Asset 14

Halve dandy

Van T-shirts en oude spijkerbroeken werd hij ongelukkig. En hoewel zijn moeder het nog steeds niet heeft geaccepteerd, komt Floris nu uit de kast: hij is een dandy. Een halve weliswaar, maar minder wordt ‘t niet.

In 1999, gegrepen door allesverzengende Sturm und Drang en Weltschmerz, liet ik mijn haar lang groeien en kocht een statige zwarte herenjas. Sindsdien zijn er regelmatig vragen gesteld over mijn hoeden, zijden sjaals en getailleerde overhemden met manchetknopen, en daarop heb ik altijd ontwijkende antwoorden gegeven. Het wordt tijd dat ik eens uit de kast kom. Ik ben een dandy.

Dat zal voor wie mij kent niet echt als een verrassing komen. Toen ik zeven jaar geleden bij Cultuurfilosofie een presentatie hield over Baudelaire, Benjamin en het Dandyisme, werd in de zaal opgemerkt: “He’s talking about himself”. Ik geloof dat ik toen mijn beige pak met de brede revers droeg. Dat pak heb ik nog steeds.

Het kan geen kwaad om te beseffen dat Dandyisme eigenlijk niet meer bestaat. Natuurlijk, er lopen nog altijd overmatig elegant geklede mannen rond die hun gezelschap amuseren en irriteren met bon-mots en causerieën. Maar als –isme hoort het echt in de negentiende eeuw thuis, in de hoogtijdagen van de burgerlijke cultuur, tussen Regency en Belle Époque. De dandy’s hebben die cultuur mede geschapen (het burgerlijk uniform, de broek tot aan de enkels, is een erfenis van Beau Brummell), bespot (“het lijkt me vreselijk een nuttig mens te zijn”, zei Baudelaire), en zelfs ondermijnd (Oscar Wilde was niet alleen iets te openlijk homo, maar ook actief anarchist). Een dandy flaneert over de boulevards en heerst in de salons. Na de Eerste Wereldoorlog was dat een verdwenen wereld.

Alles wat daarna komt is eerder dandyesk. Vanaf eind jaren vijftig werd een statement maken met je kleding iets voor jeugdculturen, en tegenwoordig loopt iedereen erbij als een individu.

Illustratie: Floris Solleveld

Men zegt dat ik een eeuw te laat geboren ben. Dat is niet waar. Ik moet er niet aan denken om salons te frequenteren en over de boulevards te flaneren. Ik ben niet decadent genoeg om opium te schuiven of tweemaal mijn inkomen aan kleding te besteden, ik leef een tamelijk deugdzaam en productief bestaan en sterven aan syfilis of tbc lijkt me ook geen goed plan. Ik ben dan ook maar een halve dandy. Meer is niet mogelijk. Als ik de hele dag erbij zou lopen als Aubrey Beardsley, zou het alleen maar een verkleedpartij worden.

Er is me wel eens verteld dat hipsters de dandy’s van deze generatie zijn. Nu heb ik niet zo’n heel erge hekel aan hipsters, maar dat gaat toch te ver. Hipsters flirten met camp, laagcultuur en oubolligheid. Ze dragen wortelpijpen, houthakkershemden, jaren-vijftig-brillen en pornosnorren. Dandyisme is een serieuze zaak. Voor zover er een definitie van Dandyisme is, luidt die “in niks banaal zijn”. Voor rekwisieten is daarbij geen plaats. Natuurlijk hebben hipsters dandyeske trekjes en zetten zich daarmee af tegen de grijze middelmaat. Maar dat deden mods, hippies en punkers ook. In een recente column werd een gentleman’s club beschreven, jochies die in hoed en wandelstok sigaren en whisky nuttigen en op wild of vrouwen jagen. Dat zijn dus ook geen dandy’s. Dat is corporaal wangedrag.

Baudelaire noemde Dandyisme “een ascetische religie, veeleisender dan de strengste monniksorde”. Ook voor een halve dandy valt het inderdaad niet mee. De praktische beperkingen van voortdurend elegant gekleed gaan, zijn nog wel te overzien (je band plakken met een pak aan gaat best). Maar het voortdurende vreedzame protest tegen alles wat dom, saai en lelijk is wat je daarmee uitdraagt, word je niet altijd in dank afgenomen. Want dat is waar die combinatie van charmeren en irriteren op neerkomt: een continue staat van burgerlijke ongehoorzaamheid. Walter Benjamin stelt dat alleen mensen die toch al in de smaak vallen er geschikt voor zijn, want anders jaag je mensen alleen maar weg. Maar volgens mij moet je er sowieso lichtelijk sociaal gestoord voor zijn.

Niks aan te doen: ik ben een dandy. Een halve weliswaar, maar minder wordt ‘t niet. Is het een levensbeschouwing, een geaardheid of een kunstvorm? Iets daar tussen in, denk ik; al heb ik het altijd wat gemakzuchtig en nikszeggend gevonden om je leven als een kunstwerk te zien. Volgens mij was ik als kind van acht ook al zo; toen droeg ik nog geen zijden sjaals en toch zeggen mensen dat ik niks veranderd ben. Op de middelbare school liep ik in T-shirts en oude spijkerbroeken. Daar werd ik alleen maar ongelukkig van.

Mijn moeder heeft het trouwens nog steeds niet geaccepteerd. Maar ze heeft destijds wel die jas betaald.

Mail

Floris Solleveld is Hard//hoofd-redactielid en overdag historicus en filosoof. Tussendoor tekent hij met inkt en penseel en schrijft over interdisciplinaire podiumkunsten. Of over politiek. Soms ook poëzie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Een mens zoals alle anderen

Een mens zoals alle anderen

Eva probeert zich in de metro te gedragen op een manier die voor normaal moet doorgaan, maar dat valt nog niet mee. Lees meer

Dé vluchteling bestaat niet

Dé vluchteling bestaat niet

Marthe van Bronkhorst hoort bij de huisartsenpraktijk verhalen van vluchtelingen. Ze raakt gefrustreerd, omdat de politiek niet ziet 'dat een individu meer is dan twee vierkante meter ruimte en een lichaam dat gevoed moet worden'. Lees meer

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos 2

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos

'ik miste collectieve haast / treinen waar de airco nooit gewerkt heeft / de eenheid die in eenzaamheid zit'. In gedichten die geuren naar 'oostblokstank' onderzoekt Francesca Birlogeanu vervreemding en verdwenen vaders. Lees meer

Column: Objectief gelukkiger met onszelf

Objectief gelukkiger met onszelf

Ook op vakantie blijkt de tijd niet stil te staan, merken Eva en haar vrienden in Zuid-Frankrijk. Gelukkig gaan ze er qua uiterlijk alleen maar op vooruit, vindt één van hen. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Automatische concepten 77

Lang niet alles klopte bij Zomergast Bessel van der Kolk

Van een echt gesprek kwam het niet, zag Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Dit is ook mijn vakantie

Dit is ook mijn vakantie

"Dit ben ik, met mijn nieuwe wandelschoenen, helemaal uitgerust en braaf nog." Hij hoogtevrees. Zij onverschrokken. In dit korte verhaal van Werner de Valk pakt een hike door de bergen wel heel anders uit dan verwacht. Na afloop zijn daar gelukkig altijd nog de foto's. Lees meer

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Martine Bontjes legt een link tussen de porseleincollecties van het Rijksmuseum en de rol van vrouwen in de Chinese cultuurgeschiedenis. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

Wanneer je jezelf vergeet

Een klein beetje Selbstvergessenheit

Jezelf vergeten in een relatie, wat betekent dat eigenlijk? Marthe van Bronkhorst worstelt met hoe ze is veranderd door een geliefde. Lees meer

Automatische concepten 76

Een ontwapenende Raven van Dorst kaatste de bal regelmatig terug

Zomergast Raven van Dorst was openhartig en verlangde hetzelfde van Janine Abbring. Lees meer

Bloed en havermout

Bloed en havermout

Een verhaal van Jan Wester over twee zussen, onvoorwaardelijke liefde, klauwende vingers, mantelzorg en Teletubbies. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Lieke Marsman bleek een eerlijke en grootmoedige Zomergast, met liefde voor het onverklaarbare en het ongemakkelijke. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!