Asset 14

[Hier komt nog iets]

Automatische concepten 51

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Waar begin je, hoe begin je? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Lees het in het Hoofd//stuk. Roos Vlogman is sinds het schrijven van haar eigen roman geobsedeerd door het verschil tussen verzinnen en vertellen. Gaat het vertellen haar zelf altijd makkelijk af? Lees haar tips om inspiratie te krijgen van naaktkatten, op tijd te stoppen met schrijven en om soms net te doen alsof je geen ambities hebt.

Sinds het verschijnen van mijn debuutroman afgelopen januari (Raaf bij uitgeverij De Harmonie), ben ik geobsedeerd door het verschil tussen een verhaal verzinnen en een verhaal vertellen. Het is alsof ik een sensor heb, een lange rode laserstraal die vanuit mijn voorhoofd het literaire veld scant en tegelijkertijd beoordeelt. Wat voelt echt en wat voelt verzonnen? Ik schep op dat ik kan voelen of iemand dít werk op dít moment moest maken, of dat de schrijver eigenlijk iets anders, iets werkelijkers, aan het omzeilen is. Binnen mijn eigen schrijfproces is dat een stuk lastiger, maar ik heb mezelf getraind om zo eerlijk mogelijk naar dat proces te kijken.

In mijn lichaam groeit de neiging om op te staan en ergens in een bos in het gras te gaan liggen en te doen alsof ik iemand zonder ambities ben.

Eén van de redenen waarom ik me opgelucht voelde na het debuteren, was omdat het verhaal dat begon als vertellen, op het eind een beetje was overgegaan in een verhaal verzinnen - om het af te krijgen. Een verhaal vertellen is per definitie onaf, fragmentarisch, slordig en ook, een beetje overdreven. Een verhaal verzinnen gaat om de losse eindjes bij elkaar krijgen, het verhaal rond maken, zorgen dat een karakter een persoonsontwikkeling doormaakt binnen de tijd waarin het zich afspeelt. Allemaal factoren waar ik tijdens het schrijven niet mee bezig was geweest en waar ik me tijdens het afronden van de roman plotseling verplicht (voornamelijk door mezelf) toe voelde.

Intuïtief gaat schrijven voor mij zo: ik heb een idee – dat kan zo vaag zijn als een bijpersonage dat langsloopt op straat (een vrouw met geblondeerd haar en een naaktkat aan een riempje) en soms zo concreet als een situatie waarin mijn hoofdpersonage met zijn moeder naar het strand gaat om hun dode hond uit te strooien – en begin daar vol overgave aan. Een paar dagen achter elkaar schrijf ik aan dat idee, zonder te redigeren.

(een trucje dat ik graag toepas: stop met schrijven als je nog inspiratie hebt om verder te gaan en vat het verloop van het verhaal in één zin samen - zo heb je elke keer dat je verdergaat met schrijven een concreet begin.)

Maar halverwege zo'n hoofdstuk, meestal na een dag of vijf, wordt mijn inspiratie groter en ontspint zich een nieuwe verhaallijn in mijn hoofd. Tegen het eind van het schrijfproces van mijn roman had ik negen onaffe hoofdstukken, afgesloten met een cursief gedrukt:

[hier komt nog iets]

[hier komt nog iets]

Sommige schrijvers vinden het puzzelen het leukst aan het schrijfproces: heel lang hannesen aan één zin totdat hij precies klopt, het perfecte ritme heeft, het af voelt. Begrijp me niet verkeerd: ik ben gek op het gevoel dat iets af is. Het gebeurt me alleen niet zo vaak. Omdat ik me tijdens het schrijven wakker, aan, en in beweging voel, gebeurt er instinctief van alles: er poppen nieuwe personages op, een idee voor een essay, een dichtregel, en o! die ene documentaire moet ik echt noemen, mocht ik ooit worden uitgenodigd voor ‘Zomergasten’. Zodra ik schrijf, héb ik inspiratie. Een zegen. Ik zet me aan de fysieke handeling en daarna gaat het redelijkerwijs vanzelf.

(een ander trucje (misschien moet ik stoppen met deze handelingen trucjes te noemen en ze gewoon op te nemen als essentieel onderdeel van mijn schrijfproces) dat ik graag inzet, of eigenlijk, altijd inzet: doen alsof ik niet schrijf. ik schrijf alleen geënsceneerd per ongeluk. dat gaat zo in zijn werk: ik word wakker, maak koffie en een kruik, kruip terug in bed, laat mijn telefoon op vliegtuigstand (belangrijk!) en open mijn notities op mijn telefoon. en dan maak ik een notitie – gewoon, op mijn telefoon, niets belangrijks, gewoon even iets noteren, dit? nee, dit is geen schrijven.)

Daarbij wil ik wel eerlijk toegeven dat het beginnen, net zoals het afmaken, vaak gepaard gaat met grote fysieke tegenzin. Mijn ego, oef mijn ego, laat zich het boosaardigst zien vlak voordat ik begin met schrijven. Ha! roept het, ha! Denk je nou echt, dat eh, iemand dat gaat lezen? En in mijn lichaam groeit de neiging om op te staan en ergens in een bos in het gras te gaan liggen en te doen alsof ik iemand zonder ambities ben. Maar ik heb geleerd, door de bovengenoemde trucjes, over het ego (dat nu rood aangelopen met gebalde vuisten toch veel gelijkenis vertoont met een boos kind) heen te stappen en de fysieke handeling te starten.

Op zoek naar een luistertip? Hurry Slowly is a podcast about how you can find more calm, comfort, and clarity through the simple act of slowing down. Schrijver Jocelyn K. Glei creëert in deze podcastreeks ruimte voor nieuwe manieren van maken, werken en zijn. Ze onderzoekt o.a. de concepten productivity shame, flow en tender disclipline.

 

'Raaf' is de debuutroman van Roos Vlogman en is uitgegeven door de Harmonie.

 

Zit jij vol goedbedoeld advies en wil je ook een Hoofd//stuk schrijven?

Mail dan jouw tekst naar kiki@hardhoofd.com!

 

Mail

Roos Vlogman Roos Vlogman (1992) studeerde als deel van de eerste lichting af aan de opleiding Creative Writing, ArtEZ. In 2016 won ze de juryprijs bij Write Now! met haar verhaal ‘Sessie 51’. Daarnaast werd ze geselecteerd voor het Slow Writing Lab, talentonwikkelingstraject van het Letterenfonds. Haar verhalen, essays en gedichten werden gepubliceerd in o.a. Trouw, Tirade, De Internet Gids en De Morgen. ‘Raaf’ is haar debuutroman en verscheen deze januari bij uitgeverij De Harmonie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen 5

Nu wordt er niet meer in mijn wangen geknepen

Hoe schrijf je over iets wat niet meer tastbaar is? Miray van der Bend schreef een collagegedicht over vakanties van vroeger in Turkije. Over de geur van het vliegveld, de granaatappels in de tuin van haar oma, de rimpels op haar gezicht. Lees meer

Gebroken Kaars van Sanne Balen over yoga, liefde en leed

Gebroken Kaars

De hoofdpersoon schrikt ondersteboven wakker. Hoe geef je jezelf een houding als je wereld op zijn kop staat? De titel van dit kortverhaal van Sanne van Balen over yoga, liefde en leed is tevens de aanbevolen leeshouding. Leg je kamer eens langs je benen omhoog, en begin. Lees meer

Blik of een Lappendeken 3

Blik of een lappendeken

Een fragment uit het afstudeerwerk van Dino de Haas, een sciencefictionstrip over de alledaagse horror van productiviteit, over queer relaties en queer geluk. Lees meer

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

tot de zon onder gaat / de kleine dingen

In de gedichten van Nora van Arkel spoelen herinneringen aan en wordt er lego in de sloot gegooid. 'Alsof een eindeloze hoeveelheid tijd zich voor me uitstrekte / loom achterover ging liggen totdat het hele /landschap tijd was geworden'. Lees meer

(Geen onderwerp)

(geen onderwerp)

Vijf huisgenoten proberen via e-mails in contact te blijven over hun huis dat steeds viezer wordt. Lees meer

Iets op sterk water

Iets op sterk water

‘Ben je niet moe van deze stad?’ vraag ik.
‘Nee, ik hou van deze stad.’
‘Dat vroeg ik niet,’ zeg ik.
Iets op sterk water is de afstudeerbundel van Lieke Tijink, een verzameling verhalen over mensen die queer zijn, die elkaar tegenkomen, van elkaar houden, bij elkaar weggaan. Lees meer

Scherpe randen

Scherpe randen

'Ik startte met het wegnemen van de scherpe randen. Als er geen lijnen waren hoefde ik er ook niet langer binnen te kleuren.' Wordt het leven makkelijker als je er letterlijk niet meer op hoeft te focussen? Celine Vervaet legt ons deze vraag voor in dit herkenbare korte verhaal.  Lees meer

