Asset 14

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Gijsbert Pols volgde de Britse verkiezingen en constateert dat er nog een hoop werk aan de winkel is als het gaat om de keuzes die Nederlandse media maken bij hun analyses en verslaggeving. Deze pakken vaak uit in het voordeel van rechts en dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in eigen land.

Mediakritiek vanuit links perspectief is een heikele zaak. In het Nederland van na Fortuyn is rechtse mediakritiek alomtegenwoordig. Elke avond mogen dezelfde vertegenwoordigers van radicaal rechtse partijen in talkshows hun complottheorieën bezigen, elk weekend mogen dezelfde opiniemakers uitleggen dat het allemaal de schuld van communisten en moslims is, en alsnog krijgen laaglandse redacteuren het verwijt te links te zijn.

Journalisten, zeker die van de publieke omroep, moeten bovendien met steeds minder middelen toekomen – voor goed werk is er gewoon te weinig geld. Voeg daar nog eens de ongehoorde snelheid aan toe waarmee nieuws sinds de opkomst van het internet circuleert. Als linkse auteur ben je daarom al snel geneigd de harde werkers in Hilversum en het Amsterdamse INIT-gebouw toch vooral maar met rust te laten.

De manier waarop er in de afgelopen weken door de Nederlandse media in het algemeen, en door de NOS in het bijzonder, verslag werd gedaan van de Britse verkiezingen kan echter niet onweersproken blijven.

Het was geen nieuws dat de BBC excuses moest aanbieden voor een verkiezingsdebat waaruit beelden van een publiek dat Johnson uitlachte waren weg gemonteerd.

Het ging al mis op het niveau van de berichtgeving zelf, bij de keuzes over welke informatie wel en niet werd verstrekt. Die vielen namelijk structureel in het voordeel van de Conservatieven uit. Zo heb ik geen bericht gezien over de weigering van de Conservatieve leider Boris Johnson om een parlementair rapport te laten publiceren over Russische inmenging in de verkiezingen. Ik heb geen bericht gezien over de website en de advertentiecampagne op Google waarmee de Conservatieven een vervalst verkiezingsprogramma van Labour verspreidden, juist op het moment dat de partij van Corbyn haar programma presenteerde. Ik heb geen bericht gezien over de manier waarop Johnson stemming maakte tegen arbeidsmigranten uit de EU, of over Johnsons aankondiging de financiering van de BBC te schrappen, of over de akelige rol die Johnson’s Conservatieve regering in de oorlog in Jemen speelt.

Het was geen nieuws dat John Major, een voormalige premier van de Conservatieven, aankondigde niet op zijn eigen partij te gaan stemmen. Het was geen nieuws dat de BBC excuses moest aanbieden voor een verkiezingsdebat waaruit beelden van een publiek dat Johnson uitlachte waren weg gemonteerd. Dat Corbyn documenten onthulde waaruit duidelijk bleek dat de Conservatieven de Britse gezondheidszorg volledig willen privatiseren, was ook geen nieuws. Wel was het nieuws dat er druk werd gespeculeerd over de vraag hoe Labour aan de documenten was gekomen.

Het verkiezingsprogramma van Labour werd door de NOS gereduceerd tot hogere belastingen voor de rijkste vijf procent, salarisverhoging voor mensen in de publieke sector en nationaliseringen. Het programma werd samengevat als ‘zeer links’, 'meest radicale van de afgelopen decennia' en 'uitgesproken socialistisch'. Nou kun je er lang over discussiëren in hoeverre dat soort termen van toepassing zijn. Feit is dat ze het zicht ontnemen op de inhoud. Over de innovatieve ideeën van Labour over eigendom, bijvoorbeeld, is niets verteld. Over de brede steun die het manifest onder Britse economen en academici kreeg evenmin.

In een uitgebreider stuk over de verkiezingen stond het district Workington centraal waarin Labour meestal won maar dat nu naar de Conservatieven leek te gaan – en inmiddels ook is gegaan. Brexit werd als voornaamste oorzaak aangedragen. Nou is dat natuurlijk één van de verhalen van deze verkiezingen, maar het is niet het enige verhaal. Dat de keuze op juist dit verhaal viel, wierp opnieuw een slecht licht op Labour en op het leiderschap van Corbyn, die zijn traditionele achterban van zich zou hebben vervreemd. Niet toevallig liet de NOS zich dit verhaal in de mond leggen door UK Onward, een denktank die wordt geleid door Will Tanner, een man die drie jaar voor de conservatieve premier Theresa May heeft gewerkt. Na de verkiezingen publiceerde hij een selfie op Twitter, waarin hij samen met een paar andere medewerkers van de denktank trots poseert met de fameuze rode petjes van Donald Trump.

Elders was het niet veel beter. Patrick van IJzendoorn schreef in de Volkskrant voor, tijdens en na de verkiezingen over Corbyns vermeend rampzalige leiderschap en de vervreemding van de traditionele achterban van Labour. Hetzelfde verhaal mocht Van IJzendoorn ook in De Groene komen vertellen. Ook in NRC stond de vervreemde achterban van Labour centraal en werd over het verkiezingsprogramma van Corbyns partij niet meer meegedeeld dan dat het 'uiterst links’ zou zijn. O ja, de Volkskrant kwam ook nog met een stuk waarin werd uitgelegd dat de Britse kiezers niet over voldoende economische kennis beschikken om een regering te kiezen.

In alle Nederlandse media is, net als elders, ruimschoots aandacht geweest voor Corbyns omgang met de antisemitische incidenten in zijn partij. Die aandacht is terecht: het is Corbyn zeker aan te rekenen dat hij er niet in is geslaagd korte metten te maken met deze kwestie. Het was echter ook terecht geweest om aandacht te besteden aan Johnsons misogyne, seksistische en racistische uitspraken. Of aan het feit dat Theresa May tijdens de campagne een standbeeld onthulde voor Nancy Astor, de eerste vrouw in het Britse parlement, Hitler-sympathisant en rabiaat antisemiet. Over het onderzoek naar het vermeende antisemitisme van een vers gekozen Conservatief parlementslid heb ik ook nog nergens gelezen. Het gaat er dan niet om de antisemitische incidenten in Labour weg te strepen tegen antisemitisme, racisme en moslimhaat bij de Conservatieven. Waar het om gaat is dat de incidenten in de juiste context moeten worden geplaatst .

Ongetwijfeld speelt mee dat door de verrechtsing van het politieke discours alles wat links van de PvdA en GroenLinks staat al snel als radicaal geldt.

Het is verleidelijk om te zoeken naar een verklaring voor dit alles. Waarschijnlijk zit de angst om als links te gelden bij veel Nederlandse journalisten diep. Ongetwijfeld speelt mee dat door de verrechtsing van het politieke discours alles wat links van de PvdA en GroenLinks staat al snel als radicaal geldt. En er is binnen de journalistiek momenteel weinig tijd voor diepgravende analyse, voor verbeelding, voor creativiteit.

Maar eigenlijk doet het er niet toe waarom de keuzes die Nederlandse media in hun verslaggeving en hun analyses maken in het voordeel van rechts uitpakken. Feit is dat het zo is. Met het oog op de parlementsverkiezingen in 2021 zal iedereen die een linkse zaak behartigt zich daar rekenschap van moeten geven en een strategie moeten ontwikkelen om ermee om te gaan. Anders kan ik over anderhalf jaar, terwijl Rutte met Wilders, Baudet en een stel christendemocraten over een coalitie aan het onderhandelen is, ditzelfde stuk nog een keer schrijven.

Beeld via Flickr

Mail

Gijsbert Pols denkt na over Nederland vanuit Berlijn. Hij publiceerde over literatuur en politiek voor De Reactor, Joop en NRC en is auteur van 'Het onhoudbare midden'.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Wanneer grote bedrijven landen uit het Globale Zuiden in een economische wurggreep houden, knijpt Nederland een oogje toe. Maar ons land is evengoed overgeleverd aan de wensen van grote bedrijven. Lees meer

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Evangeline Agape ontdekte tijdens een zomer in het ziekenhuis de kracht van vriendschap en gedeeld leed. "De coronacrisis heeft voor de hele wereld duidelijk gemaakt: isolatie maakt je ongelukkig. En depressie isoleert je. Doet je voelen alsof je de enige in de wereld bent met een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt." Lees meer

Nieuws in beeld: 'Waarde Nederlanders'

'Waarde Nederlanders'

Immigranten moeten zich ‘de Nederlandse waarden’ aanleren, roept onder andere de ChristenUnie tijdens de verkiezingsstrijd. Illustrator Rueben Millenaar vraagt zich af wat hij zich daarbij voor moet stellen. Lees meer

Nieuws in beeld: Onder de (geluids)golven

Onder de (geluids)golven

Je staat er misschien niet bij stil, maar de mensheid maakt enórm veel herrie in zee. We boren naar gas en olie, heien voor windmolens en boorplatforms en onze schepen zijn ook niet bepaald stil. Terwijl water ontzettend goed en ver geluidsgolven doorgeeft - veel beter dan lucht. Lees meer

Filmtrialoog: Cold War

Cold War

De film Cold War is een verhaal over een onmogelijke liefde in Polen ten tijde van de Koude Oorlog. Onze redacteuren bespreken deze veelgeprezen film en beraden zich op de esthetiek, de diepgang van de liefdesrelatie en de raakvlakken met hun eigen leven. Lees meer

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer