Asset 14

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode 1

Heb ik verstand van kunst? Niet meer dan de gemiddelde leek met een redelijk functionerend stel hersens en een gezonde portie interesse voor wat zich in de uithoek van de samenleving die cultuur heet allemaal afspeelt. En daar is het me om te doen: je hoeft er ook helemaal geen verstand van te hebben.

Je moet gewoon mens zijn, een wezen met een beetje gevoel in z’n kloten of d’r eierstokken – noem het een ziel. De grote schrijver W.F. Hermans sprak van ‘een allesbehalve schokvrij opgehangen kompas in zijn borst’. Ook mooi. Zijn uitstraling mocht ijskoud zijn, een kouwe kikker was hij niet.

Kunst die uitgelegd moet worden schiet haar doel voorbij. Zo luidt mijn stelling. Kunst moet, op welke manier dan ook, raak zijn. Je niet koud laten. Anders is het op zijn best iets curieus maar dus geen kunst. Het valt me intussen al wel jaren op dat steeds meer kunst tekst en uitleg behoeft. Van zo’n opgeblazen pad als Rudi Fuchs, van journalisten, van interessantdoenerige galeriehouders en gewichtige museumdirecteuren. En, och heden, van de kunstenaars zelf. Ja, een kunstwerk waarin tekst verwerkt is, de leest van een schrijver, zie je sinds jaar en dag heel vaak. Ik ben daar im Allgemeinen niet van gediend. Ik vind soms alleen al een titelaanduiding, zo’n bordje naast het werk, storend want opdringerig richtinggevend.

Want dat is heel belangrijk, nietwaar, dat het jong, fris en nieuw is

Van de week kreeg ik een zogenaamde ‘commerciële’ bijlage bij de geliefde ochtendkrant: De Kunstbode. ‘Boordevol nieuw talent'. Want dat is heel belangrijk, nietwaar, dat het jong, fris en nieuw is, in plaats van oud, wijs en begaafd, alsof het potdomme om voetballers gaat of ballerina’s.

Maar nee, het gaat om kunstenaars en in dit geval van heel verschillende disciplines. Ze zijn jong en hebben in de meeste gevallen begrijpelijkerwijs nog niet veel gepresteerd.

De praatjes zijn er in ieder geval al wel.
Zo wil het dansgezelschap Amenti Collective ‘het zelfbewustzijn en de zelfontwikkeling van mensen vergroten via het lichaam, dat is onze missie.’ En modestylist èn -ontwerper (toe maar) met de prachtnaam Inez Naomi Correa Alves ‘wil graag een verhaal vertellen’. Ze zoekt, zegt ze, naar de esthetische grenzen tussen wat als lelijk en mooi wordt gezien door de maatschappij.

Bovenstaande kunstenaars staan op pagina 1 van De Kunstbode. Verder staat daar een voorwoord van Wim Pijbes, zijnde meneer de directeur van de Stichting Droom en Daad. Het blinkt uit in nietszeggendheid, maar vriendelijk getoonzet is het wel en de goede bedoeling druipt ervan af.

Verder met de makers! Met de andere pak-’m-beet 25 kunstenaars die zich aan ons voorstellen. Er zitten talenten bij voor wie ik wel interesse kan opbrengen. Zoals de muzikant Aart Strootman en Sýo Fang, zangeres Ntjam Rosie, tekenaar (‘autonoom kunstenaar’) Hillegon Brunt, actrice en filmmaker Genelva Krind en ‘poëtisch activist’ Sander Zweerts.

Wat me ook opvalt is dat zij het veelal niet bij één discipline houden, maar wel drie of vier activiteiten beoefenen. Zo is bovenstaande Ntjam Rosie ‘artiest, zangeres en liedjesschrijver’. En S’yo Fang is ‘componist, arrangeur en pianist’. Is dat niet een beetje veel van het goede en van hetzelfde, beste kunstenaars? Chantal van Heeswijk maakt het helemaal bont. Zij is ‘beeldend vormgever, conceptdenker, schrijver en maker’. Ze noemt zich ook wel ‘artistiek ondernemer’. Nou, ondernemend is ze, dat moet gezegd. Ze zegt het zelf trouwens ook: ‘Maken zal ik!’ Wat? Dit: ‘Mijn creatieve denkvermogen geef ik door tijdens workshops en af en toe maak ik installaties en ijssculpturen.’ Mijn god zeg. Zie haar stralen. Ze is de Jomanda van de workshops. Ja, zo’n multi-talent gun je inderdaad een ijsje.

Verhalen vertellen, dat is het werk van de kunstenaars die er hun specialiteit van gemaakt hebben

En verder word ik niet goed van al die ‘verbinders’. Al die verknoopte figuren die ‘connectie’ zoeken en vooral ‘verbinding’ willen leggen. Bijna de helft van hen heeft het daarover. Bij de een luidt de kop boven de tekst ‘Kunst kan verbinden’ en pal daarnaast staat dat muzikant Rubayne die ‘met Urban Bass voor verbinding zorgt’, zoals de kopregel vermeldt. En voor Joris de Jong betekent kunst maken anno nu zelfs ‘verbintenis en ècht contact maken’, maar hij is dan ook ‘circusartiest en bewegend jongleur’. Voor poppenspeler Marco Kalkman zijn de voorstellingen een manier om ons ‘een gevoel van binding te geven’.

Hou toch op, jullie jonge talenten! Een beetje kunstenaar is eenzaam! En, beste jonge kunstenaars, verhalen vertellen, dat is het werk van de kunstenaars die er hun specialiteit van gemaakt hebben: de schrijvers. Dat doen jullie dus ook niet, al zeggen jullie zelf van wel. Zoals voornoemde Inez Naomi Correa Alves: zie hierboven. Ryan Djojokarso (choreograaf èn theatermaker) is er ook zo een: hij wil ‘verbindende verhalen’ vertellen. Boris Maas wil mensen (wie anders?) ‘vertellen over grote maatschappelijke thema’s’. De ‘musici en theatermakers’ Annette Schenk en Daniel Lehmann missen, begrijp ik, de ‘connectie met het live publiek’ want ze willen ‘muziek maken en verhalen vertellen’.  Of neem de succesvolle Mirjam Manusama wier eerste collectie Anima/Animus in september 2021 gepresenteerd wordt tijdens de New York Fashion Week. ‘Met mijn ontwerpen wil ik een verhaal vertellen dat zich verder ontvouwt in de hoofstukken hierna.’ Ik zou zeggen: jammer voor de mode, maar pak de pen op. Maar hou anders die kletsverhalen voor je. Succes!

In de inleiding tot het paginavolle artikel ‘Stadsbeelden’ staat zelfs dat ‘beelden in de buitenruimte een eigen verhaal vertellen’. Het fenomeen levende standbeelden kende ik al wel en vind ik iets leuks, maar vertellende standbeelden: nee, dat vind ik maar niks. En het grote stuk over kunstenaars voor toekomstige Fenix Landverhuizersmuseum (over de emoties rondom vertrek en aankomst: grappig) meldt alvast dat de kunstenaars de bezoeker straks ‘met hun verhalen zullen bewegen’. Het museum is trouwens op zoek naar koffers, naar heel veel koffers. Vooral ook naar koffers ‘met een bijzonder reisverhaal’, en ja: zelfs ik kan me daar iets bij voorstellen. Want ik ben welwillend genoeg. Heus waar.

Het zij hem vergeven, maar mensenrassen bestáán niet

Maar, een parelduiker vreest de modder niet, zoals Multatuli het stelde. Tussen al de naar mijn idee nogal belachelijke bagger zitten namelijk ook echte parels.

Zo staat er op de voorpagina van De Kunstbode een werkelijk schitterend portret. Dát wekte mijn interesse en maakte dat ik deze hele Kunstbode grondig ben gaan doornemen. Het is het portret van een zwarte, gedistingeerde jongeman, een heuse heerschap, met een voetbal onder zijn arm! Verderop in de bijlage staat meer informatie over dit werk en de maker ervan. Het gaat om een zelfportret van de Senegalese ‘kunstenaar en fotograaf’ Omar Victor Diop (Dakar, 1980). Een zelfportret als Angelo Soliman, uit 2014. Die Soliman, geboren in 1721 en afkomstig uit Nigeria, was een vooraanstaand vrijmetselaar in het kakkerige Wenen van Mozart (die overigens dol was op poep- en piesgrapjes). Soliman heeft de componist, ook vrijmetselaar, een paar keer ontmoet en waarschijnlijk heeft hij model gestaan voor het personage Bassa Selim in Mozart’s opera Die Entführung aus dem Serail. Kijk, van zulke kunst steek je ook nog eens wat op. (Niet dat dat per se moet.) Diop heeft een hele serie van zulk werk gemaakt naar schilderijen van Afrikaanse personen die in de vorige eeuwen lucratieve contacten onderhielden met landen op andere continenten. Prachtig gedaan. Het nog te openen museum Fenix, lees ik, ‘vertelt straks het universele en tijdloze verhaal van migratie’. En Diops werk zal daar natuurlijk ook te zien zijn.

