De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Het nieuwe verkiezingsprogramma van de PVV past op één A4’tje, en dat laat weinig ruimte voor nuance over. Jaap Hoeve vraagt zich af hoe het zo ver heeft kunnen komen.
Het zal niemand ontgaan zijn: het ‘concept-verkiezingsprogramma’ van één A4’tje dat de PVV vorige week presenteerde. Het is een nieuw dieptepunt van een partij die al tien jaar meedraait maar toch blijft verbazen. Het wereldbeeld van de Boze Burger samengevat in één A4’tje. Ik ken weinig PVV’ers, dus ik kan niet zeggen of het werkt, maar ik ben bang van wel. Het is een briljante publiciteitsstunt, want over dit A4’tje hebben we het met zijn allen – tot de buitenlandse pers aan toe – al een stuk meer gehad dan over de andere verkiezingsprogramma’s die tot nu toe verschenen.
De werkelijkheid past echter niet op een A4’tje. Als student schreeuwde ik tijdens menig eerstejaars college in gedachten tegen de docent ‘geef nou verdorie eens antwoord op de vraag!’, en ‘deze kwestie kent meerdere kanten’ was eigenlijk altijd een goede conclusie voor een paper. En hoewel je er in het echte leven niet altijd aan ontkomt een kant te kiezen – nuance wordt ook vaak gebruikt als excuus om niets te doen – ben ik daar nog altijd van overtuigd.
Laatst vroeg één van mijn moslimvrienden hoe het eigenlijk komt dat de welvaart in de wereld zo ongelijk verdeeld is tussen ‘blanke mensen’ en de rest. Ik deed mijn uiterste best te schetsen dat zelfs de knapste koppen van de wetenschap daar niet uit zijn – waarom bijvoorbeeld de industriële revolutie in Europa uitbrak en niet in China of India, hoeveel er van toeval afhangt en hoe er vele wegen naar mislukking zijn en maar weinig naar succes. Ze luisterde aandachtig en vatte het uiteindelijk samen in een conclusie waarvan ik dacht ‘dat is toch niet echt wat ik bedoel’. Haar eigen A4’tje met antwoorden.
Een niet-studerende collega overviel me ooit met de vraag waarom ik eigenlijk was gaan studeren. Ik wilde niet antwoorden ‘zodat ik niet eindig zoals jij’ en begon dus met ‘nou ja, mijn ouders hebben ook allebei gestudeerd…’ Dat was voor haar genoeg: ik deed wat mijn ouders ook hadden gedaan. Ik bleef met mijn mond vol tanden achter. Ze wilde liever een kort antwoord dan een antwoord dat klopte. We willen allemaal pasklare antwoorden.
Ik wil in dit stukje eigenlijk meer uitweiden en nuanceren, maar ik moet me houden aan een limiet. Met andere woorden: als je je boodschap wil overbrengen, word je altijd gedwongen tot samenvatten. Maar toch zouden politici de verleiding van het A4’tje moeten weerstaan, want door problemen zo sterk te versimpelen los je ze nooit op. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de PVV-standpunten. Daar heb ik nog wel een samenvatting voor: walgelijk (het gedeelte over de islam) en stompzinnig (de rest). Wat inhoud betreft had dit A4'tje ook wel op een post-it gepast.
