Asset 14

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode 1

Heb ik verstand van kunst? Niet meer dan de gemiddelde leek met een redelijk functionerend stel hersens en een gezonde portie interesse voor wat zich in de uithoek van de samenleving die cultuur heet allemaal afspeelt. En daar is het me om te doen: je hoeft er ook helemaal geen verstand van te hebben.

Je moet gewoon mens zijn, een wezen met een beetje gevoel in z’n kloten of d’r eierstokken – noem het een ziel. De grote schrijver W.F. Hermans sprak van ‘een allesbehalve schokvrij opgehangen kompas in zijn borst’. Ook mooi. Zijn uitstraling mocht ijskoud zijn, een kouwe kikker was hij niet.

Kunst die uitgelegd moet worden schiet haar doel voorbij. Zo luidt mijn stelling. Kunst moet, op welke manier dan ook, raak zijn. Je niet koud laten. Anders is het op zijn best iets curieus maar dus geen kunst. Het valt me intussen al wel jaren op dat steeds meer kunst tekst en uitleg behoeft. Van zo’n opgeblazen pad als Rudi Fuchs, van journalisten, van interessantdoenerige galeriehouders en gewichtige museumdirecteuren. En, och heden, van de kunstenaars zelf. Ja, een kunstwerk waarin tekst verwerkt is, de leest van een schrijver, zie je sinds jaar en dag heel vaak. Ik ben daar im Allgemeinen niet van gediend. Ik vind soms alleen al een titelaanduiding, zo’n bordje naast het werk, storend want opdringerig richtinggevend.

Want dat is heel belangrijk, nietwaar, dat het jong, fris en nieuw is

Van de week kreeg ik een zogenaamde ‘commerciële’ bijlage bij de geliefde ochtendkrant: De Kunstbode. ‘Boordevol nieuw talent'. Want dat is heel belangrijk, nietwaar, dat het jong, fris en nieuw is, in plaats van oud, wijs en begaafd, alsof het potdomme om voetballers gaat of ballerina’s.

Maar nee, het gaat om kunstenaars en in dit geval van heel verschillende disciplines. Ze zijn jong en hebben in de meeste gevallen begrijpelijkerwijs nog niet veel gepresteerd.

De praatjes zijn er in ieder geval al wel.
Zo wil het dansgezelschap Amenti Collective ‘het zelfbewustzijn en de zelfontwikkeling van mensen vergroten via het lichaam, dat is onze missie.’ En modestylist èn -ontwerper (toe maar) met de prachtnaam Inez Naomi Correa Alves ‘wil graag een verhaal vertellen’. Ze zoekt, zegt ze, naar de esthetische grenzen tussen wat als lelijk en mooi wordt gezien door de maatschappij.

Bovenstaande kunstenaars staan op pagina 1 van De Kunstbode. Verder staat daar een voorwoord van Wim Pijbes, zijnde meneer de directeur van de Stichting Droom en Daad. Het blinkt uit in nietszeggendheid, maar vriendelijk getoonzet is het wel en de goede bedoeling druipt ervan af.

Verder met de makers! Met de andere pak-’m-beet 25 kunstenaars die zich aan ons voorstellen. Er zitten talenten bij voor wie ik wel interesse kan opbrengen. Zoals de muzikant Aart Strootman en Sýo Fang, zangeres Ntjam Rosie, tekenaar (‘autonoom kunstenaar’) Hillegon Brunt, actrice en filmmaker Genelva Krind en ‘poëtisch activist’ Sander Zweerts.

Wat me ook opvalt is dat zij het veelal niet bij één discipline houden, maar wel drie of vier activiteiten beoefenen. Zo is bovenstaande Ntjam Rosie ‘artiest, zangeres en liedjesschrijver’. En S’yo Fang is ‘componist, arrangeur en pianist’. Is dat niet een beetje veel van het goede en van hetzelfde, beste kunstenaars? Chantal van Heeswijk maakt het helemaal bont. Zij is ‘beeldend vormgever, conceptdenker, schrijver en maker’. Ze noemt zich ook wel ‘artistiek ondernemer’. Nou, ondernemend is ze, dat moet gezegd. Ze zegt het zelf trouwens ook: ‘Maken zal ik!’ Wat? Dit: ‘Mijn creatieve denkvermogen geef ik door tijdens workshops en af en toe maak ik installaties en ijssculpturen.’ Mijn god zeg. Zie haar stralen. Ze is de Jomanda van de workshops. Ja, zo’n multi-talent gun je inderdaad een ijsje.