Die voetbal is trouwens op al zijn portretten in de Kunstbode te zien. De bal onthult volgens Diop iets over waar de samenleving staat als het op ras aankomt. Het zij hem vergeven, maar mensenrassen bestáán niet; hij bedoelt de alternerende huidskleur binnen de mensensoort, en daar is – onder veel meer – in die zo onbeschaafde voetbalwereld inderdaad een hoop om te doen.

Diop is een toptalent, daar ben ik van overtuigd. En dat heb ik dan toch maar te danken aan die gratis bijlage die De Kunstbode heet. Dank daarvoor!

Beeld: Angelo Soliman (2014) - Omar Victor Diop

 

Mail

Marc Schoorl schrijft over literatuur, popmuziek en kunst. Onlangs publiceerde hij Ode aan Joy Division, een boekje over aforismen: Veelzeggende zinnen, en de cyclusromans Zes broers en een zus (deel I) en Zo vader, zo zoon (II). Deel III  O moeder... verschijnt circa september 2021.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Kür op muziek

Kür op muziek

”Onlangs las ik over wezentjes die alleen bestaan in de droom van een slapende vrouw.” Nelson Morus schreef een kort verhaal over geforceerde gezelligheid, chatbotgesprekken over lievelingsgerechten, hectiek en de alledaagse sleur. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Zo het begon 1

Zo het begon

Nele Peeters schreef een ontroerend verhaal, vol treffende zinnen en beelden. Het is dromerig verhaal, over eenzaamheid, hoop, zorgzaamheid en zwaarte. Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

 1

Het model

De hoofdpersoon in dit verhaal van Feico Sobel poseert op een doordeweekse avond naakt voor een schilderklasje in Spijkenisse. De sessie ontaardt in een bizarre erotische nachtmerrie waarin onze verteller zich totaal verliest. Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

:Oproep: nieuwe Chef Illustratie en Beeldredacteur online

Oproep: nieuwe Chef Illustratie en Beeldredacteur online

Hard//hoofd zoekt twee getalenteerde, assertieve, breed onderlegde beelddenker (x/v/m) die de beeldredactie willen komen versterken! Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Weke delen

Weke delen

Op de laatste dag van de zomervakantie bedenken vier vrienden een ultieme streek om ‘de Pedofiel’ in het dorp te leveren. Maar tussen Reinout en Jordan is iets anders aan de hand. Een coming of age- verhaal van Nelson Morus over vriendschap, angst, en schaamte. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

De kieuwbogen kleuren zalmroze

De kieuwbogen kleuren zalmroze

In de zomer van 2022 voltrok zich een milieuramp in de rivier de Oder. Honderdduizenden dode vissen dreven toen naar het oppervlak van de rivier. Emma Zuiderveen schreef een gedichtenreeks waarin ze de oorzaken en gevolgen van deze ramp op zowel individuele als collectieve schaal onderzoekt. Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname

Het Sranantongo leeft

Het Sranantongo wordt steeds meer gesproken in Suriname om de massa aan te spreken. Toch is het Nederlands nog steeds de enige officiële taal van het land. Voor het drieluik dat Kevin Headley schrijft over hoe het koloniale verleden nog voortleeft in Suriname, gaat hij in dit derde en laatste deel in op de geschiedenis... Lees meer

De vrouw met de rode haren (ILY)

De vrouw met de rode haren (ILY)

Een verhaal van Ida Blom over de beklemming van verlies en herinnering en het zoeken naar het verleden in het heden. Lees meer

Wie blijft? De kennisvlucht in Suriname 1

Wie blijft er over na de kennisvlucht in Suriname?

Hoogopgeleiden trekken steeds vaker weg uit Suriname. In dit tweede deel van een drieluik over hoe het koloniale verleden doorleeft in Suriname, gaat Kevin Headley in op hoe de kennisvlucht zich verhoudt tot de economische staat van het land. Lees meer

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eenzaamheid trekt me niet, maar ik heb er behoefte aan

Eva van den Boogaard schreef een brief aan Roland Barthes, die in zijn dagboeken over eenzaamheid en vrijheid schreef wat zij zelf niet kon verwoorden. ‘Je hebt me lang gerustgesteld, maar waar ik de herkenning eerst geruststellend vond, vind ik haar de laatste tijd steeds verontrustender.’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer