Asset 14

Lang zullen zij leven, langer zullen zij werken


De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Ons AOW-stelsel maakt het mogelijk dat hoogopgeleiden eerder kunnen stoppen met werken dan laagopgeleiden. Volgens Anouk Kootstra is die ontwikkeling onrechtvaardig.

We wisten al dat lager (of: 'praktisch') opgeleiden doorgaans een stuk eerder beginnen met werken, en dat het werk dat ze doen over het algemeen fysiek zwaarder is dan dat van hoger (of: 'theoretisch') opgeleiden. Nieuw onderzoek toont aan dat hoger opgeleiden ook eerder met hun werk stoppen. De reden hiervoor is simpel: terwijl de AOW-leeftijd langzaamaan omhooggaat, kunnen zij het zich permitteren om eerder te stoppen met werken en het ontstane gat te dichten met bijvoorbeeld spaargeld of de verkoop van een huis. Lager opgeleiden hebben deze financiële ruimte vaak niet, en zien zich genoodzaakt om tot de pensioenleeftijd door te blijven werken.

De vraag rijst nu of dit wel rechtvaardig is. Ik ben geen econoom, dus het financiële aspect van deze vraag laat ik buiten beschouwing. Vanuit sociaal perspectief lijkt deze ontwikkeling me echter op geen enkele manier te rechtvaardigen. Dit wordt pijnlijk duidelijk wanneer je de statistieken voor (gezonde) levensverwachting erbij neemt. Mensen zonder vervolgopleiding sterven gemiddeld zeven jaar eerder dan hbo'ers en universitair geschoolden, en voelen zich gemiddeld negentien jaar korter gezond. Ze werken dus niet alleen langer door, maar hebben ook veel minder tijd om van hun arbeidsloze oude dag te genieten.

Laten we het concreet maken. Eddie, mijn vader, begon op zijn zestiende met werken, eerst in de bouw en sinds een jaar of dertig als conducteur. Hij is nu tweeënzestig. Door het schommelen van de treinen begint hij last te krijgen van zijn knieën, maar hij moet nog vijf jaar tot aan zijn pensioen. Ik krijg het soms niet uit mijn hoofd, wanneer ik de professoren zie met wie ik samenwerk: ze zijn net zo oud als mijn vader, maar ze zijn minstens tien jaar later begonnen met werken, en ze kunnen er – mochten ze willen – eerder mee stoppen, om vervolgens in betere gezondheid van hun langere pensioen te genieten.

Doorrekenen met de beschikbare cijfers leidt tot een bizarre conclusie. Mannen zonder vervolgopleiding beschouwen hun gezondheid gemiddeld tot hun 53e als goed. Rond hun 60e ervaren ze de eerste echte lichamelijke beperkingen. Ervan uitgaande dat hun werk vaak fysiek zwaarder is en dat zij zich doorgaans geen vervroegd pensioen kunnen veroorloven, betekent dit dat ze geacht worden om nog twaalf jaar door te werken terwijl ze hun gezondheid niet meer als goed beoordelen, waarvan vijf jaar waarin ze met lichamelijke beperkingen te kampen hebben.

Anderzijds beschouwen hbo'ers en universitair geschoolden hun gezondheid tot hun 72e als goed. Op hun 77e krijgen ze hun eerste lichamelijke klachten. (Ter vergelijking: mensen zonder vervolgopleiding halen deze leeftijd gemiddeld überhaupt niet.) Door een hoger salaris zijn zij vaker in staat om eerder te stoppen met een fysiek minder zware baan, zodat ze gemiddeld nog zo'n dertien jaar zonder lichamelijke klachten van hun pensioen kunnen genieten.

Mijn vader droomt al jaren van een rechtvaardiger AOW-systeem waarbij niet leeftijd, maar het aantal gewerkte jaren leidend is. Het probleem is wellicht dat ons pensioenstelsel niet ontworpen wordt door conducteurs, maar door mensen die laat beginnen en vroeg stoppen met werken.

Beeld via Flickr

  
Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Maken worsten echt de man?

Maken worsten echt de man?

De mannelijkste manier om direct bij te dragen aan een duurzame planeet is het vermijden van dierlijke producten. Maar voornamelijk mannen vinden de overstap naar een veganistisch dieet lastig. 'Echte' mannen eten immers vlees, toch? Tijd om met die genderverwachtingen te spelen, vindt Esther Lamberigts. Lees meer

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Telt iets als informatie als het voor de meeste mensen onleesbaar is? Alma Apt las de dichtbundel ‘Garments against Women’ van Anne Boyer. In die bundel legt zij een relatie tussen naaien en boekhouding: goede informatie hoeft net als een naaipatroon niet altijd transparant te zijn. Lees meer

Hard//talk: THIS IS MY PARK

THIS IS MY PARK

Kun je als vrouw wel stellen dat een park voor jou is? Marthe van Bronkhorst ziet in de billboards van Beyoncé meer verkooptruc dan feminisme. En stelt: het feminisme is er nog lang niet. Lees meer

Filmtrialoog: I am Greta

I am Greta

Documentairemaker Nathan Grossman portretteert Greta Thunberg tijdens haar missie om de ernst van klimaatverandering te laten doordringen bij politieke leiders. Lees meer

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Vrouwen in films reageren soms onverschrokken of ronduit agressief op het seksisme dan hun ten deel valt. Dat is spannend en zelfs bewonderenswaardig, al blijft geweld in het echte leven ongewenst. Toch kunnen we van deze films iets leren, aldus Lotje Steins Bisschop en Roselien Herderschee. Lees meer

Nieuws in beeld: Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Illustrator Rueben Millenaar is blij dat de avondklok vanavond ingaat, al zou hij wel graag zien dat we meer aandacht hebben voor de mensen die onder de maatregel lijden. Lees meer

Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers