Asset 14

Lone wolf of terrorist?

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Het onderscheid tussen een 'terrorist' of een 'lone wolf' is allesbehalve onschuldig. We moeten zorgvuldiger met de termen omgaan, stelt Anouk Kootstra.

Na de aanslag in Las Vegas beschreef de NOS de dader als een 'witte man van vierenzestig' en kon vervolgens rekenen op een stroom van kritiek. Volgens de usual suspects aan de rechterzijde van het politieke spectrum zou het noemen van de huidskleur van de man racistisch zijn. Jan Roos van VNL noemde de NOS een 'journalistieke schandvlek' en Jan Dijkgraaf van GeenPeil twitterde zelfs dat hij aangifte had gedaan bij de politie.

Het tegengeluid is niet minder krachtig. De frustratie zit hier niet in het wél benoemen van de huidskleur van de dader, maar juist in het níet erkennen van het mogelijke terroristische karakter van de daad. Uren na de aanslag werd er al gesproken over een 'lone wolf': een speciale aanduiding die gereserveerd blijft voor witte geweldplegers. Was de dader een islamitische man geweest, zo claimen de critici, dan was het geweld ongetwijfeld bestempeld als terrorisme.

Ik ben het hier ten dele mee eens. Het onderscheid tussen een 'lone wolf' en een 'terrorist' op zich is niet eens zo problematisch, maar de sociale en politieke consequenties ervan des te meer. Om van terrorisme te kunnen spreken moet het ernstige geweld gericht zijn op het behalen van een politiek doel. Een lone wolf opereert alleen, en wordt doorgaans gedreven door een psychische stoornis. Dat maakt de moordenaar van Pim Fortuyn alsmede die van Theo van Gogh tot terrorist, ondanks het feit dat de mannen niet dezelfde huidskleur deelden. Ook Anders Breivik en Dylann Roof zijn volgens deze definitie terroristen, maar Andreas Lubitz, de suïcidale piloot die zijn passagiersvliegtuig liet neerstorten, dan weer niet.

Zoals we ook in Las Vegas zagen, worden typeringen als 'lone wolf' en 'terrorist' echter al gebezigd lang voordat het doel van de daad bekend is. Daarnaast wordt de mentale gezondheid van witte daders vaak ter discussie gesteld, terwijl dat bij islamitisch geweld niet het geval is. Zowel Breivik als Roof zijn – zelfs tegen hun wil – als geestesziek gekenschetst, terwijl de neiging tot het zoeken naar een verklaring in de mentale gesteldheid van de geweldplegers van de aanslagen in Parijs, Nice of Brussel veel minder sterk was.

Vooral de politieke consequenties van het onderscheid zijn kwalijk. Waar Trump doorgaans staat te trappelen om de 'islamitisch terrorisme'-kaart te spelen, zoals na de aanslag in een gayclub in Orlando, blijft hij na het geweld in Las Vegas verrassend koel en neutraal: hij raadt ons aan meer te bidden, maar politieke actie blijft verder uit.

Hier zit precies de crux. Geweld door een 'lone wolf' geeft een gevoel van onvermijdelijkheid: het is onmogelijk te voorspellen en te voorkomen. Dit maakt het implementeren van beleidsmaatregelen overbodig en werkt de politieke status quo in de hand. Terrorisme daarentegen vraagt om actie en daadkrachtig optreden: twee dagen na de aanslagen in Parijs bombardeerde Frankrijk Syrië en na de schietpartij in Orlando pleitte Trump herhaaldelijk voor zijn Muslim-ban.

Het onderscheid tussen een terrorist of een lone wolf lijkt zo onschuldig, maar de sociale en politieke consequenties ervan zijn dat allesbehalve.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Dubbelleven

Dubbelleven

Hoe kenmerkt het interieur van een multicultureel gezin zich? Emerald Liu onderzoekt hoe huiselijke voorwerpen een metaforische brug vormen met haar overzeese familieleden. ‘Het proces van achterlaten maakt alles wat je in je handen hebt extra betekenisvol, overgoten met een glazuur van kostbaarheid.’ Lees meer

:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer