Welke partij biedt de seksegelijkheidslievende kiezer een thuis?" /> Welke partij biedt de seksegelijkheidslievende kiezer een thuis?" />
Asset 14

StemWijven

Anne Elshof is een seksegelijkheidslievende kiezer. Wat hebben de verschillende partijen, en dan vooral de niet-Christenfundamentalisten, haar precies te bieden? Welke partij maalt erom dat minder dan de helft van de Nederlandse vrouwen economisch zelfstandig is? Of dat de kraamverlofregeling nog uit de jaren vijftig stamt? Hoog tijd om dit alles eens tot op de bodem uit te zoeken.

In de Verenigde Staten weten ze het al lang: vrouwen zijn de sleutel tot verkiezingssucces. Niet alleen vormen ze een krappe meerderheid van de bevolking (50,8% vrouwen tegenover 49,2% mannen), ze komen ook in grotere getale opdagen bij de stemhokjes. Als presidentskandidaat kun je het je niet veroorloven om deze electorale goudmijn te laten liggen en dus proberen Obama en Romney zich van hun meest vrouwlievende kant te laten zien. En als je zoals Romney niet kan zeggen dat je vrouwen de vrijheid gunt om met hun lichaam en daarin eventueel aanwezige zygoten te doen wat ze willen, laat je je echtgenote gewoon "I love you women!" schreeuwen.

In Nederland lijken vrouwen niet significant vaker het rode potlood ter hand te nemen dan mannen, maar ook hier zijn ze als onderdeel van de totale bevolking net in de meerderheid. Wat doen Rutte en Roemer, Samsom en Sap en de overige, niet allitererende lijsttrekkers om de zwevende vrouwtjeskiezer voor zich te winnen?

Tot voor kort niet zoveel, prangender vragen als “kunnen we nog voor ons overlijden met pensioen?” en “is er straks überhaupt nog werk?” domineerden campagnecircus editie 2012. Totdat SGP-voorman Kees van der Staaij besloot de rel rond senator Todd Akins opmerkingen over verkrachting, zwangerschap en abortus een Nederlands staartje te geven. De strekking: zwangerschap na verkrachting is zeldzaam, als het toch gebeurt is dat spijtig, maar baren zal je. Sneller dan je Koninkrijk van Jezus Christus kunt zeggen, stonden de overige partijen in de rij om hun afschuw over Van der Staaijs woorden uit te spreken en zich als hoeder van de vrouwenrechten op te werpen.

Dat de SGP niet zoveel op heeft met de vrouwelijke helft van de bevolking was voor eenieder die de afgelopen vijftig jaar niet onder een steen heeft geleefd al wel duidelijk. Aan de prehistorische visie van de bijbelgordelbewoners op de rolverdeling tussen man en vrouw kan geen enkele andere partij tippen. Maar dat de overige partijen niet de zeggenschap over Nederlandse baarmoeders willen opeisen, maakt van hen nog geen voorvechters van de emancipatie. Wat hebben niet-Christenfundamentalisten de seksegelijkheidslievende kiezer (m/v) precies te bieden? Welke partij maalt erom dat minder dan de helft van de Nederlandse vrouwen economisch zelfstandig is? Of dat de kraamverlofregeling nog uit de jaren vijftig stamt? Met de verkiezingen al knagend aan de voordeur besluit ik dat het hoog tijd is om dit alles eens tot op de bodem uit te zoeken. Anno 2012 betekent dit dat ik me een weg ga banen door het stemwijzeroerwoud.

Na de Groene Kieswijzer, de Digitale Vrijheidswijzer, de cannabis kieswijzer, de StomWijzer, de ondernemersstem, de gayvote, de Programmavergelijker Ouderen en de Kieswijzer voor de Expat, weet ik wat rollatorbezitters en gevluchte Nederlanders moeten stemmen maar ben ik weinig wijzer over wat er voor ‘mijn’ doelgroep te halen valt. De stemwijzer van kenniscentrum seksualiteit Rutgers WPF biedt al wat meer aanknopingspunten. Zo geeft het een overzicht van wat de verschillende partijen vinden van issues als uitbreiding van het vaderschapsverlof en de vergoeding van anticonceptie. Dat usual suspects SGP en Christenunie niks van dit soort voorstellen moeten hebben zal niemand verbazen, en zelfs het feit dat volgens de liberale vrinden van de VVD abortusinformatie van gemeentewebsites mag worden weggecensureerd is niet verrassend. Dat Rutte en de zijnen graag tegen de SGP aan schurken als dat wat gedoogsteun kan opleveren, is inmiddels bekend. Maar dat ook de SP en de Partij voor de Dieren menen dat gemeenten over alle gezondheidsinstellingen informatie horen te verstrekken, behalve die waar ongewenste zwangerschappen worden beëindigd, is op z’n zachtst gezegd opmerkelijk. Wat betreft het terugbrengen van de pil in het basispakket is het GroenLinks dat verbaast door een neutrale positie in te nemen, terwijl het CDA zich op dit punt bij voorstanders D66, PvdA, SP en PvdD schaart.

