De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Er bestaat een nieuw soort idool, dat een wezenlijke kwaliteit van een rolmodel niet bezit. Jens Bezemer vreest voor de toekomst.
Een nieuw soort idool breekt definitief door: de vlogger. Miljoenen jongeren over de gehele wereld stellen dagelijks hun telefoonschermen af op deze nieuwbakken halfgoden. Reality-tv zonder de regie van grote omroepen. Onafhankelijke beeldtroubadours die ons wegwijs maken in onze gangbare leventjes. Deze beroemdheden zijn ‘zo lekker normaal gebleven’, omdat normaal zijn juist hetgeen is dat ze beroemd heeft gemaakt.
Elke tijd kent zijn eigen soort idool. Van Odysseus met zijn morele lessen tot excentrieke dichters als Goethe. En van recalcitrante rebellen als Jim Morrison tot geproduceerde popidolen als Justin Bieber. Antropologen stellen dat deze helden ons altijd een vorm van zingeving verschaffen, waarbij hun gedrag als leidraad dient voor dat van ons. Rolmodellen dragen daarmee bij aan de vorming van onze identiteit.
Waar onze voormalige idolen een vaardigheid of talent bezaten, is de hedendaagse vlogger vooral een vlot babbelende versie van onszelf. De diversiteit lijkt misschien groot, de realiteit is anders. Het merendeel van de vrouwelijke vloggers richt zich op het optimaal aanbrengen van make-up, met alle gevolgen van dien. Het overgrote deel van de mannelijke vloggers wisselt daarentegen een pot Minecraft af met een lollig bezoek aan de supermarkt. De beauty en de gamer. Jij en ik.
In deze adoratie van het alledaagse strippen we het idool van zijn waarde. De reden hiervoor is dat het aspirerende element verdwijnt. Dat element zorgt ervoor dat we net zo goed willen dansen, zingen, schrijven, onderzoeken of acteren . Ondanks dat het vrijwel nooit tot een succesvol bestaan leidt, wakkert het wel iets fantasierijks of creatiefs in onszelf aan.
De vlogger daarentegen daagt de jonge kijker vooral uit om, naast make-up aanbrengen en gamen, zelf vlogs te maken. De Hema leek het daarom een nobel idee om een heuse Vlog Academy te stichten. Het doel ligt daar niet in ontwikkeling van eigen talent of ontplooiing, maar de simpele vraag staat er centraal: hoe trek ik zoveel mogelijk volgers? Zo stelt een van de deelnemende pubers exemplarisch: ‘Ik ging winkelen in de Primark en dat heb ik gefilmd. Al snel had ik 1500 views. De Primark was toen nog best onbekend in Nederland, dus ik denk dat veel mensen nieuwsgierig waren.’
Helaas is het nou juist de nieuwsgierigheid die verdwijnt. Als mijn idool exact hetzelfde leven leidt als ik, dan ben ik er al. Geen vallen en weer opstaan. Geen bloed, zweet en tranen. Geen oefening, groei of ambitie. Beroemdheid of succes is daarmee dichterbij dan ooit en daarom is de aantrekkingskracht ook niet verwonderlijk. Maar er gaat daarmee wel iets wezenlijks verloren.
Juist een relatief onafhankelijk medium als de vlog heeft nog de potentie ongebreidelde en ambitieuze creativiteit of inspiratie aan te wakkeren. De vlogger als idool die het onmogelijke doet en ons aanspoort hetzelfde te doen. Zodat de lat hoger komt te liggen dan een bezoek aan de Primark. Hopelijk kunnen we dan over twintig jaar nog fysiek naar popconcerten of films en zijn we niet veroordeeld tot oude filmpjes van Justin Bieber op YouTube.
Beeld via Flickr
