De zaak van Robert M. en de hetze rond Wikileaks roepen vragen op over de anarchie van het internet. Is regulering nodig?" /> De zaak van Robert M. en de hetze rond Wikileaks roepen vragen op over de anarchie van het internet. Is regulering nodig?" />
Asset 14

Vogelvrij op het web

Wikileaks en de kindermisbruikzaak in Amsterdam tonen aan dat het internet vol met geheime gangen zit. Gebeuren daar dingen die het daglicht niet kunnen verdragen? Wordt het toch niet tijd voor regulering in de virtuele wereld?

Al enige weken is heel de wereld in de ban van het nieuws over Julian Assange en zijn organisatie Wikileaks. Wikileaks lekt(e) geheime documenten die verschillende regeringen in een op zijn zachtst gezegd weinig flatteus daglicht stellen. Begin deze week kwam het nieuws over Robert M, een pedofiele kinderverzorger uit Letland. Zijn vriend is eigenaar van de website boyhood.org, waarop kinderpornografisch materiaal verkrijgbaar zou zijn. Wat hebben een pedofiele kinderverzorger en Julian Assange met elkaar te maken? In beide zaken is een grote rol weggelegd voor het internet en beide zaken roepen belangrijke vragen op met betrekking tot het internet en het gebruik daarvan: Is er regulering nodig en zo ja, in welke vorm?

Het World Wide Web bestaat nog maar zo'n twintig jaar, korter nog voor consumentengebruik. In feite is het een nieuwe parallelle maatschappij waarvan niemand nog weet hoe die gereguleerd moet worden en waarin dus in zekere zin anarchie heerst. China doet een poging tot het stroomlijnen van het internet, maar haar rigide en restrictieve wijze van regeren lijkt ons weinig wenselijk. Toch komt in de digitale maatschappij, net zoals in analoge maatschappijen criminaliteit voor. Anders dan in de 'echte' wereld, wordt criminaliteit ogenschijnlijk maar mondjesmaat bestreden. Er bestaan wel controlerende instanties, zoals het Meldpunt Cybercrime. Ook is er een Europees initiatief voor het bestrijden van internetcriminaliteit in een Europees "cybercrime centre". Toen echter een maand geleden mijn e-mail gehackt werd door iemand met een Chinees IP-adres, is het nooit in me op gekomen bij een van deze instanties aangifte te doen. Zoals veel dingen in de digitale maatschappij, lijkt ook de criminaliteit daar minder echt.

Twee dagen geleden leerde ik, middels een artikel over Robert M. van het bestaan van zogeheten "darknets": door hun leden streng beveiligde peer-to-peer gemeenschappen waarbinnen bijvoorbeeld pedofielen kinderpornografisch materiaal uitwisselen. De politie krijgt nauwelijks vat op deze netwerken, omdat infiltreren nagenoeg onmogelijk is: De peers eisen van iedere nieuwkomer nieuw materiaal, dat zij nog niet eerder hebben gezien binnen hun netwerk. De politie kan dat nieuwe materiaal onmogelijk verschaffen en boekt dus weinig succes als het gaat om het oprollen van dergelijk netwerken. Toch sloeg Eurojust, het justitieel orgaan van de EU, haar slag en rolde het een groot internationaal kinderpornonetwerk op. Zevenendertig verdachten werden aangehouden.

Eén-nul voor justitie, zou je denken. Het internationale onderzoek liep al sinds 2006, sinds 2008 gecoördineerd door Eurojust. De vraag rijst nu echter hoe lang het zal duren voordat er een soortgelijk wijdvertakt netwerk voor het zojuist opgerolde in de plaats komt. Zeker geen vier jaar, schat ik. Op internet kunnen dingen exponentieel groeien zonder veel moeite. Het bereik en de snelheid van het digitale medium zijn ongekend. Is het succes van Eurojust wel genoeg?

En dan is er Wikileaks. Een organisatie die openlijk en op grote schaal illegaal verkregen documenten publiceert in naam van transparantie en vrijheid. Assange, tegelijk paria en held, profileert zich als een voorvechter van openheid en eerlijkheid. Deze beide idealen lijkt hij met een zeker fundamentalisme en een duidelijke bias ten opzichte van de Verenigde Staten na te jagen. Wat Wikileaks doet is echter —in tegenstelling tot eerdergenoemde netwerken— vooralsnog niet illegaal. Wanhopig proberen de VS zijn site uit de lucht te halen. Het uit de lucht halen van een site die berichten publiceert die je niet bevallen is een omstreden zaak (misschien zelfs net zo illegaal) en blijkt bovendien weinig effectief: de site is inmiddels te bezoeken via de vele mirrorsites. De VS en Assange zijn in feite begonnen aan een strijd in een onverlichte arena, waar beide geen hand voor ogen zien en wild om zich heen slaan. Wie in zijn recht staat is onbekend, want een proces is er nog niet geweest.

Het internet lijkt ons boven de pet gegroeid. Als publicatiemedium laat het zich niet of nauwelijks beteugelen. Dat maken Wikileaks en illegale kinderpornonetwerken op een pijnlijke manier duidelijk. Wat je er vandaag afhaalt, staat er morgen in tweevoud weer op. De belofte van openheid, democratisering en toegankelijkheid die met het wereld wijde web mee werd geleverd, is ontmaskerd. Die belofte getuigt van een naïef beginnersenthousiasme: de fabelachtige wereldwijde democratie die het internet had moeten zijn, dreigt te ontaarden in een stuurloze anarchie. Wellicht had men verder vooruit moeten denken aan de mogelijkheden die het internet biedt voor mensen die er minder respectabele of nobele intenties op na houden, zoals terroristen en pedofielen. Of mensen, zoals Assange, die er nobele intenties op nahouden, maar daarmee wel grootschalige ongeregeldheden kunnen veroorzaken. Hoe dan ook lijkt het tijd dat er door de regulerende instanties, voor zover ze bestaan, een inhaalslag wordt gemaakt. Een digitale Verenigde Naties? Wellicht, want meer dan de analoge wereld is het internet nu één grote wereld vol kosmopolieten die vooralsnog vogelvrij zijn.

Mail

Merel Kamp

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
'Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’ 1

‘Mijn familiegeschiedenis is een puzzel waarvan ik steeds meer stukjes vind’

Na het overlijden van zijn grootouders vinden Stephan Splinter en zijn vader op zolder een schat aan informatie. Aan de hand van de documenten en de spaarzame verhalen van opa, beginnen ze hun veelbewogen familiegeschiedenis in Nederlands-Indië te reconstrueren. Lees meer

Nieuws in beeld: Donorhart uit een doos

Donorhart uit een doos

De heart-in-a-box kan (vlak) na het overlijden van een donor diens hart weer op gang laten komen. Illustrator Simcha van der Veen is diep onder de indruk. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 47

Ontspan, Vladimir is hier

Deze week worden onze redacteurs blij van de zooi van iemand anders, de PlayStation en een Putin-stickerpakket. Lees meer

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Verkrachting vindt niet plaats in een vacuüm

Linkse mensen hebben vaak het idee dat zij buiten en boven de 'verkrachtingscultuur' staan, meent Harriet Bergman. Maar iemands politieke overtuiging zegt weinig over hoe diegene daadwerkelijk met machtsverschillen omgaat. Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Constant in verbinding en toch eenzaam

Constant in verbinding en toch eenzaam

Een plek waar je echt alleen bent en niet steeds naar je telefoon kunt grijpen. Waar vinden we die nog? Stefanie Gordin denkt met heimwee terug aan haar tijd in de Russische datsja's. Lees meer

 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer