Asset 14

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode

Kak! Een kritische kunstkoerier over De Kunstbode 1

Heb ik verstand van kunst? Niet meer dan de gemiddelde leek met een redelijk functionerend stel hersens en een gezonde portie interesse voor wat zich in de uithoek van de samenleving die cultuur heet allemaal afspeelt. En daar is het me om te doen: je hoeft er ook helemaal geen verstand van te hebben.

Je moet gewoon mens zijn, een wezen met een beetje gevoel in z’n kloten of d’r eierstokken – noem het een ziel. De grote schrijver W.F. Hermans sprak van ‘een allesbehalve schokvrij opgehangen kompas in zijn borst’. Ook mooi. Zijn uitstraling mocht ijskoud zijn, een kouwe kikker was hij niet.

Kunst die uitgelegd moet worden schiet haar doel voorbij. Zo luidt mijn stelling. Kunst moet, op welke manier dan ook, raak zijn. Je niet koud laten. Anders is het op zijn best iets curieus maar dus geen kunst. Het valt me intussen al wel jaren op dat steeds meer kunst tekst en uitleg behoeft. Van zo’n opgeblazen pad als Rudi Fuchs, van journalisten, van interessantdoenerige galeriehouders en gewichtige museumdirecteuren. En, och heden, van de kunstenaars zelf. Ja, een kunstwerk waarin tekst verwerkt is, de leest van een schrijver, zie je sinds jaar en dag heel vaak. Ik ben daar im Allgemeinen niet van gediend. Ik vind soms alleen al een titelaanduiding, zo’n bordje naast het werk, storend want opdringerig richtinggevend.

Want dat is heel belangrijk, nietwaar, dat het jong, fris en nieuw is

Van de week kreeg ik een zogenaamde ‘commerciële’ bijlage bij de geliefde ochtendkrant: De Kunstbode. ‘Boordevol nieuw talent'. Want dat is heel belangrijk, nietwaar, dat het jong, fris en nieuw is, in plaats van oud, wijs en begaafd, alsof het potdomme om voetballers gaat of ballerina’s.

Maar nee, het gaat om kunstenaars en in dit geval van heel verschillende disciplines. Ze zijn jong en hebben in de meeste gevallen begrijpelijkerwijs nog niet veel gepresteerd.

De praatjes zijn er in ieder geval al wel.
Zo wil het dansgezelschap Amenti Collective ‘het zelfbewustzijn en de zelfontwikkeling van mensen vergroten via het lichaam, dat is onze missie.’ En modestylist èn -ontwerper (toe maar) met de prachtnaam Inez Naomi Correa Alves ‘wil graag een verhaal vertellen’. Ze zoekt, zegt ze, naar de esthetische grenzen tussen wat als lelijk en mooi wordt gezien door de maatschappij.

Bovenstaande kunstenaars staan op pagina 1 van De Kunstbode. Verder staat daar een voorwoord van Wim Pijbes, zijnde meneer de directeur van de Stichting Droom en Daad. Het blinkt uit in nietszeggendheid, maar vriendelijk getoonzet is het wel en de goede bedoeling druipt ervan af.

Verder met de makers! Met de andere pak-’m-beet 25 kunstenaars die zich aan ons voorstellen. Er zitten talenten bij voor wie ik wel interesse kan opbrengen. Zoals de muzikant Aart Strootman en Sýo Fang, zangeres Ntjam Rosie, tekenaar (‘autonoom kunstenaar’) Hillegon Brunt, actrice en filmmaker Genelva Krind en ‘poëtisch activist’ Sander Zweerts.

Wat me ook opvalt is dat zij het veelal niet bij één discipline houden, maar wel drie of vier activiteiten beoefenen. Zo is bovenstaande Ntjam Rosie ‘artiest, zangeres en liedjesschrijver’. En S’yo Fang is ‘componist, arrangeur en pianist’. Is dat niet een beetje veel van het goede en van hetzelfde, beste kunstenaars? Chantal van Heeswijk maakt het helemaal bont. Zij is ‘beeldend vormgever, conceptdenker, schrijver en maker’. Ze noemt zich ook wel ‘artistiek ondernemer’. Nou, ondernemend is ze, dat moet gezegd. Ze zegt het zelf trouwens ook: ‘Maken zal ik!’ Wat? Dit: ‘Mijn creatieve denkvermogen geef ik door tijdens workshops en af en toe maak ik installaties en ijssculpturen.’ Mijn god zeg. Zie haar stralen. Ze is de Jomanda van de workshops. Ja, zo’n multi-talent gun je inderdaad een ijsje.

Verhalen vertellen, dat is het werk van de kunstenaars die er hun specialiteit van gemaakt hebben

En verder word ik niet goed van al die ‘verbinders’. Al die verknoopte figuren die ‘connectie’ zoeken en vooral ‘verbinding’ willen leggen. Bijna de helft van hen heeft het daarover. Bij de een luidt de kop boven de tekst ‘Kunst kan verbinden’ en pal daarnaast staat dat muzikant Rubayne die ‘met Urban Bass voor verbinding zorgt’, zoals de kopregel vermeldt. En voor Joris de Jong betekent kunst maken anno nu zelfs ‘verbintenis en ècht contact maken’, maar hij is dan ook ‘circusartiest en bewegend jongleur’. Voor poppenspeler Marco Kalkman zijn de voorstellingen een manier om ons ‘een gevoel van binding te geven’.

Hou toch op, jullie jonge talenten! Een beetje kunstenaar is eenzaam! En, beste jonge kunstenaars, verhalen vertellen, dat is het werk van de kunstenaars die er hun specialiteit van gemaakt hebben: de schrijvers. Dat doen jullie dus ook niet, al zeggen jullie zelf van wel. Zoals voornoemde Inez Naomi Correa Alves: zie hierboven. Ryan Djojokarso (choreograaf èn theatermaker) is er ook zo een: hij wil ‘verbindende verhalen’ vertellen. Boris Maas wil mensen (wie anders?) ‘vertellen over grote maatschappelijke thema’s’. De ‘musici en theatermakers’ Annette Schenk en Daniel Lehmann missen, begrijp ik, de ‘connectie met het live publiek’ want ze willen ‘muziek maken en verhalen vertellen’.  Of neem de succesvolle Mirjam Manusama wier eerste collectie Anima/Animus in september 2021 gepresenteerd wordt tijdens de New York Fashion Week. ‘Met mijn ontwerpen wil ik een verhaal vertellen dat zich verder ontvouwt in de hoofstukken hierna.’ Ik zou zeggen: jammer voor de mode, maar pak de pen op. Maar hou anders die kletsverhalen voor je. Succes!

In de inleiding tot het paginavolle artikel ‘Stadsbeelden’ staat zelfs dat ‘beelden in de buitenruimte een eigen verhaal vertellen’. Het fenomeen levende standbeelden kende ik al wel en vind ik iets leuks, maar vertellende standbeelden: nee, dat vind ik maar niks. En het grote stuk over kunstenaars voor toekomstige Fenix Landverhuizersmuseum (over de emoties rondom vertrek en aankomst: grappig) meldt alvast dat de kunstenaars de bezoeker straks ‘met hun verhalen zullen bewegen’. Het museum is trouwens op zoek naar koffers, naar heel veel koffers. Vooral ook naar koffers ‘met een bijzonder reisverhaal’, en ja: zelfs ik kan me daar iets bij voorstellen. Want ik ben welwillend genoeg. Heus waar.

Het zij hem vergeven, maar mensenrassen bestáán niet

Maar, een parelduiker vreest de modder niet, zoals Multatuli het stelde. Tussen al de naar mijn idee nogal belachelijke bagger zitten namelijk ook echte parels.

Zo staat er op de voorpagina van De Kunstbode een werkelijk schitterend portret. Dát wekte mijn interesse en maakte dat ik deze hele Kunstbode grondig ben gaan doornemen. Het is het portret van een zwarte, gedistingeerde jongeman, een heuse heerschap, met een voetbal onder zijn arm! Verderop in de bijlage staat meer informatie over dit werk en de maker ervan. Het gaat om een zelfportret van de Senegalese ‘kunstenaar en fotograaf’ Omar Victor Diop (Dakar, 1980). Een zelfportret als Angelo Soliman, uit 2014. Die Soliman, geboren in 1721 en afkomstig uit Nigeria, was een vooraanstaand vrijmetselaar in het kakkerige Wenen van Mozart (die overigens dol was op poep- en piesgrapjes). Soliman heeft de componist, ook vrijmetselaar, een paar keer ontmoet en waarschijnlijk heeft hij model gestaan voor het personage Bassa Selim in Mozart’s opera Die Entführung aus dem Serail. Kijk, van zulke kunst steek je ook nog eens wat op. (Niet dat dat per se moet.) Diop heeft een hele serie van zulk werk gemaakt naar schilderijen van Afrikaanse personen die in de vorige eeuwen lucratieve contacten onderhielden met landen op andere continenten. Prachtig gedaan. Het nog te openen museum Fenix, lees ik, ‘vertelt straks het universele en tijdloze verhaal van migratie’. En Diops werk zal daar natuurlijk ook te zien zijn.

