De zaak van Robert M. en de hetze rond Wikileaks roepen vragen op over de anarchie van het internet. Is regulering nodig?" /> De zaak van Robert M. en de hetze rond Wikileaks roepen vragen op over de anarchie van het internet. Is regulering nodig?" />
Asset 14

Vogelvrij op het web

Wikileaks en de kindermisbruikzaak in Amsterdam tonen aan dat het internet vol met geheime gangen zit. Gebeuren daar dingen die het daglicht niet kunnen verdragen? Wordt het toch niet tijd voor regulering in de virtuele wereld?

Al enige weken is heel de wereld in de ban van het nieuws over Julian Assange en zijn organisatie Wikileaks. Wikileaks lekt(e) geheime documenten die verschillende regeringen in een op zijn zachtst gezegd weinig flatteus daglicht stellen. Begin deze week kwam het nieuws over Robert M, een pedofiele kinderverzorger uit Letland. Zijn vriend is eigenaar van de website boyhood.org, waarop kinderpornografisch materiaal verkrijgbaar zou zijn. Wat hebben een pedofiele kinderverzorger en Julian Assange met elkaar te maken? In beide zaken is een grote rol weggelegd voor het internet en beide zaken roepen belangrijke vragen op met betrekking tot het internet en het gebruik daarvan: Is er regulering nodig en zo ja, in welke vorm?

Het World Wide Web bestaat nog maar zo'n twintig jaar, korter nog voor consumentengebruik. In feite is het een nieuwe parallelle maatschappij waarvan niemand nog weet hoe die gereguleerd moet worden en waarin dus in zekere zin anarchie heerst. China doet een poging tot het stroomlijnen van het internet, maar haar rigide en restrictieve wijze van regeren lijkt ons weinig wenselijk. Toch komt in de digitale maatschappij, net zoals in analoge maatschappijen criminaliteit voor. Anders dan in de 'echte' wereld, wordt criminaliteit ogenschijnlijk maar mondjesmaat bestreden. Er bestaan wel controlerende instanties, zoals het Meldpunt Cybercrime. Ook is er een Europees initiatief voor het bestrijden van internetcriminaliteit in een Europees "cybercrime centre". Toen echter een maand geleden mijn e-mail gehackt werd door iemand met een Chinees IP-adres, is het nooit in me op gekomen bij een van deze instanties aangifte te doen. Zoals veel dingen in de digitale maatschappij, lijkt ook de criminaliteit daar minder echt.

Twee dagen geleden leerde ik, middels een artikel over Robert M. van het bestaan van zogeheten "darknets": door hun leden streng beveiligde peer-to-peer gemeenschappen waarbinnen bijvoorbeeld pedofielen kinderpornografisch materiaal uitwisselen. De politie krijgt nauwelijks vat op deze netwerken, omdat infiltreren nagenoeg onmogelijk is: De peers eisen van iedere nieuwkomer nieuw materiaal, dat zij nog niet eerder hebben gezien binnen hun netwerk. De politie kan dat nieuwe materiaal onmogelijk verschaffen en boekt dus weinig succes als het gaat om het oprollen van dergelijk netwerken. Toch sloeg Eurojust, het justitieel orgaan van de EU, haar slag en rolde het een groot internationaal kinderpornonetwerk op. Zevenendertig verdachten werden aangehouden.

Eén-nul voor justitie, zou je denken. Het internationale onderzoek liep al sinds 2006, sinds 2008 gecoördineerd door Eurojust. De vraag rijst nu echter hoe lang het zal duren voordat er een soortgelijk wijdvertakt netwerk voor het zojuist opgerolde in de plaats komt. Zeker geen vier jaar, schat ik. Op internet kunnen dingen exponentieel groeien zonder veel moeite. Het bereik en de snelheid van het digitale medium zijn ongekend. Is het succes van Eurojust wel genoeg?

En dan is er Wikileaks. Een organisatie die openlijk en op grote schaal illegaal verkregen documenten publiceert in naam van transparantie en vrijheid. Assange, tegelijk paria en held, profileert zich als een voorvechter van openheid en eerlijkheid. Deze beide idealen lijkt hij met een zeker fundamentalisme en een duidelijke bias ten opzichte van de Verenigde Staten na te jagen. Wat Wikileaks doet is echter —in tegenstelling tot eerdergenoemde netwerken— vooralsnog niet illegaal. Wanhopig proberen de VS zijn site uit de lucht te halen. Het uit de lucht halen van een site die berichten publiceert die je niet bevallen is een omstreden zaak (misschien zelfs net zo illegaal) en blijkt bovendien weinig effectief: de site is inmiddels te bezoeken via de vele mirrorsites. De VS en Assange zijn in feite begonnen aan een strijd in een onverlichte arena, waar beide geen hand voor ogen zien en wild om zich heen slaan. Wie in zijn recht staat is onbekend, want een proces is er nog niet geweest.

Het internet lijkt ons boven de pet gegroeid. Als publicatiemedium laat het zich niet of nauwelijks beteugelen. Dat maken Wikileaks en illegale kinderpornonetwerken op een pijnlijke manier duidelijk. Wat je er vandaag afhaalt, staat er morgen in tweevoud weer op. De belofte van openheid, democratisering en toegankelijkheid die met het wereld wijde web mee werd geleverd, is ontmaskerd. Die belofte getuigt van een naïef beginnersenthousiasme: de fabelachtige wereldwijde democratie die het internet had moeten zijn, dreigt te ontaarden in een stuurloze anarchie. Wellicht had men verder vooruit moeten denken aan de mogelijkheden die het internet biedt voor mensen die er minder respectabele of nobele intenties op na houden, zoals terroristen en pedofielen. Of mensen, zoals Assange, die er nobele intenties op nahouden, maar daarmee wel grootschalige ongeregeldheden kunnen veroorzaken. Hoe dan ook lijkt het tijd dat er door de regulerende instanties, voor zover ze bestaan, een inhaalslag wordt gemaakt. Een digitale Verenigde Naties? Wellicht, want meer dan de analoge wereld is het internet nu één grote wereld vol kosmopolieten die vooralsnog vogelvrij zijn.

Mail

Merel Kamp

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Verf op je kleren #1 - Het Proces

Verf op je kleren #2 - Fictie en werkelijkheid

Waar ligt de grens tussen fictie en werkelijkheid, en hoe zet je die grens op spanning, zonder dat het saai of aanstellerig wordt? Lees meer

Column: Ik wens je alle goeds

Ik wens je alle goeds

Een afwijzing komt Eva koud op haar dak vallen. ‘Ik vond hem leuk, hij vond mij ook leuk, hij vond mij dus niet leuk, ik ben gewoon niet leuk genoeg.’ Lees meer

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode 1

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode

Als 'kritische kunstkoerier' neemt Marc Schoorl je mee door de kunstbijlage van zijn favoriete ochtendkrant. Lees meer

Nieuws in beeld: En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

Na twee jaar af en aan wel en geen onderwijs op school te hebben gehad, ervaren leerlingen dat er 'hiaten in hun kennis' zijn ontstaan. Lees meer

Koop de roze bril

Koop de roze bril

Lang geloofde Shulamit Löwensteyn dat een ingebouwd stapelbed de oplossing zou zijn voor al haar moeilijkheden. Had ze daar gelijk in? Een tip over tulpen, taart en het kopen van troost. Lees meer

Automatische concepten 73

Engeland is gesloten

Maar liefst 28.000 vluchtelingen staken in 2021 het Engelse Kanaal over, met gevaar voor eigen leven. Lees meer

Nieuwe coronificatie

Nieuwe coronificatie

Marthe van Bronkhorst opent het nieuwe jaar op poëtische wijze. Lees meer

Column: Het enige woord dat het omschrijft

Het enige woord dat het omschrijft

Het voorlopig laatste uitstapje naar de bios met haar vader krijgt voor Eva een duistere lading. Lees meer

Verf op je kleren #1 - Het Proces

Verf op je kleren #1 - Het Proces

In Verf op je Kleren onderzoekt schrijver en documentairemaker Tiemen Hageman alle aspecten van het creatieve proces. Hij gaat in gesprek met allerlei creatieve makers, over hun proces en hoe je dat nou eigenlijk doet, werk maken. In deze eerste aflevering: schrijvers Martijn Brugman en Merlijn Huntjens. Lees meer

Stop met schrijven!

Stop met schrijven!

Jens Meijen vergelijkt het schrijfproces met auto-onderhoud en weet hoe je als schrijver goed zorgt voor je mentale gezondheid. Wat heeft schrijven te maken met het worden van een popster en waarom moet je volgens Jens eerst stoppen met schrijven? Lees meer

Ballen en Engelen

Ballen en Engelen

Na een klassiek ongemakkelijke kerstborrel op kantoor gaat Sascha mee naar huis met Ariane van hr. Maar dan neemt de avond een griezelige onverwachte wending... Een kerstverhaal van Loren Snel. Lees meer

Op elk potje past een probleempje

Op elk potje past een probleempje

Waarom moeten lesbische relaties in films altijd zo tragisch afgelopen? Esther Lamberigts pleit voor een positiever beeld van queer levens in hedendaagse media. Lees meer

Kon je maar aanbeden worden

Kon je maar aanbeden worden

Hologrammen, goud licht en een religieus lam laten Marthe van Bronkhorst zich klein voelen tijdens een kerkbezoek. Lees meer

Nieuws in beeld: Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Vond de Chinese maanlander een hutje, een kleine triomfboog, of toch maar gewoon een grote rots? Lees meer

Wees talentloos

Wees talentloos

Tijdens een date raakt Wolter de Boer verwikkeld in een socratisch vraaggesprek rond talent. Een tip over het afschaffen van aanleg. Lees meer

Nieuws in beeld: Weg met het kerstpakket!

Weg met het kerstpakket!

Er zit zelden iets in waar je op zit te wachten, laat staan iets van kwaliteit. Lees meer

Over geluk is het moeilijk praten 2

Over geluk is het moeilijk praten

Filmmaker Agnès Varda was een uitgesproken feminist. Julia de Dreu zag in haar een geestdriftige, politiek geëngageerde vrouw. Maar Varda's film 'Le bonheur' lijkt een ode aan het traditionele huwelijksgeluk. Wat wilde ze ons vertellen met dit onuitgesproken drama? Lees meer

Masterclass

Een vrouw die met zichzelf in de knoop zit besluit om een masterclass acteren te volgen. Een kort verhaal door Renske van den Broek over opnieuw leren lopen, majorettemeisjes en vrede sluiten met wie je bent. Lees meer

Stemmen op je zestiende voor een sterkere democratie

Het is goed voor Nederland als zestienjarigen mochten stemmen, zegt Jazz Komproe. Lees meer

Ik sla een praatje op het Godenpad

Shimanto Reza gaat tegen zijn achterhoofdstem in en ontdekt de waarde van taboes. Lees meer