Asset 14

Een liefde lang (II)

In een korte serie vertellen oudere echtparen over hun herinneringen aan de liefde. Deze keer: Maria en Jan.

Maria (1943) en Jan (1939) komen uit Noord-Brabant in Nederland en trouwden in 1965. Ze wonen nu in een antroposofische serviceflat. Voorheen woonden en werkten ze in een gemeenschap voor verstandelijk gehandicapten. Hun beide kinderen werden in die gemeenschap geboren.

Maria

“Bij ons thuis waren er eerst vier jongens. Toen mijn moeder in verwachting van mij was, zwoer ze dat ze als het een meisje was, haar Maria zou noemen.
Als je geen meisje had, was dat heel erg, want het meisje moest voor je oude dag zorgen. Ik heb tot mijn veertiende alleen maar blauw mogen dragen, net zoals Maria. Behalve op Koninginnedag, dan mocht ik een oranje strik aan. Mijn moeder voedde mij op als een non, maar ze had geen geluk met mij. Ik kon me maar moeilijk als een meisje gedragen.

“Jan kwam bij ons thuis als vriend van een van mijn broers. Ik zal 16 geweest zijn. Op een gegeven moment gingen wij met een heel clubje vrienden naar Terschelling op vakantie. Zonder ouders, dat mocht dan weer wel. Toen we thuis kwamen, had mijn broer verklapt dat Jan en ik een stelletje waren. En toen mocht Jan niet meer komen. Maar Jan zei heel beleefd en gedecideerd: ‘Dat zal niet gaan mevrouw’. Haha, hij trok er zich niets van aan.

“Ik wilde vooral trouwen omdat ik dan het huis uit kon. Ik moest thuis veel werken: schoonmaken, kleren van mijn broers verstellen, allerlei klusjes. Maar ik wilde naar de kunstacademie. Op mijn 22ste ben ik eindelijk kunnen vertrekken omdat Jan een huisje had gevonden. Wij zijn getrouwd in de kerk met alles d’rop en d’ran. Dat was om de familie gerust te stellen, maar vanaf die dag hebben wij geen voet meer in een kerk gezet. Eindelijk was ik vrij. Jan ging werken, ik mocht hele dagen schilderen. Ik stond en ging waar ik wilde, trok er met vriendinnen op uit, het was een groot feest. Via-via geraakten wij aan voorbehoedsmiddelen, want kinderen wilden we niet.

“Ik ging wel gek doen op de kunstacademie, ging op café en deed mee aan al het artistiekerig gedoe, maar ’s avonds kwam ik thuis. Het was de tijd van de flower power en de vrije liefde, en veel van mijn vriendinnen waren voor vrije relaties, maar dat kon ik Jan niet aandoen. Later bleek dat geen enkele van die vrije relaties stand heeft gehouden.
We hebben vroeger ook wel veel ruziegemaakt, ik was een keikop en kon soms weken blijven zwijgen. Maar de basis was altijd vertrouwen en mekaar nooit voorliegen. Echt belangrijke dingen, normen en waarden, daar waren wij het altijd direct over eens.

“Jan ontmoette iemand die een begeleider voor gehandicapte mensen zocht. Dat was in de woongemeenschap waar wij toen al onze biologische groenten gingen halen. Dat kwam goed uit, ik was afgestudeerd en Jan moest toch ander werk zoeken. Vijf jaar hebben we daar gewoond, in een houten barak midden in het bos. Daar zijn onze kinderen geboren. Ik was al dertig, het leek me het goede moment, omdat iedereen daar voor elkaar zorgde. Later verhuisden we naar een andere gemeenschap, in de Belgische Kempen. Daar waren we bij de pioniers van de Steinerschool.

“We waren altijd bezig. Altijd, 25 jaar lang. We werkten ook bij de gezinnen thuis, dat deden we niet zo graag. We hielpen overal mee: opstaan, ontbijt maken, entertainen, alles. Het werk in de klassen deden we wel heel graag, om met die kinderen kunstzinnig bezig te zijn. Maar langzamerhand begon ik te beseffen dat er iets niet klopte. Stilaan liep de gemeenschap leeg en ik ontdekte dat ik nooit ingeschreven was geweest. Van solidariteit schoot er plots niets meer over. Ik was 56 en stond met lege handen. Ik kreeg een serieuze burn-out. Tien jaar heeft die geduurd.

“Hier, op deze plek, ben ik ervan genezen. Ik werk hier in de tuin en ben nog bezig met kunst. Er zit wel een lijn in, nu wonen we weer in een gemeenschap. Dat hoort bij ons. Het is heel klein, maar we zijn elkaar niet beu. De grootste verbinding krijg je door de beroerdste dingen samen mee te maken.

“Een huwelijk is mekaar leren verdragen. Adoratie is miserie. Ik zal zeggen waarom ik ’m uitgekozen heb. Ik vond Jan de liefste. Hij is een zachte, lieve mens, die nooit vloekt of grof is. Ik wilde geen macho, zoals je die op de kunstacademie wel zag. Op de academie snapten ze niet dat ik op zo’n stijve hark viel, maar Jan was gewoon….de allerliefste. En een hele goeie papa, zo’n papa had ik zelf ook wel gewild.

Illustratie: Suzanna Knight.

Jan:

“Ik zag Maria voor ’t eerst toen ze 14 was, maar daar weet zij niks meer van. Ze kwam net uit haar blauwe periode, en had een dot boven op haar hoofd. Ze zag er totaal anders uit dan alle andere meisjes uit de buurt, in het hele dorp viel zij op. Zij was er de eerste met een spijkerbroek, die had ze uit Berlijn. Ze was ook niet op haar mondje gevallen. Een echte rebel.

