Asset 14

Een liefde lang (II)

In een korte serie vertellen oudere echtparen over hun herinneringen aan de liefde. Deze keer: Maria en Jan.

Maria (1943) en Jan (1939) komen uit Noord-Brabant in Nederland en trouwden in 1965. Ze wonen nu in een antroposofische serviceflat. Voorheen woonden en werkten ze in een gemeenschap voor verstandelijk gehandicapten. Hun beide kinderen werden in die gemeenschap geboren.

Maria

“Bij ons thuis waren er eerst vier jongens. Toen mijn moeder in verwachting van mij was, zwoer ze dat ze als het een meisje was, haar Maria zou noemen.
Als je geen meisje had, was dat heel erg, want het meisje moest voor je oude dag zorgen. Ik heb tot mijn veertiende alleen maar blauw mogen dragen, net zoals Maria. Behalve op Koninginnedag, dan mocht ik een oranje strik aan. Mijn moeder voedde mij op als een non, maar ze had geen geluk met mij. Ik kon me maar moeilijk als een meisje gedragen.

“Jan kwam bij ons thuis als vriend van een van mijn broers. Ik zal 16 geweest zijn. Op een gegeven moment gingen wij met een heel clubje vrienden naar Terschelling op vakantie. Zonder ouders, dat mocht dan weer wel. Toen we thuis kwamen, had mijn broer verklapt dat Jan en ik een stelletje waren. En toen mocht Jan niet meer komen. Maar Jan zei heel beleefd en gedecideerd: ‘Dat zal niet gaan mevrouw’. Haha, hij trok er zich niets van aan.

“Ik wilde vooral trouwen omdat ik dan het huis uit kon. Ik moest thuis veel werken: schoonmaken, kleren van mijn broers verstellen, allerlei klusjes. Maar ik wilde naar de kunstacademie. Op mijn 22ste ben ik eindelijk kunnen vertrekken omdat Jan een huisje had gevonden. Wij zijn getrouwd in de kerk met alles d’rop en d’ran. Dat was om de familie gerust te stellen, maar vanaf die dag hebben wij geen voet meer in een kerk gezet. Eindelijk was ik vrij. Jan ging werken, ik mocht hele dagen schilderen. Ik stond en ging waar ik wilde, trok er met vriendinnen op uit, het was een groot feest. Via-via geraakten wij aan voorbehoedsmiddelen, want kinderen wilden we niet.

“Ik ging wel gek doen op de kunstacademie, ging op café en deed mee aan al het artistiekerig gedoe, maar ’s avonds kwam ik thuis. Het was de tijd van de flower power en de vrije liefde, en veel van mijn vriendinnen waren voor vrije relaties, maar dat kon ik Jan niet aandoen. Later bleek dat geen enkele van die vrije relaties stand heeft gehouden.
We hebben vroeger ook wel veel ruziegemaakt, ik was een keikop en kon soms weken blijven zwijgen. Maar de basis was altijd vertrouwen en mekaar nooit voorliegen. Echt belangrijke dingen, normen en waarden, daar waren wij het altijd direct over eens.

“Jan ontmoette iemand die een begeleider voor gehandicapte mensen zocht. Dat was in de woongemeenschap waar wij toen al onze biologische groenten gingen halen. Dat kwam goed uit, ik was afgestudeerd en Jan moest toch ander werk zoeken. Vijf jaar hebben we daar gewoond, in een houten barak midden in het bos. Daar zijn onze kinderen geboren. Ik was al dertig, het leek me het goede moment, omdat iedereen daar voor elkaar zorgde. Later verhuisden we naar een andere gemeenschap, in de Belgische Kempen. Daar waren we bij de pioniers van de Steinerschool.

“We waren altijd bezig. Altijd, 25 jaar lang. We werkten ook bij de gezinnen thuis, dat deden we niet zo graag. We hielpen overal mee: opstaan, ontbijt maken, entertainen, alles. Het werk in de klassen deden we wel heel graag, om met die kinderen kunstzinnig bezig te zijn. Maar langzamerhand begon ik te beseffen dat er iets niet klopte. Stilaan liep de gemeenschap leeg en ik ontdekte dat ik nooit ingeschreven was geweest. Van solidariteit schoot er plots niets meer over. Ik was 56 en stond met lege handen. Ik kreeg een serieuze burn-out. Tien jaar heeft die geduurd.

“Hier, op deze plek, ben ik ervan genezen. Ik werk hier in de tuin en ben nog bezig met kunst. Er zit wel een lijn in, nu wonen we weer in een gemeenschap. Dat hoort bij ons. Het is heel klein, maar we zijn elkaar niet beu. De grootste verbinding krijg je door de beroerdste dingen samen mee te maken.

