Deze keer krijgt Mees een vraag van een anonieme Zomergasten-presentator." /> Deze keer krijgt Mees een vraag van een anonieme Zomergasten-presentator." />
Asset 14

Slechte recensies

Het leven is zwaar en bij vlagen onbegrijpelijk. Elke dag weer worstelt de mensheid met het bestaan en aan het eind van de dag lijken er alleen nog maar meer vragen bij gekomen te zijn. In haar tweewekelijkse vragenrubriek tracht Mees List enkele van de dilemma's van de moderne mens op te lossen. Heb jij ook een prangende kwestie? Leg het Mees voor en wie weet krijg je volgende maand antwoord: mail naar mees@hardhoofd.com of vul onderaan het anonieme formulier in.


----
Beste Mees,
Vorig jaar presenteerde ik het programma Zomergasten. Ik heb toen geen enkele recensie gelezen, omdat het mij misschien onzeker zou maken. En bovendien: wat kan het mij nou aan mijn reet roesten. Nu zijn we bijna een jaar later, heb ik wat meer afstand en ben ik eigenlijk wel nieuwsgierig. Wat zal ik doen?

Groet,
Anoniempje

L.S.,
Recensies, wat een crime. Als je er géén krijgt doe je er niet toe, als je slechte krijgt zak je door de grond en als ze lovend zijn scheppen ze torenhoge verwachtingen voor de toekomst. Dus wat moet je er mee? Ik zag van de week een fragment van Liza Minelli bij Larry King. Liza vertelde hoe wanhopig ze werd van alles wat er over haar werd geschreven in de pers. Op een dag belde ze wijlen Elizabeth Taylor, die enkel kort antwoordde: “Lees het niet.”
Het is als protagonist sowieso verstandig om recensies buiten beschouwing te laten zolang je programma loopt. Zeker in het geval van Zomergasten, waar je te maken krijgt met de diehard VPRO-kijker die overal een mening over heeft en bovendien vindt dat zijn mening de enige is die er toe doet. Ik moet zeggen dat ik het zelf niet heb gezien sinds Adriaan van Dis het presenteerde (volgens mij was Kristien Hemmerechts te gast), dus ik kan mijn ongenuanceerde licht niet over je prestaties laten schijnen. En wat zou het er ook toe doen? Is het echt belangrijk te weten wat mensen over je hebben geschreven in recensies? Ik zou het lekker laten zitten. En mocht je toch op zoek zijn naar bevestiging: mijn huisgenote is in ieder geval verliefd op je. Die kan je mooi in je zak steken, ‘Anoniempje’.

----

Hoi Mees,
Vorige week verloor Ajax met 3-2 bij ADO Den Haag. De achterstand op koploper PSV liep op tot zes punten. Is het kampioenschap definitief verspeeld? En hoe komt het toch dat de grootste club van Nederland al zeven jaar zonder landstitel is?

xR

L.S.,
Sinds een bezoek aan Ajax vorige maand probeer ik mijn huiswerk te doen. Te meer daar ik een sjaal heb aangeschaft die er voor zorgt dat mensen me op straat aanklampen met vragen als “Hoeveel is het geworden?!” en “Wat vond JIJ van de schorsing van El Hamdaoui?!”. Die puntentelling gaat mijn pet echter nog te boven. Wat ik wel weet is dat bij het ter perse gaan van dit artikel Cruijff flink in de aanval is en dat het er niet bepaald rooskleurig uitziet voor de zittende directie van Ajax. Om als club zo in het nieuws te staan wrijft natuurlijk ook af op de prestaties van de spelers. Ik vrees dan ook dat de echte vechtlust pas zal terugkeren als Neerlands grootste voetballer Neerlands een-na-grootste voetballer als assistent-trainer heeft aangesteld om die ene van die tweeling te helpen en die oud-aanvoerder met die krulletjes, wiens zoon nu (zij het erbarmelijk) ook in het team speelt, is opgesodemieterd. Buiten dat: zeven magere jaren, zeven vette. Nog één jaartje wachten!

