Asset 14

Lang zullen zij leven, langer zullen zij werken


De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Ons AOW-stelsel maakt het mogelijk dat hoogopgeleiden eerder kunnen stoppen met werken dan laagopgeleiden. Volgens Anouk Kootstra is die ontwikkeling onrechtvaardig.

We wisten al dat lager (of: 'praktisch') opgeleiden doorgaans een stuk eerder beginnen met werken, en dat het werk dat ze doen over het algemeen fysiek zwaarder is dan dat van hoger (of: 'theoretisch') opgeleiden. Nieuw onderzoek toont aan dat hoger opgeleiden ook eerder met hun werk stoppen. De reden hiervoor is simpel: terwijl de AOW-leeftijd langzaamaan omhooggaat, kunnen zij het zich permitteren om eerder te stoppen met werken en het ontstane gat te dichten met bijvoorbeeld spaargeld of de verkoop van een huis. Lager opgeleiden hebben deze financiële ruimte vaak niet, en zien zich genoodzaakt om tot de pensioenleeftijd door te blijven werken.

De vraag rijst nu of dit wel rechtvaardig is. Ik ben geen econoom, dus het financiële aspect van deze vraag laat ik buiten beschouwing. Vanuit sociaal perspectief lijkt deze ontwikkeling me echter op geen enkele manier te rechtvaardigen. Dit wordt pijnlijk duidelijk wanneer je de statistieken voor (gezonde) levensverwachting erbij neemt. Mensen zonder vervolgopleiding sterven gemiddeld zeven jaar eerder dan hbo'ers en universitair geschoolden, en voelen zich gemiddeld negentien jaar korter gezond. Ze werken dus niet alleen langer door, maar hebben ook veel minder tijd om van hun arbeidsloze oude dag te genieten.

Laten we het concreet maken. Eddie, mijn vader, begon op zijn zestiende met werken, eerst in de bouw en sinds een jaar of dertig als conducteur. Hij is nu tweeënzestig. Door het schommelen van de treinen begint hij last te krijgen van zijn knieën, maar hij moet nog vijf jaar tot aan zijn pensioen. Ik krijg het soms niet uit mijn hoofd, wanneer ik de professoren zie met wie ik samenwerk: ze zijn net zo oud als mijn vader, maar ze zijn minstens tien jaar later begonnen met werken, en ze kunnen er – mochten ze willen – eerder mee stoppen, om vervolgens in betere gezondheid van hun langere pensioen te genieten.

Doorrekenen met de beschikbare cijfers leidt tot een bizarre conclusie. Mannen zonder vervolgopleiding beschouwen hun gezondheid gemiddeld tot hun 53e als goed. Rond hun 60e ervaren ze de eerste echte lichamelijke beperkingen. Ervan uitgaande dat hun werk vaak fysiek zwaarder is en dat zij zich doorgaans geen vervroegd pensioen kunnen veroorloven, betekent dit dat ze geacht worden om nog twaalf jaar door te werken terwijl ze hun gezondheid niet meer als goed beoordelen, waarvan vijf jaar waarin ze met lichamelijke beperkingen te kampen hebben.

Anderzijds beschouwen hbo'ers en universitair geschoolden hun gezondheid tot hun 72e als goed. Op hun 77e krijgen ze hun eerste lichamelijke klachten. (Ter vergelijking: mensen zonder vervolgopleiding halen deze leeftijd gemiddeld überhaupt niet.) Door een hoger salaris zijn zij vaker in staat om eerder te stoppen met een fysiek minder zware baan, zodat ze gemiddeld nog zo'n dertien jaar zonder lichamelijke klachten van hun pensioen kunnen genieten.

Mijn vader droomt al jaren van een rechtvaardiger AOW-systeem waarbij niet leeftijd, maar het aantal gewerkte jaren leidend is. Het probleem is wellicht dat ons pensioenstelsel niet ontworpen wordt door conducteurs, maar door mensen die laat beginnen en vroeg stoppen met werken.

Beeld via Flickr

  
Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

En hoe zit het met de achterstand in welzijn?

Na twee jaar af en aan wel en geen onderwijs op school te hebben gehad, ervaren leerlingen dat er 'hiaten in hun kennis' zijn ontstaan. Lees meer

Automatische concepten 73

Engeland is gesloten

Maar liefst 28.000 vluchtelingen staken in 2021 het Engelse Kanaal over, met gevaar voor eigen leven. Lees meer

Op elk potje past een probleempje

Op elk potje past een probleempje

Waarom moeten lesbische relaties in films altijd zo tragisch afgelopen? Esther Lamberigts pleit voor een positiever beeld van queer levens in hedendaagse media. Lees meer

Nieuws in beeld: Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Wat 'huist' er op de achterkant van de maan?