Die voetbal is trouwens op al zijn portretten in de Kunstbode te zien. De bal onthult volgens Diop iets over waar de samenleving staat als het op ras aankomt. Het zij hem vergeven, maar mensenrassen bestáán niet; hij bedoelt de alternerende huidskleur binnen de mensensoort, en daar is – onder veel meer – in die zo onbeschaafde voetbalwereld inderdaad een hoop om te doen.

Diop is een toptalent, daar ben ik van overtuigd. En dat heb ik dan toch maar te danken aan die gratis bijlage die De Kunstbode heet. Dank daarvoor!

Beeld: Angelo Soliman (2014) - Omar Victor Diop

 

Mail

Marc Schoorl schrijft over literatuur, popmuziek en kunst. Onlangs publiceerde hij Ode aan Joy Division, een boekje over aforismen: Veelzeggende zinnen, en de cyclusromans Zes broers en een zus (deel I) en Zo vader, zo zoon (II). Deel III  O moeder... verschijnt circa september 2021.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
De schipperende kameleon: zomergast Van der Burg is sociaal voor de mensen, maar liberaal in het beleid

De schipperende kameleon: Zomergast Van der Burg is sociaal voor de mensen, maar liberaal in het beleid

Eric van der Burg was op bezoek bij Zomergasten. Marthe van Bronkhorst geeft in dit artikel haar scherpe analyse op de aflevering. Lees meer

Briefwisseling Ettie en Jochum - Brief 2

Wie wil nou een slachtoffer zijn?

Jochum ontving een brief van Ettie over zijn nooit-verstuurde brief aan zijn jeugdliefde. Ettie vindt dat Jochum de vrijheid van de queeridenteit niet goed beschrijft. Hij besluit Ettie een brief terug te sturen en op haar kritiek in te gaan. Lees meer

Briefwisseling Ettie en Jochum - brief 1

Het privilege van lesbisch-zijn

Een nooit verstuurde brief die door Jochum Veenstra op Hard//Hoofd gepubliceerd werd, begon een eigen leven te krijgen in het hoofd van Ettie, die niet zo goed wist wat ze ervan moest vinden en er toen maar over besloot te schrijven. Het resultaat is een niet-verstuurde brief die ze toch besloot op te sturen. Lees meer

Niet aan denken

Niet aan denken

Aan de feesttafel zoekt Aafke van Pelt tussen de koetjes en kalfjes naar het contrast, de diepere laag in het banale. Lees meer

Illustreer jij de volgende cover van het Hard//hoofd Magazine?

Illustreer jij de volgende cover van het Hard//hoofd Magazine?

Voor ‘Ssst’, het voorjaarsnummer van 2025 van Hard//hoofd, zijn we op zoek naar illustrator die de cover van ons magazine willen maken. Lees meer

Een kus van een beer

Een kus van een beer

Nick Sens ontmoet een beer in de dierentuin en raakt gefascineerd door deze dieren. Wie of wat ervaren we als we oog in oog met een beer staan? Aan alle wezens van de metamorfose, hier en daarginds (Nastassja Martin) De bruine beer zet twee zware stappen in mijn richting en ik bevries. Het gegil en... Lees meer

Levensweg

Levensweg

Als Aisha een trouwerij op een Limburgse boerderij bezoekt, mijmert ze ineens over haar eigen bruiloft. Ach, trouwen is niks voor haar. Toch? Lees meer

Kunst maken in een wereld die naar de gallemiezen gaat

Kunst maken in een wereld die naar de gallemiezen gaat

Martine Bontjes doet verslag van een zoektocht naar duurzaamheid tijdens kunstresidentie SOPRA SOTTO. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Ssst’, het zesde Hard//hoofd Magazine!

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Ssst’, het zesde Hard//hoofd Magazine!

Op het moment dat je overweegt om iets te zeggen, hoor je: ‘Ssst!’ Wie fluistert dit naar je, en waarom? Fantaseer je met ons mee? Dien uiterlijk 24 augustus 2024 een pitch in voor het magazine ‘Ssst’! Lees meer

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Kijken in de spiegel van de Gendermonologen

Wie zie jij als je in de spiegel kijkt? Voldoe je aan het beeld van ‘de gemiddelde mens’, of niet? Tom Kniesmeijer vraagt zich af waarom afwijken van het gemiddelde zoveel weerzin oproept en of hét gemiddelde wel bestaat. ‘Precies op het gemiddelde past niemand’. Ik sluit mijn ogen en ben terug in de Leidsestraat.... Lees meer

Marktplaatsgekkies

Marktplaatsgekkies

Marthe van Bronkhorst besluit de relatiemarkt opnieuw te betreden en vraagt zich af: ben ik een koopje, of een langetermijn-investering? Lees meer

Kunstverzamelaars opgelet! Interview met Hanane El Ouardani

Kunstverzamelaars opgelet! Interview met Hanane El Ouardani

Hanane El Ouardani (1994) is de fotograaf van het prachtige, nieuwe kunstwerk dat de kunstverzamelaars van Hard//hoofd thuis gaan ontvangen. De foto komt uit de serie The Skies are Blue, the Walls are Red (2018) en Jorne Vriens (onze Chef Kunst) heeft El Ouardani geïnterviewd over haar werk. Zij gaan met elkaar in gesprek over hoe zij als fotograaf te werk gaat, hoe deze foto tot stand is gekomen en praten over smaak, tegenstellingen en het hervinden van thuis. Lees meer

Galatea 1

Galatea

Een bezoek aan een Airbnb aan zee blijkt ook een bezoek aan asfalt, beton en een cementfabriek te betekenen. Andrea Koll plaatst dit beeld in dit door haar zelf geïllustreerde, tweestemmige gedicht tegenover het beeld van de door Pygmalion uit ivoor gemaakte Galatea. Lees meer

Nieuwe Barbaren 1

Nieuwe Barbaren

Met het essay 'Nieuwe barbaren' over de Kafkaëske, sci-fi serie Severance won Jacob Koolstra in 2024 de Drift Essaywedstrijd. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst 7

Dit maakten onze 1.660 kunstverzamelaars mogelijk in 2023

Kunstverzamelaars dragen bij aan onze missie om nieuw talent te ondersteunen. We leggen graag uit hoe we de donaties in 2023 hebben besteed. Lees meer

:Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Dit is Europa: een half-ontspoorde trein

Marthe van Bronkhorst bekijkt Europa als een treinreis en stemmen voor de Europese Parlementsverkiezingen als het zijn van de conducteur op die rammelende trein. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 7

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 3)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2) 6

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 2)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Nooit Verzonden - wacht op titel

Afscheidsbrief aan een waardeloze dokter

Er zijn nog steeds dokters die de gezondheidsklachten van hun patiënten niet serieus nemen. Luuk Schokker schreef een openhartige brief aan één van hen. Lees meer

:Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1) 1

Poetry International X Willem de Kooning Academy: Gedicht zoekt beeld (deel 1)

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via de bundel of op het podium? Tachtig studenten illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van de dichters van het 54ste Poetry International Festival (6, 7, 8 en 9 juni in Rotterdam). Dat levert een verrassende verzameling nieuwe beelden op. Een dialoog tussen woord en beeld waarbij iedere tekenaar zijn eigen afslag nam. Lees meer

Hard//hoofd zoekt vóór 28 juli 2.000 trouwe lezers!

Hard//hoofd verschijnt weer op papier! In ‘Lief kutland’ klinken de begintonen van waaruit vrije utopieën werkelijkheid worden, of waarmee we ongelimiteerd verdriet en woede botvieren op alles wat er misgaat. Fantaseer je met ons mee? Schrijf je vóór 28 juli in voor slechts €2,50 per maand en ontvang ‘Lief kutland’ in september in de brievenbus, inclusief drie Lief kutland-stickers. Veel lees- en plakplezier!

Word trouwe lezer