----

Lieve Mees,
Waarom gaan er mensen naar Madame Tussauds in Amsterdam? Er staat meestal een hele lange rij op de Dam. Ik hoop dat je me dit kunt uitleggen.

xx H

L.S.,
Waarom stemmen mensen op Geert Wilders? Waarom gaan mensen naar een concert van de Toppers? Waarom eten mensen bij de FEBO? Waarom lezen mensen de Telegraaf ? Waarom dragen mensen Uggs? Waarom kijken mensen naar Jensen? Waarom gaan mensen naar Chersonissos? Waarom bestaat er lichtbruine lipgloss? Lieve H., op sommige vragen heb ik als kunstenaarskind met linkse hobby’s nu eenmaal geen antwoord. (Maar als ik wel een antwoord had, kwam het woord ‘plebs’ er in voor.)

----

Beste Mees,
Fijn dat je bestaat. Iemand die naar je vragen luistert en probeert er een zinnig antwoord op te geven. Niet à la Oprah of Dr What's-his-face, maar op z'n Amsterdams. Op z'n Mees'. Mijn vraag is nu aan jou: Hoe ga je om met de Macht van de Ex? Contact met de ex hoort bij het leven van een volwassene. Ergens is het natuurlijk leuk om iemand weer te zien en in contact te blijven. Maar meestal verlopen dat soort ontmoetingen met mijn exen (en wat is het een groep geworden met de jaren!) in een mengelmoes van irritatie en vertrouwde tederheid. Achteraf loop ik dan rond met gevoelens die eigenlijk bij een ander tijdperk horen, bij een andere versie van mezelf. Gedateerd, afgelopen, vaak bedorven en toch vertrouwd. Zijn deze ontmoetingen met exen vooral kleine confrontaties met je eigen falen? Hoezo lijkt er geen houdbaarheidsdatum aan deze gevoelens te zitten? Waarom kunnen deze mensen niet gewoon voorgoed uit mijn leven verdwijnen?

Veel liefs.
N

L.S.,
Ah, de Ex. Hoofdletter. Nooit echt meer op de voorgrond maar altijd sluimerend in een grijze kwab verstopt in onze hersenen, als een rottend lijk in de kast. Of in sommige gevallen al verworden tot een broos skelet, een hoop botten in de hoek geveegd. Als bijzonder melancholisch persoon kan ik bij tijd en wijle dwepen met het verleden, en vluchtige ontmoetingen/frequente confrontaties kunnen dit gevoel aanzwengelen. Dat je het confrontaties met je eigen mankementen noemt vind ik wel wat cru. Toch is het niet al te ver van de waarheid: we kunnen van ons verleden met exen leren hoe we in de toekomst met nieuwe liefdes omgaan. Echter, een belangrijke les met betrekking tot exen: laat hen niet je toekomstige liefdesleven overheersen. Niet alle vrouwen zijn afgunstige secreten omdat je venijnige ex-vriendin stikjaloers was. Dat je ex-vriendje alleen maar blowend op de bank zat, betekent dat niet dat elke man zijn onderbroeken drie dagen draagt en nooit vraagt hoe het met jóu is. Wat dat betreft kunnen we onze exen prima in de kast opsluiten. Zo nu en dan, als de kastdeur openvliegt, doen we datgene wat we van onze moeder hebben geleerd: we maken beleefd een praatje, tonen interesse, houden ze subtiel op afstand, en naderhand sluiten we de deur zonder er mee te slaan. Opgeruimd staat...

---

Lieve Mees,
Ik moet morgen weer vier vragen verzinnen voor Arnon Grunberg, maar ik weet niet zo goed wat. Suggesties?