“Rond mijn zestiende werd ik verliefd op een ander meisje, iemand die bij ons thuis in de wasserij werkte. Een Italiaanse, ik was smoor. Maar het mocht niet van mijn ouders: beneden de stand. Zo verliefd als op haar ben ik nooit op Maria geweest, maar verliefdheid is een illusie. Vlak nadat de kinderen geboren waren, werd ik weleens verliefd op een van de meisjes uit de gemeenschap waar we woonden, maar als ik ze later dan terug zag, begreep ik niet wat ik erin gezien had. Stapelverliefd zijn is iets anders dan elkaar graag zien. Maria zag ik meteen graag. Wij klikten. Ik ben ook altijd trouw gebleven.

“Toen we gingen samenwonen ging ik uit werken, bij mijn ouders in de zaak. Maria leefde in een andere wereld. Dan kwam ik thuis van het werk en Maria zat lekker te schilderen, alles stonk naar de terpentijn en ik kon gaan koken. Maria mocht alles, ze was de koning te rijk.

“Via een vriendin van Maria leerden we een antroposofische dokter kennen. Van hem hoorde ik voor ’t eerst over reïncarnatie. Mijn hele leven had ik alleen maar gehoord over zieltjes die naar de hemel of de hel gingen, maar daar geloofde ik niks van. Reïncarnatie, dat was het antwoord. Daardoor ben ik me wat meer gaan verdiepen in antroposofie, en wist ik dat ons leven een andere wending moest nemen. Het leven in een gemeenschap sloot beter aan bij ons gedachtegoed.

“Toen Maria een depressie kreeg, was dat heel zwaar voor mij. De dokters zeiden: die wordt nooit meer beter, maar ik wilde haar niet in de steek laten. Ik heb hier genoeg mannen gezien die dat wel doen, als hun vrouw ziek wordt. Maar kijk, hier is ze, gezond en vrolijk als een vis in het water.

“En nu maken we samen muziek. Maria speelt harp, ik cello. We oefenen iedere dag en geven kleine concerten. Als man en vrouw samenspelen is wel bijzonder, wij kunnen dat omdat wij altijd samengewerkt hebben.

“Waarom ik van Maria hou? Ze is doodeerlijk. Ze is een doorzetter. En ze lokt me steeds uit mijn kot. Dat houdt me scherp.

--

Lees het verhaal van Leo & Simone, dat van Camiel & Paula en dat van Tina & Herman.
Deze publicatie is onderdeel van de ‘vergeetzondagen’ in samenwerking met Castrum Peregrini.

Mail

Joyce de Badts is Hard//hoofd-redactielid.

Suzanna Knight is een illustrator en schrijver, woonachtig in Rotterdam. Overdag maakt ze de creatieve reclamewereld onveilig met haar copywriting skills, ’s avonds zit ze achter de tekentafel met een potlood en een potje Oost-Indische inkt. Ze luistert graag mensen af in de trein en verzamelt zielige plantjes.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

 1

Waarom ik geen danser kon worden

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Ik wacht hier 2

Ik wacht hier

''Terwijl ik door de winkel liep, hield ik haar in de gaten. Ze had lang, donker haar, dat bijna tot haar middel viel. Ze droeg een spijkerbroek en een shirt met een naamplaatje. Ik pakte een kaart en legde hem weer terug. Iets dichterbij kon ik haar naam lezen: Alice.'' Lees meer

Vanaf het moment dat ze elkaar ontmoeten, zijn Erin en Alice onafscheidelijk. Dankzij Alice wordt alles beter. Niets lijkt een intense vriendschap in de weg te staan. Of toch niet? Lees het in een voorpublicatie van Ik wacht hier, het debuut van Else Boer. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

AVS: 1

Kerstrituelen

Deze week geven onze redacteurs tips om de kerst mee door te komen. Lees meer

Dit. Is. Goddelijk. Alternatief kerstverhaal Annemieke Dannenberg Dymphie Huijsen

Dit. Is. Goddelijk.

Joost is op vakantie in Spanje met zijn zwangere vriendin. Maar is de baby van hem, of van Marina’s open relatiescharrel HG? Begint Joost ongelovig te worden, of moet hij zijn liefdesbaby maar gewoon omarmen?
Een tragikomisch kerstverhaal door Annemieke Dannenberg. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (I)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Het Vertrek (7) - De Beweging

Het Vertrek (7) - De Beweging

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de zevende en laatste aflevering. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen? 1

Gaat het Renzo Martens lukken de kapitaalstroom in de kunstwereld eerlijker te verdelen?

In de docu White Cube, die onlangs op het IDFA in première ging, zien we dat Renzo Martens zich naast documentairemaker en kunstenaar ook opstelt als hulpverlener en bedrijfsleider in de Democratische Republiek Congo. Hij wil iets terugdoen voor voormalige plantagearbeiders. Iris van der Werff vraagt zich af hoe houdbaar dat is. Lees meer

Vergeet het lichaam van de ander niet 1

Vergeet het lichaam van de ander niet

Juist in een tijd waarin gezondheid als een individuele verplichting wordt gezien, dwingt een pandemie ons om over onze lichamelijkheid na te denken, merkt Rijk Kistemaker. En over die van de ander. Lees meer

Schuldig

Schuldig

Marthe van Bronkhorst maakt een innerlijke reis om haar overleden grootvader te gedenken, die met andere bedoelingen naar Indonesië reisde dan zij lange tijd dacht. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan