Censuur voor hitserie South Park, maar het is eigenlijk meer dan dat." /> Censuur voor hitserie South Park, maar het is eigenlijk meer dan dat." />
nieuwsbrief
Asset 14

bang voor Mohammed?

Er was weer eens ophef in South Park. In de 200ste aflevering van de notoir schunnige animatieserie zou de profeet Mohammed worden beledigd. Het kwam ze op verkapte bedreigingen door de groep Revolution Muslim te staan, en vervolgens op censuur door zender Comedy Central. Intussen lijkt niemand geïnteresseerd in de werkelijke boodschap van de makers.

Mail

In de ruim veertien seizoenen dat de animatieserie South Park nu bestaat, stonden makers Trey Stone en Matt Parker regelmatig in de publieke schijnwerpers omdat weer eens iemand aanstoot aan hun cartoon had genomen. Waar de serie rond de jongetjes Stan, Kyle, Cartman en Kenny uit het dorpje South Park ooit begon als verzameling poep- en piesgrappen, groeide het in de loop der jaren uit tot ongekend scherpe maatschappelijke satire – met poep- en piesgrappen. Tom Cruise en Britney Spears, roodharigen en zwarten, Christenen en Joden: iedereen kon van de makers een veeg uit de pan verwachten, onder het motto “Als we er één pakken, pakken we ze allemaal.”

Dat motto werd het expliciete uitgangspunt van de 200ste aflevering van de serie, die op 14 april jl. in Amerika werd uitgezonden. Opzet van de titelloze aflevering (uitgezonden in twee delen) was, zoals Stone het in een interview met BoingBoing tijdens het maken van de aflevering verwoorde: “We're trying to take all these controversial moments and put them all into one... thing.” Een compendium van beledigingen, zo u wilt. Een samenballing van veertien jaar vrije en grofgebekte meningsuiting. “It is kind of a headfucker to get it all in there. It's a lot,” aldus Stone.

En inderdaad, de plot van de dubbelaflevering grenst aan het onnavolgbare, met hernemingen van een berg eerdere plotlijnen en running gags: het raadsel rond Cartman's vader, de herhaaldelijke dood van Kenny, mecha-Streisand, en Cartman's afkeer van roodharige mensen. Die zelfreferentialiteit wordt aan het begin van de aflevering overigens direct benadrukt: Kyle noemt Cartman een “fat-ass”, Cartman riposteert door Kyle weg te zetten als “sneaky Jew”, waarop Kyle over de afwezige vader van Cartman begint. Met de voor de serie typerende metahumor roept Stan ze tot de orde: “You guys, stop! All you're doing is rehashing a bunch of old stuff!”

Ik zal hier geen poging doen het verdere verloop na te vertellen, maar beperk me tot de voor de controverse relevante feiten: een groep beroemdheden klaagt South Park aan, en eist dat de dorpelingen de profeet Mohammed laten verschijnen, zodat ze de “goo” die hem onvatbaar voor belediging en kritiek maakt, kunnen aftappen. Via Jezus en zijn Super Best Friends weten de South Parkers Mohammed zo ver te krijgen dat hij naar hun dorp komt.

Ziedaar: instant controverse. Die kreeg vorm in een reeks versimpelingen van de werkelijkheid. De eerste versimpeling werd gedaan door de in New York gevestigde groep Revolution Muslim . De serie brengt de profeet Mohammed nergens daadwerkelijk in beeld – hij wordt eerst afgedekt met een zwarte balk, vervolgens verstopt in een vrachtwagen en tenslotte verpakt in een berenkostuum. Bovendien wordt hij, in tegenstelling tot de andere geloofsfiguren (zie hier: een coke snuivende Buddha! Jezus aan de internetporno!) vol reverentie behandeld door alle figuren in de serie. Maar Revolution Muslim zag de woorden Mohammed en South Park in dezelfde zin, en veronderstelde een belediging. Op hun site plaatsten ze een als waarschuwing vermomde bedreiging (of een als bedreiging vermomde waarschuwing), compleet met foto van het lijk van Theo van Gogh: kijk maar wat er gebeurt als je de profeet Mohammed beledigt.

Versimpeling twee was voor rekening van Comedy Central, de zender die de serie in Amerika uitzendt. Zij besloten om het tweede deel van de aflevering te censureren. Parker en Stone plaatsten dit statement op hun eigen website: “After we delivered the show, and prior to broadcast, Comedy Central placed numerous additional audio bleeps throughout the episode. We do not have network approval to stream our original version of the show.” In de aflevering zoals hij uiteindelijk is uitgezonden, wordt het woord Mohammed consequent weggebliept. Ook zijn drie speeches aan het eind (van Stan, Jezus en de Kerstman), die volgens het statement van Parker en Stone gaan over “intimidation and fear”, volledig onhoorbaar. Vervolgens werd ook de aflevering 'Super Best Friends' uit het vijfde seizoen, waarin Mohammed kort te zien is, van de site gehaald. De dubbelaflevering 'Cartoon Wars', een reactie op de Deense cartooncontroverse uit 2006 waarin een beeld van Mohammed door de zender werd verwijderd, is nog wel te zien.

Versimpeling drie kwam van de Amerikaanse media en de wereldwijde fangemeenschap van de serie. Als één man schaarden de opiniemakers van Fox News, CNN en de Daily Show zich achter de makers van South Park en hun vrijheid van meningsuiting – kom daar maar eens om als je de katholieke kerk beledigd. En de fans geven op diverse fora af op de 'jihadisten' die mensen bedreigen om niets, en op de 'suits' van de zender die hun serie hebben verknipt.

Alleen lazen ze daarbij over het woordje 'additional' in de boodschap van Parker en Stone heen: niet het netwerk zette de eerste censuurstap, maar de makers zelf. Niet als zelfbescherming, maar als integraal onderdeel van de aflevering. Niet voor niets blijkt binnen drie minuten in die tweede aflevering dat het helemaal Mohammed niet was in dat berenpak, maar de Kerstman. Stan: “If we were gonna have someone in a bear costume, why would we actually have it be M******d, you f**king idiots!” De aflevering gaat namelijk helemaal niet over het beledigen van Mohammed, en ook niet (alleen) over hoe extremistische Moslims reageren op het beledigen van Mohammed, maar vooral over hoe wij weer reageren op die reacties.

Waar we het woord censuur vooral associëren met door de staat opgelegde restricties, bestaat die vorm feitelijk alleen nog in totalitaire regimes. In onze vrije samenleving is de censuur echter niet uitgebannen; hij is geïnternaliseerd en geïnstitutionaliseerd tot zelfcensuur; in kijkwijzers, door het wegbliepen van scheldwoorden, het verdrukken naar de niche van pornografische beelden. Precies het afzetten tegen die neiging levert politici als Wilders zoveel winst: “Zeggen waar het op staat” betekent zoveel als “Zeggen wat iedereen denkt maar niet durft te zeggen.” En wie de dingen die gezegd worden niet denkt, kan dat vervolgens nooit hard maken.

De makers van South Park tonen dat je hetzelfde punt kunt maken door niets te zeggen – of eigenlijk: door wat je zegt zeer opzichtig weg te bliepen. De drie speeches waar de aflevering mee eindigt, zijn volgens mij niet eens daadwerkelijk geschreven, zo overduidelijk is het wat er achter de pieptoon gezegd wordt en zo opzichtig wordt de censuur ervan ingeleid. Alleen blijkt deze subtiliteit minder goed te behappen door sensatiebeluste pers en schietgrage fans.

-Joost Broeren (1982) is volleerd Mediawetenschapper, was mede-oprichter van het studentenjournal BLIK en vent zichzelf nu uit als filmjournalist, onder andere als redacteur van De Filmkrant en The Milk Bar . In zijn vrije tijd speelt hij met Lego.-

Joost

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Ga saneren

Ga saneren

Esmé van den Boom werkt sinds kort in een bibliotheek en dat werk draait tot haar grote schrik meer om boeken wegdoen dan boeken koesteren. Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth 3

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth

Yentl van Stokkum schreef drie gedichten ter gelegenheid van de tentoonstelling Long in the Tooth van Josse Pyl. Joëlle de Ruiter maakte er illustraties bij. Lees meer

Een vuile plas regenwater

Een vuile plas regenwater

Alexander van der Weide bespreekt op intuïtieve wijze de klassieke film Stalker van Tarkovski. ‘Probeer nooit je idee over te brengen aan het publiek — het is een ondankbare en zinloze taak. Laat ze het leven zien en ze zullen in zichzelf de middelen vinden om het te beoordelen en te waarderen.’ Lees meer

Mevrouw Rouw in Zomergasten 2

Mevrouw Rouw in Zomergasten

Hard//hoofd grijpt terug op de Zomergasten-verslagen van deze zomer met een onconventionele gast die toepasselijk is voor de grauwe dagen. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5