Hoewel het een aantal verrassende inzichten geeft, ben ik er met het handjevol standpunten uit de seksualiteitstemwijzer helaas nog niet. Er zit weinig anders op dan me op de notoir onleesbare non-fictie van verkiezingsprogramma’s te storten. Na alle holle frazen, wollige zinnen en driedubbelops eruit te hebben gefilterd, kom ik uit op de volgende resultaten:

VVD

Buiten een vrijblijvende paragraaf over kinderopvang en flexibele werktijden (“werkgevers en werknemers komen er in de praktijk samen uit als het gaat om verlof en flexibel werken”) is er in het ironisch getitelde Niet doorschuiven maar aanpakken de volgende alinea te vinden:

“De VVD komt op voor de rechten van vrouwen en homoseksuelen in verdrukking. Cultureel bepaald geweld als genitale verminking, eerwraak, ontvoering of achterlating wordt opgespoord en zwaar bestraft en kan leiden tot het verlies van de verblijfsvergunning van de dader.”

Vertaling: De VVD staat voor je klaar bij seksediscriminatie. Als het van allochtonen afkomstig is tenminste.

CDA

Was nietszeggende vrijblijvendheid in het VVD-programma al een leitmotif, in het CDA-meesterwerk Iedereen is dat al wat er te vinden is. Emancipatie is volgens de christen-democraten een “sleutelwoord”, maar van het hoe, wat en wanneer is geen spoor te bekennen. Concreter dan “Wij willen meer vrouwen en mensen met andere culturele achtergronden op meer plekken in politiek en bestuur” wordt het niet.

PVV

In de politieke actiethriller Hún Brussel, óns Nederland wordt naast de bekende schurk Islam een nieuwe antagonist geïntroduceerd, genaamd Brussel. Hoewel ze beiden in en in slecht zijn, lopen hun verdorvenheden nogal uiteen. Islam maakt zich schuldig aan vrouwendiscriminatie, terwijl Brussel dreigt “bedrijven [te] dwingen percentages vrouwen in dienst te nemen”. Tot zover de PVV en emancipatiebeleid.

D66

Waar het CDA een halfslachtige poging doet om “I love you women!” te schreeuwen en de VVD vooral zwijgt, wordt er door D66 echt over emancipatie gerept. Hoewel En nu vooruit niet volledig gespeend is van vaagheden (“het tegengaan van discriminatie” is een van de manieren waarop D66 de lage arbeidsparticipatie van vrouwen wil aanpakken), zijn er ook concretere voorstellen te bespeuren. Bijvoorbeeld het uitbreiden van verlofmogelijkheden en het afschaffen van de infantiliserende bedenktijd bij abortus.

PvdA

Net als D66 wil PvdA er van alles aan doen om de arbeidsparticipatie van vrouwen te verhogen. Samsom en kornuiten doen er echter nog een schep bovenop met vrouwenquota voor Raden voor Bestuur, Toezicht en Commissarissen. Abortus is “een absoluut recht”; een boerka, hoewel niet verboten, is een no-no.

GroenLinks

Zie D66 en PvdA (inclusief quota, minus boerka).

SP

Aangezien Internationale Vrouwendag een socialistische uitvinding is, leek Nieuw vertrouwen me veelbelovend. De SP is de eerste partij die het in haar programma over loondiscriminatie heeft. En dat is, samen met betaalbare kinderopvang, ook meteen het laatste wat de socialisten over emancipatie te zeggen hebben. Ze beloven wel dat de beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen “aangepakt” zullen worden.

Partij voor de Dieren

Zie SP.

SGP

Of je nu gruwelt of juicht bij het idee van vrouwenquota en 24/7 staatsgesponsorde kinderopslagplekken, het belangrijkste is natuurlijk dat je morgen gebruik maakt van je recht om te stemmen. Althans, dat dacht ik voordat ik me door 538 pagina’s verkiezingsproza had heen geworsteld. Op papier lijken alle partijen (ehm, met uitzondering van de staatkundig gereformeerden dan misschien) niets dan het beste met ons voor te hebben. En met ons bedoel ik dan, om met het CDA te spreken, iedereen. Alsof de Nederlander anno 2012 al niet genoeg problemen had, wordt hij/zij nu voor de tweede keer in twee jaar tijd murw geslagen met nietszeggende campagnekreten en loze beloften. Het verzoek van antivrouwenkiesrecht-activiste Lady Jersey lijkt ineens heel toepasselijk, maar ditmaal voor stemmers van beide geslachten: “Put not this additional burden upon us.”

Mail

Anne Elshof

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

We zoeken een nieuwe chef Kunst! Reageren kan tot zondag 22 februari 2026. Lees meer

Auto Draft 12

Laat dat, zei ik

Op de binnenplaats van een muf hostel verlangt een man naar erkenning bij zijn vrouwelijke kamergenoot. In Laat dat, zei ik legt Robin van Ommen onze verwachtingen over wederkerigheid in sociale interacties bloot. Met een surreële twist. Lees meer

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt? 2

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt?

Het is de AI-era. Terwijl modemerken paraderen met virtuele modellen en digitale pasvormen, wordt het lichaam steeds minder relevant in hoe kleding wordt verkocht. Loïs Blank vraagt zich af wat er van mode overblijft als het lichaam niet langer nodig is. Lees meer

Vrijheid is geen taart

Vrijheid is geen taart

Wat te doen wanneer het je allemaal even te veel wordt in dit leven? Sharvin Ramjan bezocht in 2023 maar liefst tweemaal Isaac Juliens tentoonstelling What Freedom Is To Me. Ook Juliens oudere werk lijkt weinig aan relevantie te verliezen. ‘Hoe mooi zou het zijn als we de fantasierijke wereld en visie van Isaac Julien met beide handen uit het scherm trekken en met ons meedragen in de dagelijkse sleur van het leven?’ Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Soms vraagt een kunsttentoonstelling om een andere vorm dan een standaard recensie. Dit is ook het geval bij ‘Sculpting the senses’ van Iris van Herpen in Kunsthal Rotterdam. Merel Wolfkamp ging er heen en beschrijft haar ervaring op een gevoelige, poëtische manier. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Zand erover

Zand erover

In dit verhaal van Anouk Harkmans ligt een verteller op het strand, alleen, met een steen op haar navel, en ze overdenkt een relatie die voorbij is. 'Wat als dit geen einde is? Wat als het einde al heeft plaatsgevonden – zonder zichtbare erosie – en dit niet meer is dan de onverhoopte poging om te doen alsof dat niet zo is?' Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Het kerstmaal

Het kerstmaal

Het ouderlijk huis: een kern waar velen van ons naar terugkeren met de feestdagen. Dingen horen daar te zijn zoals je ze hebt achtergelaten. Maar wat als dat niet meer zo is? Wat als dat fundament niet meer zo stevig blijkt te zijn? Thomas D'heer schrijft zacht over toenadering, weemoed en familie. Lees meer

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

In fotografiemuseum Foam bezoekt Caecilia Rasch de tentoonstelling Mid-Air, en deze roept vragen op over contrasten: kunst en commercie, ironie en eerlijkheid. Lees meer

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Pantone stelt dat de wereld gebaat is bij meer visuele zuiverheid, een esthetische keuze die midden in deze tijd allesbehalve apolitiek is. In reactie op de nieuwe kleur van het jaar laat Loïs Blank zien hoe kleur, macht en uitsluiting met elkaar verweven zijn. Haar column is een oproep voor meer kleur, meer geluid en meer weerstand. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Maak jij een bijdrage die een nieuwe weg inslaat? Stuur vóór 1 februari je pitch in en draag met een (beeld)verhaal, essay, poëzie of kunstkritiek bij aan het magazine ‘Sporen’. Lees meer

Auto Draft 11

20240903 Fiat Punto

Met de handrem omlaag en handen aan het stuur rijdt Wim Landuyt je in dit gedicht langs zijn bloedlijn, van de pastasaus in zijn aderen tot in dit land van regels: een compilatie van zijn migratie. 'net als een geïmporteerde fiat punto / brandt mijn motor onder mijn huid' Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

César Rogers 4

César Rogers maakt een print voor onze kunstverzamelaars: ‘De spanning tussen mechanisering en het lichaam vind ik belangrijk’

Word vóór 1 januari kunstverzamelaar bij Hard//hoofd en ontvang een unieke print van César Rogers! In gesprek met chef Kunst Jorne Vriens licht hij een tipje van de sluier op. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in maart je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!