Vond de Chinese maanlander een hutje, een kleine triomfboog, of toch maar gewoon een grote rots? Lees meer

Nieuws in beeld: Weg met het kerstpakket!

Weg met het kerstpakket!

Er zit zelden iets in waar je op zit te wachten, laat staan iets van kwaliteit. Lees meer

Over geluk is het moeilijk praten 2

Over geluk is het moeilijk praten

Filmmaker Agnès Varda was een uitgesproken feminist. Julia de Dreu zag in haar een geestdriftige, politiek geëngageerde vrouw. Maar Varda's film 'Le bonheur' lijkt een ode aan het traditionele huwelijksgeluk. Wat wilde ze ons vertellen met dit onuitgesproken drama? Lees meer

Stemmen op je zestiende voor een sterkere democratie

Het is goed voor Nederland als zestienjarigen mochten stemmen, zegt Jazz Komproe. Lees meer

Ik sla een praatje op het Godenpad

Shimanto Reza gaat tegen zijn achterhoofdstem in en ontdekt de waarde van taboes. Lees meer

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Een nieuw feminisme zet sociale media naar zijn hand

Sociale media moedigen ‘seksuele objectificatie’ aan zodat we langer van hun diensten gebruik maken. Des te interessanter is daarom het recente tegengeluid vanuit de traditionele ‘tempels’ van seksuele objectificatie: de pop-, mode- en pornoindustrie. Lees meer

Als het spuug ons aan de lippen staat 1

Als het spuug ons aan de lippen staat

Kun je bang worden van het water bij de Lauwersdijk dat ieder jaar een páár milimeter stijgt? Filosoof Tjesse Riemersma schrijft over nonchalance, paniek en of het mogelijk is om goed bang te zijn in tijden van klimaatverandering. Lees meer

Nieuws in beeld: De schone schijn van shein

Je nieuw bloesje heeft een louche verleden

Achter het succes van retailapp Shein zou 'moderne slavernij' schuilgaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Genoeg van het ongenoegen

Genoeg van het ongenoegen

Slopen, slopen, slopen - volgden de relzoekers van vorige maand niet gewoon het voorbeeld van de regering? Lees meer

Fenomenologie van de moshpit

Fenomenologie van de moshpit

Wat is de aantrekkingskracht van de moshpit? Volgens Wout Nordbeck, essayprijswinnaar van Wijsgerig Festival DRIFT, kan enkel de fenomenologie ons helpen deze vraag te beantwoorden. Lees meer

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Het geweld van de sloopkogel en de leugens van de dialoog

Geweld kent vele vormen: uit je huis gedreven worden, een politieknuppel op je kaak krijgen, en een beschaafd gesprek moeten houden met de mensen die je huizen slopen en je zojuist tegen de grond werkten. Al deze vormen passeerden de revue tijdens de Woonopstand. Lees meer

Daten en rouw

Daten als de dood nog naklinkt

Rouw laat geen enkel deel van het leven onberoerd, merkt Babet te Winkel na het overlijden van haar moeder. In dit persoonlijke essay onderzoekt ze de relatie tussen daten en de dood. Lees meer

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Zo divers als het brein is, zo identiek is de medicatie

Van de Nederlanders met autisme krijgt ongeveer de helft ooit medicijnen voorgeschreven, maar veel opties zijn daar niet in. Lees meer

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Hoe ik een man van mezelf probeerde te maken

Max Urai heeft in zijn jonge jaren veel voorbeelden gehad van mannelijkheden die niet draaien om auto's herkennen en gewichtheffen. Toch merkt hij nu dat een mens zich maar tot zoverre kan pushen om anders te worden dan hij/zij/hen is. Lees meer

Nieuws in beeld: 17

Gevaccineerde Big Bird vogelvrij voor conservatieve Amerikanen

Big Bird kreeg een vaccin en nu zijn conservatieve Amerikanen boos. Lees meer

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Leer gewoon de regeltjes, luilakken

Dyslexie is alleen een handicap omdat we het belang van foutloos Nederlands overschatten. In ons professionele en persoonlijke leven zou spelling niet bepalend moeten zijn, stelt Vivian Mac Gillavry, zelf dyslectisch. Lees meer

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

Een ode aan de zinloosheid van het bestaan

De millennial beweegt zich in een wereld vol problemen, waar niets zeker lijkt te zijn. Waarom blijven zoeken naar vaste betekenis, vraagt Aisha Mansaray zich af. Kunnen we niet beter een vrolijk soort nihilisme omarmen? Lees meer