrimpels
Nog een heel ander soort is de waterrimpel. Een van de verschrikkelijkste dingen aan in bad zitten is het krijgen van rimpelvingers. Na een minuutje of tien ondergedompeld te hebben gezeten begint je handoppervlakte eruit te zien als een glooiende zandberg in de Sahara net nadat er een slang zijwaarts vanaf is gegleden. We leggen eigenlijk de tegenovergestelde weg af van een rozijntje dat in het water ligt: die zwelt op tot het formaat druif, terwijl wij na weken tot een verschrompeld vruchtje verworden.
Bij een langdurig waterverblijf absorbeert de buitenste laag van je huid water en weet dat niet helemaal gelijkmatig te verdelen. Vandaar de hobbels. Een andere theorie is dat het water bij binnenkomst de inwendige balans zodanig verandert dat de bloedvaten in je hand zich gaan samentrekken en daarbij de huid naar binnen zuigen. Hoe dan ook zijn deze huidplooiingen slechts tijdelijk van aard.
Botox
Gelukkig voor hen die zich bevinden in de lastige spagaat tussen ouderdomsschmerz en jeugdigheidssucht, is er Botox. Botulinum toxine is een zenuwgif dat door een bacterie geproduceerd wordt en naar hartenlust in voorhoofden en om lippen heen gespoten wordt. Het vult rimpels niet op maar schakelt een bepaald eiwit uit dat de communicatie tussen zenuwcellen verhindert, waardoor spieren zich niet meer kunnen aanspannen. Oftewel, het verlamt je gezichtsspieren plaatselijk zodanig dat er geen rimpels meer gevormd kunnen worden. Vandaar de karakteristieke uitdrukkingloze leegte die ermee gepaard gaat: in het gezicht van een Marijke van Helwegen kan geen enkele spier zich nog verrekken. Woede en euforie zijn gedwongen zich te verzoenen in één effen geheel.
Het kan ook gevaarlijk zijn trouwens: als het gif niet goed gezuiverd is kan het uitlopen en zich bijvoorbeeld richting ogen verplaatsen. Dan heb je vijf tot zes maanden de tijd – totdat het gif uitwerkt – om een schoonheidsslaapje te doen. Naarmate men langer in de Botoxtrein zit, blijf het effect langer aanhouden, voornamelijk omdat de huidspiertjes steeds slapper en dunner worden door stilstand.
Crème de la crème
Als je het injecteren van collageen te ver vindt gaan, kan je je storten op alle crèmes die om het hardst pretenderen alle plooien uit uw prachtige gezicht weer glad te kunnen strijken. Maar werken die krengen wel? De enige stof die echt werkt, vitamine A-zuur, is alleen op recept te verkrijgen voor de behandeling van acné. Er zijn wel stoffen die de collageenproductie kunnen stimuleren en daardoor de elasticiteit van de huid bevorderen. Ook kan je dode huidcellen verwijderen met behulp van een flinke scrub. Maar ze zullen niet alle kreukels kunnen ontvouwen. Het beste advies voor het in de plooi houden van uw gezicht blijft nog altijd: goed slapen, eten, reinigen en weinig roken, stress en luchtvervuiling.
Voor mannen die op zoek zijn naar een wat indrukwekkender charismatisch uiterlijk is het wellicht een idee de rimpelvorming een handje te helpen door enorm veel te roken, lachen en stressen in de volle zon. Een baantje als tabaksplantage-manager in de Tropen wellicht?