Een anonieme Vrij Nederland-redacteur

L.S.,
Uiteraard ben ik bekend met dit probleem. Als ik in uiterste vragennood verkeer klamp ik gewoon vrienden of mensen in het café aan (als je dit leest: schroom niet, vul dat formulier in!). Maar de laatste tijd zit ik zelf met wat vragen. Vragen die ik moeilijk kan behandelen in mijn eigen vragenrubriek. Misschien wil jij ze doorgeven aan collega Arnon. Komen ze:

- Komt er een dag waarop je leert met geld om te gaan, en zo ja, wil je dat eigenlijk wel? Is het niet veel leuker om geld te laten rollen (en in ruil daarvoor zo nu en dan een aanmaning op de mat te ontvangen)? Ik ben over het algemeen zo content met de twee weken die ik als god in Frankrijk kan leven dat ik de vier weken die ik moet teren op armetierige pasta met olie en knoflook op de koop toeneem. Maar mijn moeder laat steeds vaker vallen dat ik eens volwassen moet worden en mijn belastingaangifte op tijd moet inleveren.

- Hoe zorg ik er voor dat ik meer ga lezen, en minder op internet vertoef? Ik heb het gevoel al mijn tijd te verspillen aan het lezen van korte fragmenten op het wereldwijde web. Subvraag: Is Wikipedia echt een verrijking voor de samenleving, of maakt het ons enkel geleerd in ‘weetjes’? Soms denk ik dat ik meer kan vertellen over ‘sploshing’ dan over onderwerpen die er daadwerkelijk toe doen. Subvraag twee: hoe onderscheid ik ware kennis van overbodige kennis?

---

Lieve Mees,
ik weet dat de gemiddelde penis 13 cm lang is, dus weet ik ook of mijn penis boven of onder dat gemiddelde zit, maar over ballen weet ik niks. Wat voor invloed heeft de grootte van je ballen op je seksleven?

SK

L.S.,
In principe heeft de grootte van je ballen niet zo veel invloed op je seksleven, tenzij ze veel en veel te groot zijn. Op dat moment zou het zomaar kunnen dat je partner last krijgt van je rondzwiepende vlees. Gatver, dat klinkt heel goor. Enfin, ik heb niet het idee dat het zorgt voor beter zaad of een groter ego. Realiseer je dat een enorme courgette veel minder smaak heeft dan eentje van gemiddelde grootte, en dat er ook niet meer zaadjes in zitten. Realiseer je ook dat ik eigenlijk maar wat slap in de rondte aan het lullen ben.

----

[contact-form 2 "L.S."]

Mail

Ava Mees List

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Dit maakten onze 1.700 kunstverzamelaars mogelijk in 2025 1

Dit maakten onze 1.700 kunstverzamelaars mogelijk in 2025

Kunstverzamelaars dragen bij aan onze missie om nieuw talent te ondersteunen en een vrije ruimte te bieden. We leggen graag uit hoe we de donaties in 2025 hebben besteed. Lees meer

Over hoe je echtheid kan dragen

Over hoe je echtheid kan dragen

Leren riempjes die uitdagend uitsteken, of juist veilig verstopt tussen sokken in een mandje. In dit essay reflecteert Imme van Zuilekom op de strapon: die zowel zachtheid, hardheid en samenzijn bevat. Lees meer

Auto Draft 16

Weer thuis voelen in een wegwerpwereld

Onderzoeksprogramma Reparatie Remise vroeg schrijvers, kunstenaars en denkers te reflecteren op reparatie als culturele, sociale en politieke praktijk. In dit essay onderzoekt Lieke Knijnenburg wat het betekent om zorg te dragen voor spullen in een wereld die draait op snelheid, vervanging en voortdurende vernieuwing. Lees meer

 1

Schrijfwedstrijd: door de ogen van Palomar

Stuur vóór 19 juli in voor de schrijfwedstrijd van Hard//hoofd en uitgeverij Cossee. Neem de lezers van jouw kortverhaal bij de hand en laat hen opnieuw kijken en luisteren naar (voelen en denken over) situaties, mensen, objecten, beelden die we allemaal kennen. Of toch niet? Lees meer

Zijn de manosphere-mannen niet stiekem een beetje gay?

Zijn de manosphere-mannen niet stiekem een beetje gay?

Marthe van Bronkhorst ziet het licht na een bezoek aan de MediaMarkt en de sportschool: is er wel zoveel verschil tussen mannenliefde en de manosphere? 'Ik ben maar op één plek in mijn leven nóg vuiler aangekeken dan in de MediaMarkt: de squat corner van de sportschool.' Lees meer

Verwachtingen

Verwachtingen

In dit openhartige en genuanceerde essay deelt Sharon van Oost haar twijfels bij het grootbrengen van een jongen in deze vrouwonvriendelijke wereld. Hoeveel ruimte zal ze hem geven? Heeft ze zijn gender niet al te veel bepaald? Hoe kan ze hem helpen om zelf uit te vinden wat mannelijkheid voor hem betekent? Lees meer

Weten we nog wat kunst(matige intelligentie) is?

Weten we nog wat kunst(matige intelligentie) is?

Het Met Gala vroeg dit jaar om mode als belichaamde kunst, maar wat betekent dat eigenlijk? In haar column gebruikt Loïs Blank de rode loper als uitgangspunt voor een kritische blik op hoe mode, lichamelijkheid en creativiteit zich nog tot elkaar verhouden. Lees meer

:Metamorfosen in het Rijksmuseum: verkrachtingscultuur tentoongesteld, maar niet gecontextualiseerd

Metamorfosen in het Rijksmuseum: verkrachtingscultuur tentoongesteld, maar niet gecontextualiseerd

Tussen marmeren goden en mythologische meesterwerken in de tentoonstelling 'Metamorfosen' ziet Nina Läuger vooral een pijnlijk gebrek aan context. Ze vraagt zich af waarom het Rijksmuseum geweld, misogynie en verkrachting in klassieke kunst toont zonder die beelden echt vanuit het heden te bevragen. Lees meer

Baka bana

Baka bana

‘Papa haatte ik omdat hij meer tijd met mama had gekregen dan ik. Mama haatte ik omdat ze me in de steek had gelaten én zwart had gemaakt.’ In dit verhaal van Sophia Blyden komt de hoofdpersoon na een lange tijd zonder contact voor het eerst haar vader weer tegen. Ze besluiten om op een vader-dochterweekend te gaan, op zoek naar verzoening, herinneringen, wie ze geworden zijn zonder elkaar, en de juiste bereidingswijze van baka bana. Lees meer

:Podcast: Maandagavond – Het wachten

Podcast: Maandagavond – Het wachten

Wachten is het thema van de 51ste Maandagavond van De Nwe Tijd. Al tien jaar lang komen een paar theatermakers op doodgewone maandagavonden bij elkaar om een nieuwe tekst voor te lezen over wat hen op dat moment bezighoudt. Tien jaar is een mijlpaal en mijlpalen hoor je te vieren. Dat gaan ze ook doen. Maar dat is pas in de volgende podcast. In deze podcast wachten ze nog. Lees meer

CAPTCHA

CAPTCHA: Can Anyone Prove They’re Clearly Human Anyway?

De relatie tussen mens, dier en internet staat centraal in dit verhaal van Leonie Moreels. De hoofdpersoon balanceert een zieke teckel en een afstandelijke partner die diens identiteit via het internet probeert te achterhalen. Dit alles leidt tot een reflectie over wat echt is en wat niet, en vooral over wat ‘leven’ in verhouding tot het internet betekent. Lees meer

Kom naar ‘Cultuur op de barricade’ op de Reinwardt Academie in Amsterdam! 1

Kom naar ‘Cultuur op de barricade’ op de Reinwardt Academie in Amsterdam!

Kom naar het evenement ‘Cultuur op de barricade – hoe helpen we elkaar?’ op de Reinwardt Academie in Amsterdam! Tijdens deze avond slaan Hard//hoofd, The Collectors Circle en de Reinwardt Academie de handen ineen om te onderzoeken hoe solidariteit de kunstwereld kan veranderen. Reserveer hier je kaartje! De cultuursector voelt vaak als een ‘winner takes... Lees meer

Hoe de genocide overal doorwerkt, zelfs in de spreekkamer van de psycholoog

Hoe de genocide overal doorwerkt, zelfs in de spreekkamer van de psycholoog

Marthe van Bronkhorst ziet: psychische zorg tijdens een genocide is niet neutraal. Lees meer

:Athene: Ergens tussen Grindr, Griekse oudheid en cruisegebieden

Athene: Ergens tussen Grindr, Griekse oudheid en cruisegebieden

Datingapps: een vloek en een zegen. Enerzijds laten ze je toe zonder grenzen gelijkgestemden te ontmoeten, anderzijds monetariseren ze je seks- en relatiebehoeftes. Bestaat er een best of both worlds? Onder de Griekse zon overdenkt Sharvin Ramjan de liefde in al haar vormen. Lees meer

Reuzenalken

De laatste reuzenalk en wat hij ons leert over de klimaatcrisis

In een Brusselse opslagkast staat een vogel die we nooit meer levend zullen zien. We weten al eeuwen hoe soorten verdwijnen en toch lijken we opnieuw weer toe te kijken. Wanneer wordt weten eindelijk handelen? Lees meer

:Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

In ons collectieve geheugen lijkt er weinig plaats voor moeders* die na de bevalling lijden aan depressieve gevoelens: deze verhalen ondermijnen het klassieke beeld van het moederschap als een roze wolk. Gelukkig brengen steeds meer vertellingen nuance aan, waarbij de vraag rijst in hoeverre we als maatschappij verantwoordelijkheid dragen voor de eenzaamheid die kersverse moeders kan overvallen. Een essay door Anne Louïse van den Dool. Lees meer

:Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Is literatuur links of rechts? Sarah Neutkens duikt in twee klassiekers en gaat na of ze wel zo links zijn als vaak wordt beweerd. Lees meer

:Een lesje kapitalisme: door Shein betalen we straks dubbel bij Zara

Een lesje kapitalisme: door Shein betalen we straks dubbel bij Zara

Wanneer goedkoop steeds goedkoper wordt en luxe verder naar de sterren rijkt, rekt het middensegment zich onverstoorbaar op. In haar column toont Loïs Blank hoe ooit betaalbare merken via een facelift hun high-end ambities najagen. Wanneer zijn we uitgespeeld in dit kapitalistische spel? Lees meer

:Terugblik op de lancering van 'Harnas' in Museum Arnhem 13

Terugblik op de lancering van ‘Harnas’ magazine in Museum Arnhem

Afgelopen maand werd ons nieuwste nummer feestelijk gelanceerd in Museum Arnhem, want Hard//hoofd en Museum Arnhem bundelden de krachten! De tentoonstelling Naakt dat raakt vindt literaire en poëtische verdieping in een speciaal katern in Hard//hoofd magazine Harnas. We blikken terug op het evenement. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

over samen niet weten

Anne Louïse van den Dool won met het essay 'Een middenwereld: over samen niet weten' de derde plaats van Hooray for the Essay 2026. Lees meer

Word vóór 1 juli kunstverzamelaar en steun jong talent!

Al meer dan 1700 kunstverzamelaars maken een vrije culturele ruimte mogelijk en steunen jong talent. Als dank ontvang je eens of tweemaal per jaar kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Word vóór 1 juli kunstverzamelaar en ontvang in juli al je eerste kunstwerk. Veel verzamelplezier!

Steun Hard//hoofd en verzamel kunst!