“Een huwelijk is mekaar leren verdragen. Adoratie is miserie. Ik zal zeggen waarom ik ’m uitgekozen heb. Ik vond Jan de liefste. Hij is een zachte, lieve mens, die nooit vloekt of grof is. Ik wilde geen macho, zoals je die op de kunstacademie wel zag. Op de academie snapten ze niet dat ik op zo’n stijve hark viel, maar Jan was gewoon….de allerliefste. En een hele goeie papa, zo’n papa had ik zelf ook wel gewild.

Illustratie: Suzanna Knight.

Jan:

“Ik zag Maria voor ’t eerst toen ze 14 was, maar daar weet zij niks meer van. Ze kwam net uit haar blauwe periode, en had een dot boven op haar hoofd. Ze zag er totaal anders uit dan alle andere meisjes uit de buurt, in het hele dorp viel zij op. Zij was er de eerste met een spijkerbroek, die had ze uit Berlijn. Ze was ook niet op haar mondje gevallen. Een echte rebel.

“Rond mijn zestiende werd ik verliefd op een ander meisje, iemand die bij ons thuis in de wasserij werkte. Een Italiaanse, ik was smoor. Maar het mocht niet van mijn ouders: beneden de stand. Zo verliefd als op haar ben ik nooit op Maria geweest, maar verliefdheid is een illusie. Vlak nadat de kinderen geboren waren, werd ik weleens verliefd op een van de meisjes uit de gemeenschap waar we woonden, maar als ik ze later dan terug zag, begreep ik niet wat ik erin gezien had. Stapelverliefd zijn is iets anders dan elkaar graag zien. Maria zag ik meteen graag. Wij klikten. Ik ben ook altijd trouw gebleven.

“Toen we gingen samenwonen ging ik uit werken, bij mijn ouders in de zaak. Maria leefde in een andere wereld. Dan kwam ik thuis van het werk en Maria zat lekker te schilderen, alles stonk naar de terpentijn en ik kon gaan koken. Maria mocht alles, ze was de koning te rijk.

“Via een vriendin van Maria leerden we een antroposofische dokter kennen. Van hem hoorde ik voor ’t eerst over reïncarnatie. Mijn hele leven had ik alleen maar gehoord over zieltjes die naar de hemel of de hel gingen, maar daar geloofde ik niks van. Reïncarnatie, dat was het antwoord. Daardoor ben ik me wat meer gaan verdiepen in antroposofie, en wist ik dat ons leven een andere wending moest nemen. Het leven in een gemeenschap sloot beter aan bij ons gedachtegoed.

“Toen Maria een depressie kreeg, was dat heel zwaar voor mij. De dokters zeiden: die wordt nooit meer beter, maar ik wilde haar niet in de steek laten. Ik heb hier genoeg mannen gezien die dat wel doen, als hun vrouw ziek wordt. Maar kijk, hier is ze, gezond en vrolijk als een vis in het water.

“En nu maken we samen muziek. Maria speelt harp, ik cello. We oefenen iedere dag en geven kleine concerten. Als man en vrouw samenspelen is wel bijzonder, wij kunnen dat omdat wij altijd samengewerkt hebben.

“Waarom ik van Maria hou? Ze is doodeerlijk. Ze is een doorzetter. En ze lokt me steeds uit mijn kot. Dat houdt me scherp.

--

Lees het verhaal van Leo & Simone, dat van Camiel & Paula en dat van Tina & Herman.
Deze publicatie is onderdeel van de ‘vergeetzondagen’ in samenwerking met Castrum Peregrini.

Mail

Joyce de Badts is Hard//hoofd-redactielid.

Suzanna Knight is een illustrator en schrijver, woonachtig in Rotterdam. Overdag maakt ze de creatieve reclamewereld onveilig met haar copywriting skills, ’s avonds zit ze achter de tekentafel met een potlood en een potje Oost-Indische inkt. Ze luistert graag mensen af in de trein en verzamelt zielige plantjes.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

(Bos)rebellen

(Bos)rebellen

Deze week worden onze redacteurs blij van die film over het naderende Eurovisie Songfestival, eetbare bloemen en een onterecht vergeten dichter. Lees meer

Winterslaap

Winterslaap

Madeleine grapte al jaren over het houden van een winterslaap. Tot een onderzoeker dit ook echt mogelijk maakt. Wat als mensen een winterslaap zouden houden zoals dassen of beren dat doen? Een kort verhaal door Else Boer. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 45

Goed advies

Deze week worden onze redacteurs blij van praktische zaken: goed advies, een nieuw rijbewijs en fijne muziek. Lees meer

Praat met mij, niet met de tekst

Praat met mij, niet met de tekst

Wout Waanders is niet alleen dichter en deel van een sexy boyband, maar ook schrijfcoach. Advies geven is natuurlijk leuk en aardig, maar wat gebeurt er als je zelf vastloopt tijdens het schrijven? Kan je jezelf terug de inspiratie in coachen? Alvast een tip: pak geen rode pen.  Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur is het aanspreekpunt voor redacteuren en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer