Asset 14

Een schijtmachine naar de middeleeuwen

Rutger ging als student op reis, begon te zweten en te kreunen en stierf bijna boven een gat in de Servische grond.

Reizen staat voor nieuwe indrukken, exotische ontmoetingen, prachtige uitzichten. En diarree. Heel veel diarree. Iedereen die de landsgrenzen ook maar een meter gepasseerd is in zijn leven, weet dat hij voor een prettige ontlasting maar beter thuis kan blijven. Italiaanse jongeren emigreren veel minder vaak dan hun Europese leeftijdgenoten. Vanwege de pasta van mama? Nee, omdat andere landen geen bidet hebben. Als je ze spreekt, vertellen ze je dat iedereen in het buitenland een gore anus heeft. Waarschijnlijk is het nog waar ook. Reizen is… Chaotische stoelgang. Zodra ik in het vliegtuig stap, denk ik: hier gaan we dan, op weg naar de schijterij. Vijf dagen de toerist uithangen, vijf dagen mezelf verliezen boven een vreemde toiletpot of een gat in de grond. Zin in.

Ik weet niet meer wat ik had gegeten in Belgrado, maar mijn maag was het niet met deze toevoeging eens. Hij begon chagrijnig te morrelen en te kreunen, en ik legde verschrikt een hand op mijn buik. Ik bevond me namelijk niet in ons schone hotel, of in een Servisch café. Onze groep studenten zat in de bus, op weg naar een afgelegen middeleeuws klooster. Ik was te zelfbewust en te tuttig om van het weggemoffelde bustoilet gebruik te maken, dus zette ik me schrap, twee uur lang. Anton, een vriendelijke nerd met wie ik het goed kon vinden, kwam naast me zitten en begon een verhaal over Tito en de Balkanoorlog. Het zweet parelde op mijn voorhoofd terwijl ik mezelf tot een glimlach dwong en tussen mijn tanden perste: “Anton… Nu… Even… Niet… Oké?” Hij trok wit weg, knikte en verliet zijn plek weer. Ik staarde naar buiten en smeekte God om het eindpunt.

Foto: Karl en Ali

Op de binnenplaats van het klooster trok iedereen naar de kleine kerk, waar prachtige fresco’s te zien zouden zijn en de pater een voordracht voor ons zou houden. Maar ik was daar niet in geïnteresseerd. Ik verliet de groep en strompelde over het terrein, waar een fijn zonnetje doorbrak en de goed verzorgde planten deed stralen. Het drong niet tot me door. Ik voelde me een melaatse bedelaar uit 1256, in een tijd dat iedereen stonk en ziek was en vroeg dood ging. In een hoekje van de tuin zag ik een deur, en ik sleepte mezelf er met mijn laatste krachten naartoe. De deur werd opengedaan door een Servische monnik die nog even zijn pij goed deed. Hij keek me verbaasd en een beetje afkeurend aan; hij vormde de spiegel voor mijn witbleke en hevig zwetende gezicht. Ik duwde hem opzij en stormde de wc binnen.

Het was een gat in de grond. Letterlijk een gat, in de grond. Geen porseleinen gat met twee plekken voor je voeten zoals in Frankrijk, maar een gegraven gat in de aarde met wat planken eromheen. Was dit de poort naar de hel? Het klonk passend voor de God van het Oude Testament: “Als u uw geliefde wilt terugzien, zult u zich moeten laten zakken in een gat vol stront van oude Servische monniken.” Maar het kon me niets schelen. Terwijl ik mijn broek en boxershort half van mijn billen kreeg, explodeerde mijn darminhoud een willekeurige richting in. Ik gaf mijn ziel aan de duivel, vol overtuiging, en was hem dankbaar. That’s me in the corner, that’s me in the spotlight, losing my religion. Uitgeput stortte ik neer.

Toen ik bijgekomen was en mezelf omhoog had gesleept, gleed de voldane glimlach van mijn gezicht. Er was geen wc-papier. Natuurlijk niet, ik had mezelf achthonderd jaar terug de tijd in gescheten, en wc-papier was nog niet uitgevonden. Ik dacht aan de busreis, aan mijn reputatie, aan de zon, het bilzweet. Dat kon niet, desnoods zou ik achter moeten blijven en mijn verdere leven als Servische monnik moeten spenderen, ik zou Servisch moeten leren en moeten bekeren, ik zou moeten stoppen met het internet en seks en uitslapen, drie van mijn favoriete dingen, maar het zou niet anders kunnen. Toen zag ik in een hoek een emmer staan. Een houten emmer. Ik pakte het ding op; het was voor de helft gevuld met water. Hier kwam het dus op aan. Zo eindigde het poepen in de middeleeuwen. Ik deed mijn kleren uit, vouwde ze zorgvuldig op met het laatste restje beschaving dat ik in me had, pakte de emmer, tilde hem boven mijn hoofd en haalde diep adem. Toen het water over mijn nek, rug en anus spoelde terwijl ik met mijn vrije hand als een bezetene het vuil probeerde te verwijderen, dacht ik: dit is het dieptepunt, het dieptepunt van mijn bestaan. Als ik straks weer thuis ben, kan alles alleen maar beter worden.

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

We zoeken een nieuwe chef Kunst! Reageren kan tot zondag 22 februari 2026. Lees meer

Auto Draft 12

Laat dat, zei ik

Op de binnenplaats van een muf hostel verlangt een man naar erkenning bij zijn vrouwelijke kamergenoot. In Laat dat, zei ik legt Robin van Ommen onze verwachtingen over wederkerigheid in sociale interacties bloot. Met een surreële twist. Lees meer

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt? 2

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt?

Het is de AI-era. Terwijl modemerken paraderen met virtuele modellen en digitale pasvormen, wordt het lichaam steeds minder relevant in hoe kleding wordt verkocht. Loïs Blank vraagt zich af wat er van mode overblijft als het lichaam niet langer nodig is. Lees meer

Vrijheid is geen taart

Vrijheid is geen taart

Wat te doen wanneer het je allemaal even te veel wordt in dit leven? Sharvin Ramjan bezocht in 2023 maar liefst tweemaal Isaac Juliens tentoonstelling What Freedom Is To Me. Ook Juliens oudere werk lijkt weinig aan relevantie te verliezen. ‘Hoe mooi zou het zijn als we de fantasierijke wereld en visie van Isaac Julien met beide handen uit het scherm trekken en met ons meedragen in de dagelijkse sleur van het leven?’ Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Soms vraagt een kunsttentoonstelling om een andere vorm dan een standaard recensie. Dit is ook het geval bij ‘Sculpting the senses’ van Iris van Herpen in Kunsthal Rotterdam. Merel Wolfkamp ging er heen en beschrijft haar ervaring op een gevoelige, poëtische manier. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Zand erover

Zand erover

In dit verhaal van Anouk Harkmans ligt een verteller op het strand, alleen, met een steen op haar navel, en ze overdenkt een relatie die voorbij is. 'Wat als dit geen einde is? Wat als het einde al heeft plaatsgevonden – zonder zichtbare erosie – en dit niet meer is dan de onverhoopte poging om te doen alsof dat niet zo is?' Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Het kerstmaal

Het kerstmaal

Het ouderlijk huis: een kern waar velen van ons naar terugkeren met de feestdagen. Dingen horen daar te zijn zoals je ze hebt achtergelaten. Maar wat als dat niet meer zo is? Wat als dat fundament niet meer zo stevig blijkt te zijn? Thomas D'heer schrijft zacht over toenadering, weemoed en familie. Lees meer

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

In fotografiemuseum Foam bezoekt Caecilia Rasch de tentoonstelling Mid-Air, en deze roept vragen op over contrasten: kunst en commercie, ironie en eerlijkheid. Lees meer

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Pantone stelt dat de wereld gebaat is bij meer visuele zuiverheid, een esthetische keuze die midden in deze tijd allesbehalve apolitiek is. In reactie op de nieuwe kleur van het jaar laat Loïs Blank zien hoe kleur, macht en uitsluiting met elkaar verweven zijn. Haar column is een oproep voor meer kleur, meer geluid en meer weerstand. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Maak jij een bijdrage die een nieuwe weg inslaat? Stuur vóór 1 februari je pitch in en draag met een (beeld)verhaal, essay, poëzie of kunstkritiek bij aan het magazine ‘Sporen’. Lees meer

Auto Draft 11

20240903 Fiat Punto

Met de handrem omlaag en handen aan het stuur rijdt Wim Landuyt je in dit gedicht langs zijn bloedlijn, van de pastasaus in zijn aderen tot in dit land van regels: een compilatie van zijn migratie. 'net als een geïmporteerde fiat punto / brandt mijn motor onder mijn huid' Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

César Rogers 4

César Rogers maakt een print voor onze kunstverzamelaars: ‘De spanning tussen mechanisering en het lichaam vind ik belangrijk’

Word vóór 1 januari kunstverzamelaar bij Hard//hoofd en ontvang een unieke print van César Rogers! In gesprek met chef Kunst Jorne Vriens licht hij een tipje van de sluier op. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in maart je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!