Verhalen vertellen, dat is het werk van de kunstenaars die er hun specialiteit van gemaakt hebben

En verder word ik niet goed van al die ‘verbinders’. Al die verknoopte figuren die ‘connectie’ zoeken en vooral ‘verbinding’ willen leggen. Bijna de helft van hen heeft het daarover. Bij de een luidt de kop boven de tekst ‘Kunst kan verbinden’ en pal daarnaast staat dat muzikant Rubayne die ‘met Urban Bass voor verbinding zorgt’, zoals de kopregel vermeldt. En voor Joris de Jong betekent kunst maken anno nu zelfs ‘verbintenis en ècht contact maken’, maar hij is dan ook ‘circusartiest en bewegend jongleur’. Voor poppenspeler Marco Kalkman zijn de voorstellingen een manier om ons ‘een gevoel van binding te geven’.

Hou toch op, jullie jonge talenten! Een beetje kunstenaar is eenzaam! En, beste jonge kunstenaars, verhalen vertellen, dat is het werk van de kunstenaars die er hun specialiteit van gemaakt hebben: de schrijvers. Dat doen jullie dus ook niet, al zeggen jullie zelf van wel. Zoals voornoemde Inez Naomi Correa Alves: zie hierboven. Ryan Djojokarso (choreograaf èn theatermaker) is er ook zo een: hij wil ‘verbindende verhalen’ vertellen. Boris Maas wil mensen (wie anders?) ‘vertellen over grote maatschappelijke thema’s’. De ‘musici en theatermakers’ Annette Schenk en Daniel Lehmann missen, begrijp ik, de ‘connectie met het live publiek’ want ze willen ‘muziek maken en verhalen vertellen’.  Of neem de succesvolle Mirjam Manusama wier eerste collectie Anima/Animus in september 2021 gepresenteerd wordt tijdens de New York Fashion Week. ‘Met mijn ontwerpen wil ik een verhaal vertellen dat zich verder ontvouwt in de hoofstukken hierna.’ Ik zou zeggen: jammer voor de mode, maar pak de pen op. Maar hou anders die kletsverhalen voor je. Succes!

In de inleiding tot het paginavolle artikel ‘Stadsbeelden’ staat zelfs dat ‘beelden in de buitenruimte een eigen verhaal vertellen’. Het fenomeen levende standbeelden kende ik al wel en vind ik iets leuks, maar vertellende standbeelden: nee, dat vind ik maar niks. En het grote stuk over kunstenaars voor toekomstige Fenix Landverhuizersmuseum (over de emoties rondom vertrek en aankomst: grappig) meldt alvast dat de kunstenaars de bezoeker straks ‘met hun verhalen zullen bewegen’. Het museum is trouwens op zoek naar koffers, naar heel veel koffers. Vooral ook naar koffers ‘met een bijzonder reisverhaal’, en ja: zelfs ik kan me daar iets bij voorstellen. Want ik ben welwillend genoeg. Heus waar.

Het zij hem vergeven, maar mensenrassen bestáán niet

Maar, een parelduiker vreest de modder niet, zoals Multatuli het stelde. Tussen al de naar mijn idee nogal belachelijke bagger zitten namelijk ook echte parels.

Zo staat er op de voorpagina van De Kunstbode een werkelijk schitterend portret. Dát wekte mijn interesse en maakte dat ik deze hele Kunstbode grondig ben gaan doornemen. Het is het portret van een zwarte, gedistingeerde jongeman, een heuse heerschap, met een voetbal onder zijn arm! Verderop in de bijlage staat meer informatie over dit werk en de maker ervan. Het gaat om een zelfportret van de Senegalese ‘kunstenaar en fotograaf’ Omar Victor Diop (Dakar, 1980). Een zelfportret als Angelo Soliman, uit 2014. Die Soliman, geboren in 1721 en afkomstig uit Nigeria, was een vooraanstaand vrijmetselaar in het kakkerige Wenen van Mozart (die overigens dol was op poep- en piesgrapjes). Soliman heeft de componist, ook vrijmetselaar, een paar keer ontmoet en waarschijnlijk heeft hij model gestaan voor het personage Bassa Selim in Mozart’s opera Die Entführung aus dem Serail. Kijk, van zulke kunst steek je ook nog eens wat op. (Niet dat dat per se moet.) Diop heeft een hele serie van zulk werk gemaakt naar schilderijen van Afrikaanse personen die in de vorige eeuwen lucratieve contacten onderhielden met landen op andere continenten. Prachtig gedaan. Het nog te openen museum Fenix, lees ik, ‘vertelt straks het universele en tijdloze verhaal van migratie’. En Diops werk zal daar natuurlijk ook te zien zijn.

Die voetbal is trouwens op al zijn portretten in de Kunstbode te zien. De bal onthult volgens Diop iets over waar de samenleving staat als het op ras aankomt. Het zij hem vergeven, maar mensenrassen bestáán niet; hij bedoelt de alternerende huidskleur binnen de mensensoort, en daar is – onder veel meer – in die zo onbeschaafde voetbalwereld inderdaad een hoop om te doen.

Diop is een toptalent, daar ben ik van overtuigd. En dat heb ik dan toch maar te danken aan die gratis bijlage die De Kunstbode heet. Dank daarvoor!

Beeld: Angelo Soliman (2014) - Omar Victor Diop

 

Mail

Marc Schoorl schrijft over literatuur, popmuziek en kunst. Onlangs publiceerde hij Ode aan Joy Division, een boekje over aforismen: Veelzeggende zinnen, en de cyclusromans Zes broers en een zus (deel I) en Zo vader, zo zoon (II). Deel III  O moeder... verschijnt circa september 2021.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Dé vluchteling bestaat niet

Dé vluchteling bestaat niet

Marthe van Bronkhorst hoort bij de huisartsenpraktijk verhalen van vluchtelingen. Ze raakt gefrustreerd, omdat de politiek niet ziet 'dat een individu meer is dan twee vierkante meter ruimte en een lichaam dat gevoed moet worden'. Lees meer

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos 2

De bomen in Roemenië zijn ook vaderloos

'ik miste collectieve haast / treinen waar de airco nooit gewerkt heeft / de eenheid die in eenzaamheid zit'. In gedichten die geuren naar 'oostblokstank' onderzoekt Francesca Birlogeanu vervreemding en verdwenen vaders. Lees meer

Column: Objectief gelukkiger met onszelf

Objectief gelukkiger met onszelf

Ook op vakantie blijkt de tijd niet stil te staan, merken Eva en haar vrienden in Zuid-Frankrijk. Gelukkig gaan ze er qua uiterlijk alleen maar op vooruit, vindt één van hen. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Automatische concepten 77

Lang niet alles klopte bij Zomergast Bessel van der Kolk

Van een echt gesprek kwam het niet, zag Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Dit is ook mijn vakantie

Dit is ook mijn vakantie

"Dit ben ik, met mijn nieuwe wandelschoenen, helemaal uitgerust en braaf nog." Hij hoogtevrees. Zij onverschrokken. In dit korte verhaal van Werner de Valk pakt een hike door de bergen wel heel anders uit dan verwacht. Na afloop zijn daar gelukkig altijd nog de foto's. Lees meer

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Wat Chinees porselein ons kan leren over de geschiedenis van de Chinese vrouw

Martine Bontjes legt een link tussen de porseleincollecties van het Rijksmuseum en de rol van vrouwen in de Chinese cultuurgeschiedenis. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

Wanneer je jezelf vergeet

Een klein beetje Selbstvergessenheit

Jezelf vergeten in een relatie, wat betekent dat eigenlijk? Marthe van Bronkhorst worstelt met hoe ze is veranderd door een geliefde. Lees meer

Automatische concepten 76

Een ontwapenende Raven van Dorst kaatste de bal regelmatig terug

Zomergast Raven van Dorst was openhartig en verlangde hetzelfde van Janine Abbring. Lees meer

Bloed en havermout

Bloed en havermout

Een verhaal van Jan Wester over twee zussen, onvoorwaardelijke liefde, klauwende vingers, mantelzorg en Teletubbies. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Zomergast Lieke Marsman was eenzaam tussen de camera's

Lieke Marsman bleek een eerlijke en grootmoedige Zomergast, met liefde voor het onverklaarbare en het ongemakkelijke. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Het is eindelijk zover: 12,5 jaar Hard//hoofd in Het HEM!

Op zaterdag 1 oktober viert Hard//hoofd haar 12,5-jarige jubileum in kunsthal Het HEM, een oude munitiefabriek die is omgetoverd tot culturele vrijplaats. In 2020 moesten we ons 10-jarige jubileum om bekende redenen helaas annuleren, nu vieren we alsnog het verleden, het heden en de toekomst van Hard//hoofd!

Bestel je ticket!