Deze keer krijgt Mees een vraag van een anonieme Zomergasten-presentator." /> Deze keer krijgt Mees een vraag van een anonieme Zomergasten-presentator." />
Asset 14

Slechte recensies

Het leven is zwaar en bij vlagen onbegrijpelijk. Elke dag weer worstelt de mensheid met het bestaan en aan het eind van de dag lijken er alleen nog maar meer vragen bij gekomen te zijn. In haar tweewekelijkse vragenrubriek tracht Mees List enkele van de dilemma's van de moderne mens op te lossen. Heb jij ook een prangende kwestie? Leg het Mees voor en wie weet krijg je volgende maand antwoord: mail naar mees@hardhoofd.com of vul onderaan het anonieme formulier in.


----
Beste Mees,
Vorig jaar presenteerde ik het programma Zomergasten. Ik heb toen geen enkele recensie gelezen, omdat het mij misschien onzeker zou maken. En bovendien: wat kan het mij nou aan mijn reet roesten. Nu zijn we bijna een jaar later, heb ik wat meer afstand en ben ik eigenlijk wel nieuwsgierig. Wat zal ik doen?

Groet,
Anoniempje

L.S.,
Recensies, wat een crime. Als je er géén krijgt doe je er niet toe, als je slechte krijgt zak je door de grond en als ze lovend zijn scheppen ze torenhoge verwachtingen voor de toekomst. Dus wat moet je er mee? Ik zag van de week een fragment van Liza Minelli bij Larry King. Liza vertelde hoe wanhopig ze werd van alles wat er over haar werd geschreven in de pers. Op een dag belde ze wijlen Elizabeth Taylor, die enkel kort antwoordde: “Lees het niet.”
Het is als protagonist sowieso verstandig om recensies buiten beschouwing te laten zolang je programma loopt. Zeker in het geval van Zomergasten, waar je te maken krijgt met de diehard VPRO-kijker die overal een mening over heeft en bovendien vindt dat zijn mening de enige is die er toe doet. Ik moet zeggen dat ik het zelf niet heb gezien sinds Adriaan van Dis het presenteerde (volgens mij was Kristien Hemmerechts te gast), dus ik kan mijn ongenuanceerde licht niet over je prestaties laten schijnen. En wat zou het er ook toe doen? Is het echt belangrijk te weten wat mensen over je hebben geschreven in recensies? Ik zou het lekker laten zitten. En mocht je toch op zoek zijn naar bevestiging: mijn huisgenote is in ieder geval verliefd op je. Die kan je mooi in je zak steken, ‘Anoniempje’.

----

Hoi Mees,
Vorige week verloor Ajax met 3-2 bij ADO Den Haag. De achterstand op koploper PSV liep op tot zes punten. Is het kampioenschap definitief verspeeld? En hoe komt het toch dat de grootste club van Nederland al zeven jaar zonder landstitel is?

xR

L.S.,
Sinds een bezoek aan Ajax vorige maand probeer ik mijn huiswerk te doen. Te meer daar ik een sjaal heb aangeschaft die er voor zorgt dat mensen me op straat aanklampen met vragen als “Hoeveel is het geworden?!” en “Wat vond JIJ van de schorsing van El Hamdaoui?!”. Die puntentelling gaat mijn pet echter nog te boven. Wat ik wel weet is dat bij het ter perse gaan van dit artikel Cruijff flink in de aanval is en dat het er niet bepaald rooskleurig uitziet voor de zittende directie van Ajax. Om als club zo in het nieuws te staan wrijft natuurlijk ook af op de prestaties van de spelers. Ik vrees dan ook dat de echte vechtlust pas zal terugkeren als Neerlands grootste voetballer Neerlands een-na-grootste voetballer als assistent-trainer heeft aangesteld om die ene van die tweeling te helpen en die oud-aanvoerder met die krulletjes, wiens zoon nu (zij het erbarmelijk) ook in het team speelt, is opgesodemieterd. Buiten dat: zeven magere jaren, zeven vette. Nog één jaartje wachten!

----

Lieve Mees,
Waarom gaan er mensen naar Madame Tussauds in Amsterdam? Er staat meestal een hele lange rij op de Dam. Ik hoop dat je me dit kunt uitleggen.

xx H

L.S.,
Waarom stemmen mensen op Geert Wilders? Waarom gaan mensen naar een concert van de Toppers? Waarom eten mensen bij de FEBO? Waarom lezen mensen de Telegraaf ? Waarom dragen mensen Uggs? Waarom kijken mensen naar Jensen? Waarom gaan mensen naar Chersonissos? Waarom bestaat er lichtbruine lipgloss? Lieve H., op sommige vragen heb ik als kunstenaarskind met linkse hobby’s nu eenmaal geen antwoord. (Maar als ik wel een antwoord had, kwam het woord ‘plebs’ er in voor.)

----

Beste Mees,
Fijn dat je bestaat. Iemand die naar je vragen luistert en probeert er een zinnig antwoord op te geven. Niet à la Oprah of Dr What's-his-face, maar op z'n Amsterdams. Op z'n Mees'. Mijn vraag is nu aan jou: Hoe ga je om met de Macht van de Ex? Contact met de ex hoort bij het leven van een volwassene. Ergens is het natuurlijk leuk om iemand weer te zien en in contact te blijven. Maar meestal verlopen dat soort ontmoetingen met mijn exen (en wat is het een groep geworden met de jaren!) in een mengelmoes van irritatie en vertrouwde tederheid. Achteraf loop ik dan rond met gevoelens die eigenlijk bij een ander tijdperk horen, bij een andere versie van mezelf. Gedateerd, afgelopen, vaak bedorven en toch vertrouwd. Zijn deze ontmoetingen met exen vooral kleine confrontaties met je eigen falen? Hoezo lijkt er geen houdbaarheidsdatum aan deze gevoelens te zitten? Waarom kunnen deze mensen niet gewoon voorgoed uit mijn leven verdwijnen?

Veel liefs.
N

L.S.,
Ah, de Ex. Hoofdletter. Nooit echt meer op de voorgrond maar altijd sluimerend in een grijze kwab verstopt in onze hersenen, als een rottend lijk in de kast. Of in sommige gevallen al verworden tot een broos skelet, een hoop botten in de hoek geveegd. Als bijzonder melancholisch persoon kan ik bij tijd en wijle dwepen met het verleden, en vluchtige ontmoetingen/frequente confrontaties kunnen dit gevoel aanzwengelen. Dat je het confrontaties met je eigen mankementen noemt vind ik wel wat cru. Toch is het niet al te ver van de waarheid: we kunnen van ons verleden met exen leren hoe we in de toekomst met nieuwe liefdes omgaan. Echter, een belangrijke les met betrekking tot exen: laat hen niet je toekomstige liefdesleven overheersen. Niet alle vrouwen zijn afgunstige secreten omdat je venijnige ex-vriendin stikjaloers was. Dat je ex-vriendje alleen maar blowend op de bank zat, betekent dat niet dat elke man zijn onderbroeken drie dagen draagt en nooit vraagt hoe het met jóu is. Wat dat betreft kunnen we onze exen prima in de kast opsluiten. Zo nu en dan, als de kastdeur openvliegt, doen we datgene wat we van onze moeder hebben geleerd: we maken beleefd een praatje, tonen interesse, houden ze subtiel op afstand, en naderhand sluiten we de deur zonder er mee te slaan. Opgeruimd staat...

---

Lieve Mees,
Ik moet morgen weer vier vragen verzinnen voor Arnon Grunberg, maar ik weet niet zo goed wat. Suggesties?

Een anonieme Vrij Nederland-redacteur

L.S.,
Uiteraard ben ik bekend met dit probleem. Als ik in uiterste vragennood verkeer klamp ik gewoon vrienden of mensen in het café aan (als je dit leest: schroom niet, vul dat formulier in!). Maar de laatste tijd zit ik zelf met wat vragen. Vragen die ik moeilijk kan behandelen in mijn eigen vragenrubriek. Misschien wil jij ze doorgeven aan collega Arnon. Komen ze:

- Komt er een dag waarop je leert met geld om te gaan, en zo ja, wil je dat eigenlijk wel? Is het niet veel leuker om geld te laten rollen (en in ruil daarvoor zo nu en dan een aanmaning op de mat te ontvangen)? Ik ben over het algemeen zo content met de twee weken die ik als god in Frankrijk kan leven dat ik de vier weken die ik moet teren op armetierige pasta met olie en knoflook op de koop toeneem. Maar mijn moeder laat steeds vaker vallen dat ik eens volwassen moet worden en mijn belastingaangifte op tijd moet inleveren.

- Hoe zorg ik er voor dat ik meer ga lezen, en minder op internet vertoef? Ik heb het gevoel al mijn tijd te verspillen aan het lezen van korte fragmenten op het wereldwijde web. Subvraag: Is Wikipedia echt een verrijking voor de samenleving, of maakt het ons enkel geleerd in ‘weetjes’? Soms denk ik dat ik meer kan vertellen over ‘sploshing’ dan over onderwerpen die er daadwerkelijk toe doen. Subvraag twee: hoe onderscheid ik ware kennis van overbodige kennis?

---

Lieve Mees,
ik weet dat de gemiddelde penis 13 cm lang is, dus weet ik ook of mijn penis boven of onder dat gemiddelde zit, maar over ballen weet ik niks. Wat voor invloed heeft de grootte van je ballen op je seksleven?

SK

L.S.,
In principe heeft de grootte van je ballen niet zo veel invloed op je seksleven, tenzij ze veel en veel te groot zijn. Op dat moment zou het zomaar kunnen dat je partner last krijgt van je rondzwiepende vlees. Gatver, dat klinkt heel goor. Enfin, ik heb niet het idee dat het zorgt voor beter zaad of een groter ego. Realiseer je dat een enorme courgette veel minder smaak heeft dan eentje van gemiddelde grootte, en dat er ook niet meer zaadjes in zitten. Realiseer je ook dat ik eigenlijk maar wat slap in de rondte aan het lullen ben.

----

[contact-form 2 "L.S."]

Mail

Ava Mees List

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

We zoeken een nieuwe chef Kunst! Reageren kan tot zondag 22 februari 2026. Lees meer

Auto Draft 12

Laat dat, zei ik

Op de binnenplaats van een muf hostel verlangt een man naar erkenning bij zijn vrouwelijke kamergenoot. In Laat dat, zei ik legt Robin van Ommen onze verwachtingen over wederkerigheid in sociale interacties bloot. Met een surreële twist. Lees meer

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt? 2

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt?

Het is de AI-era. Terwijl modemerken paraderen met virtuele modellen en digitale pasvormen, wordt het lichaam steeds minder relevant in hoe kleding wordt verkocht. Loïs Blank vraagt zich af wat er van mode overblijft als het lichaam niet langer nodig is. Lees meer

Vrijheid is geen taart

Vrijheid is geen taart

Wat te doen wanneer het je allemaal even te veel wordt in dit leven? Sharvin Ramjan bezocht in 2023 maar liefst tweemaal Isaac Juliens tentoonstelling What Freedom Is To Me. Ook Juliens oudere werk lijkt weinig aan relevantie te verliezen. ‘Hoe mooi zou het zijn als we de fantasierijke wereld en visie van Isaac Julien met beide handen uit het scherm trekken en met ons meedragen in de dagelijkse sleur van het leven?’ Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Soms vraagt een kunsttentoonstelling om een andere vorm dan een standaard recensie. Dit is ook het geval bij ‘Sculpting the senses’ van Iris van Herpen in Kunsthal Rotterdam. Merel Wolfkamp ging er heen en beschrijft haar ervaring op een gevoelige, poëtische manier. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Zand erover

Zand erover

In dit verhaal van Anouk Harkmans ligt een verteller op het strand, alleen, met een steen op haar navel, en ze overdenkt een relatie die voorbij is. 'Wat als dit geen einde is? Wat als het einde al heeft plaatsgevonden – zonder zichtbare erosie – en dit niet meer is dan de onverhoopte poging om te doen alsof dat niet zo is?' Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Het kerstmaal

Het kerstmaal

Het ouderlijk huis: een kern waar velen van ons naar terugkeren met de feestdagen. Dingen horen daar te zijn zoals je ze hebt achtergelaten. Maar wat als dat niet meer zo is? Wat als dat fundament niet meer zo stevig blijkt te zijn? Thomas D'heer schrijft zacht over toenadering, weemoed en familie. Lees meer

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

In fotografiemuseum Foam bezoekt Caecilia Rasch de tentoonstelling Mid-Air, en deze roept vragen op over contrasten: kunst en commercie, ironie en eerlijkheid. Lees meer

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Pantone stelt dat de wereld gebaat is bij meer visuele zuiverheid, een esthetische keuze die midden in deze tijd allesbehalve apolitiek is. In reactie op de nieuwe kleur van het jaar laat Loïs Blank zien hoe kleur, macht en uitsluiting met elkaar verweven zijn. Haar column is een oproep voor meer kleur, meer geluid en meer weerstand. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Maak jij een bijdrage die een nieuwe weg inslaat? Stuur vóór 1 februari je pitch in en draag met een (beeld)verhaal, essay, poëzie of kunstkritiek bij aan het magazine ‘Sporen’. Lees meer

Auto Draft 11

20240903 Fiat Punto

Met de handrem omlaag en handen aan het stuur rijdt Wim Landuyt je in dit gedicht langs zijn bloedlijn, van de pastasaus in zijn aderen tot in dit land van regels: een compilatie van zijn migratie. 'net als een geïmporteerde fiat punto / brandt mijn motor onder mijn huid' Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

César Rogers 4

César Rogers maakt een print voor onze kunstverzamelaars: ‘De spanning tussen mechanisering en het lichaam vind ik belangrijk’

Word vóór 1 januari kunstverzamelaar bij Hard//hoofd en ontvang een unieke print van César Rogers! In gesprek met chef Kunst Jorne Vriens licht hij een tipje van de sluier op. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in september je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!