Elke dag is lang en prachtig

Elke dag is lang en prachtig

In haar bundel Elke dag is lang en prachtig verkent Femke Zwiep de grenzen van een dag en de grenzen van het gedicht. Lees over 634 andere levens in het verleden, over een zeemansgraf en het wachten tot de Dame Blanche op tafel staat. Lees meer

Slaapkamerraam, wereld 2

Slaapkamerraam, wereld

Buiten is het nacht. Maar wat gebeurt er als je je ogen sluit? Dan kan het buiten net zo goed een zomerse dag in New York zijn. Of een sneeuwlandschap uit je jeugd. De mogelijkheden zijn eindeloos. Lees meer

Ons Eiland en wat we vonden op de kust 3

Ons Eiland en wat we vonden op de kust

In Ons eiland en wat we vonden op de kust (het afstudeerwerk van Liene Schipper) wordt je meegenomen naar een wereld die bijna lijkt op de onze, maar waar olifanthotels kunnen praten, eenzame koeien luid loeien en brandstichting soms de oplossing lijkt. Een zoektocht naar hoe we elkaar kunnen proberen te begrijpen, en wat je nou eigenlijk moet doen als je denkt dat je elkaar eindelijk begrepen hebt.  Lees meer

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

Stormvogel & Gelegenheidshaiku

''Het is een dag waarop je stevig in je schoenen moet staan.''
Lees een fragment uit het afstudeerwerk Stormvogel & Gelegenheidshaiku van Suzanne Reedijk: een tweeledige novelle over de zee, het leven dat soms vastloopt, en een reuzenkind dat in een veld verschijnt, en dat ook weer verdwijnt. Lees meer

Tendresse / Nederzettingen

Tendresse / Nederzettingen

Met zijn 'overrompelende, rijke poëzie' won dichter Erwin Hurenkamp dit jaar Editio's Debutantenschrijfwedstrijd. De jury roemde zijn poëzie, die vertrouwde thema's wonderlijk uitwerkt. Lees meer

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Waar ik een slaapkamer heb gehad

Malika Soudani verzamelt de herinneringen die ze nog heeft aan alle plekken waar ze een slaapkamer heeft gehad, vanaf haar geboorte tot aan het moment waarop ze haar afstudeerbundel schrijft. Hier lees je een fragment uit 'Waar ik een slaapkamer heb gehad'. Over een zusje met kanker, twee culturen onder één dak, bruin zijn in een witte familie en een gebroken gezin.  Lees meer

Wat ik mezelf beloof

Wat ik mezelf beloof

Een poging om alles te vergeten, om je af te sluiten voor je herinneringen, is op voorhand gedoemd om te mislukken. Een kort verhaal over de (on)mogelijkheid om schoon schip te maken. Lees meer

Kat, boom

Kat, boom

Een meisje klimt in een boom tijdens verstoppertje en wordt door de andere kinderen vergeten. Lees meer

Soon After Midnight 1

Soon After Midnight

Wat zegt de taal die we al gelezen of gehoord hebben ons nog? David Meijers onderzoekt de verhalen achter citaten. Zijn tekst is te vinden in de publicatie van de schrijfworkshop van Stichting Perdu in Amsterdam. Lees meer

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Vertrouwen op iets wat niet bestaat

Else Boer is dol op praktisch advies over schrijven. Een scène schrijven, een verhaallijn uitwerken, overal is wel een stappenplan voor te vinden. Het belangrijkste is: volhouden en nooit maar dan ook nooit stoppen. Simpel toch? Makkelijker gezegd dan gedaan, zegt Else, die vertelt over hoe je soms wel en niet kan vertrouwen op je verhaal. Lees meer

Ruimtes

Een vertrouwd lichaam om in samen te zijn

Een jaar geleden moest Charlotte de Beus opnieuw leren praten, lezen en schrijven. In deze drie gedichten onderzoekt ze met poëtische scherpte haar herstel en het lichaam als “een onbetrouwbare woning voor dakloze gedachtes.” Lees meer

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten

Een voorpublicatie uit de afstudeerbundel van Elianne van Elderen 'Geef geen namen aan koeien die je van plan bent te slachten'. Over opgroeien als buitenstaander in een dorp, een vluchtmisdrijf op een veulen, over drie vrienden en iemand die probeert om onvoorzichtig te worden. Lees meer

Hadden we dat altijd maar geweten

Hadden we dat altijd maar geweten

Emma Laura Schouten zit niet op de stoel van de schrijver, maar aan de andere kant van de tafel. Als manuscript-begeleider krijgt ze vaak de vraag of een tekst potentie heeft om Het Boek te worden. Maar heb je eigenlijk wel iets aan die vraag, en wat is het antwoord? Lees meer